Tanzimat Yazarları, Şairleri ve Eserleri

Tanzimat Edebiyatı Sanatçıları (Yazarları, Şairleri) ve Eserleri

Tanzimat Dönemi Sanatçıları

TANZİMAT 1. DÖNEM (1860-1876) SANATÇILARI VE ESERLERİ

ZİYA PAŞA (1825-1880)

Başlıca Eserleri:

  • Zafername (1868, düzyazı şiir)
  • Rüya (ölümünden sonra, 1910)
  • Veraset Mektupları (ölümünden sonra 1910)
  • Eş’ar-ı Ziyâ (ölümünden sonra şiir, 1881)
  • Şiir ve İnşa (makale)
  • Harabat (Şiir Antolojisi)
  • Defter-i Âmal (Anı)

Tercümeleri:

  • Viardot’tan, Endülüs Târihi’ni,
  • Cheruel ile Lavallee’den,
  • Engizisyon Târihi’ni,
  • J.J. Rousseau’dan Emil
  • Moliere’den Tartuffe 

NAMIK KEMAL (1840-1888)

Oyun:

  • Vatan Yahut Silistre (1873, yeni harflerle 1940)
  • Zavallı Çocuk (1873, yeni harflerle 1940)
  • Akif Bey (1874, yeni harflerle 1958)
  • Celaleddin Harzemşah (1885, yeni harflerle 1977)
  • Kara Bela (1908)

Roman:

  • İntibah (1876, yeni harflerle 1944)
  • Cezmi (1880, yeni harflerle 1963)

Eleştiri:

  • Tahrib-i Harâbât (1885)
  • Takip (1885)
  • Renan Müdafaanamesi (1908, yeni harflerle 1962)
  • İrfan Paşa’ya Mektup (1887)
  • Mukaddeme-i Celal (1888)

Tarih:

  • Devr-i İstila (1871)
  • Barika-i Zafer (1872)
  • Evrak-ı Perişan (1872, yeni harflerle 1973)
  • Kanije (1874)
  • Silistre Muhasarası (1874, yeni harflerle 1946)
  • Osmanlı Tarihi (1889, ölümünden sonra, yeni harflerle 3 cilt, 1971-1974)
  • Büyük İslam Tarihi, (1975, ölümünden sonra)

ŞİNASİ (1826-1871)

  • Tercüme-i Manzume
  • Şair Evlenmesi
  • Müntehabat-ı Eşhar (1862, Divan-ı Şinasi adıyla da bilinir, şiirlerinden seçmeler)
  • Durub-u Emsal-i Osmaniye (1863, atasözleri derlemesi)
  • Müntahabat-ı Tasvir-i Efkar (18623, 1885. Ebüzziya Tevfik tarafından düzenlenen seçme makaleler)

AHMET MİTHAT EFENDİ (1844-1912)

Roman-Öykü:

  • Kıssadan Hisse (1869)
  • Esaret (1870)
  • Hasan Mellah (1873)
  • Hüseyin Fellah (1873)
  • Dünyaya İkinci Geliş yahut İstanbul’da Neler Olmuş (1873)
  • Yeryüzünde Bir Melek (1875)
  • Felatun Bey’le Rakım Efendi (1875)
  • Karı Koca Masalı (1875)
  • Paris’de Bir Türk (1876)
  • Süleyman Musuli (1877)
  • Karnaval (1881)
  • Vah (1882)
  • Dürdane Hanım (1882)
  • Acaib-i Alem (fenni roman, 1882)
  • Cellad (1884)
  • Letaif-i Rivayat (25 kitaplık öykü dizisi, 1887)
  • Haydut Montari (1888)
  • Demir Bey yahut İnkişaf-ı Esrar (1888)
  • Gürcü Kızı yahit İntikam (1889)
  • Diplomalı Kız (1890)
  • Müşahedat (romanın romanı, 1891)
  • Hayal ve Hakikat (1892)
  • Taaffüf (Fatma Aliye ile, 1895)
  • Gönüllü (1896)
  • Amerika Doktorları (fenni roman, 1898)
  • Jön Türk (1910)

Oyun:

  • Eyvah (oyun, 1871)
  • Açık Baş (oyun, 1874)
  • Ahz-ı Sar yahut Avrupa’nın Eski Medeniyeti (1874)
  • Zuhur-ı Osmaniyan (1877)
  • Çengi (1877)
  • Çerkeş Özdenler (1884)
  • Fürs-i Kadim’de Bir Facia yahut Siyavuş (oyun, 1884)

Dil:

  • Durub-ı Emsal-i Osmaniye
  • Hekimiyatının Ahvalini Tasvif (1871)

Tarih:

  • Kainat (15 kitap, 1871-1881)
  • Üss-i İnkilab (2 cilt, tarih 1877-1878)
  • Tarih-i Umumi (2 cilt, 1878-1879)
  • Mufassal Tarih-i Kurun-ı Cedide (3 cilt, 1886-1888)
  • Tedris-i Tarih-i Edyan (1913)
  • Tedris-i Tarih-i Umumi (1913)

Makale-Mektup:

  • Menfâ (1877)
  • Zübdet-ül Hakayık (anı-belge, 1878)
  • Ekonomi-Politik (1879)
  • Müntehabat-ı Tercüman-ı Hakikat (3 cilt, 1883)
  • Arnavudlar ve Solyotlar (1888)
  • Müntehebat-ı Ahmed Mithad (3 cilt, 1889)
  • Halla-ü Ukad (mektuplar, 1890)

Ruhbilim:

  • Nevm ve Hâlât-ı Nevm (1881)
  • İlhamat ve Tagligat (1885)

ŞEMSETTİN SAMİ (1850-1904)

Roman:

  • Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (1872)

Oyun:

  • Besa yahut Ahde Vefa (1875)
  • Gâve (1876)

Dil:

  • Kamus-ı Türki (2 cilt, 1899-1900, tıpkıbasımları 1978, 1989)
  • Kamus-ı Fransevi (1882-1905, Fransızca’dan Türkçe’ye sözlük)
  • Kamus-ı Fransevi (1885, Türkçe’den, Fransızca’ya sözlük)
  • Küçük Kamus-ı Fransevi (1886, Fransızca’dan Türkçe’ye sözlük)
  • Usul-i Tenkit ve Tertib (1886)
  • Nev’usul Sarf-ı Türki ((1891)
  • Kamus’ül Âlam (6 cilt, 1889-1898, tarih ve coğrafya ansiklopedisi)

Ayrıca “Cep Kitapları” adıyla çeşitli konularda küçük öğrenci kitapları yayınladı.

AHMET VEFİK PAŞA (1823-1891)

  • Lehçe-i Osmani (Türkçe Sözlük)
  • Fezleke-i Tarih-i Osmani (Kısa Osmanlı Tarihi)
  • Hikmet-i Tarih (Tarih Felsefesi)
  • Şecere-i Türki (Tercüme)
  • Moliere’in 16 eserini tercüme etmiştir.

TANZİMAT 2.DÖNEM (1876-1895) SANATÇILARI VE ESERLERİ

RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847-1914)

Şiir:

  • Nağme-i Seher (1871)
  • Yadigâr-ı Şebâb (1873)
  • Zemzeme (3 cilt, 1883-1885)
  • Tefekkür (düzyazı ile karışık, 1888)
  • Pejmürde (düzyazı ile karışık, 1893)
  • Nijad Ekrem (2 cilt, anılarla birlikte, 1900-1910)
  • Nefrin (1914)

Roman:

  • Araba Sevdası (1896-1963)

Öykü:

  • Saime (1888)
  • Muhsin Bey Yahut Şairliğin Hazin
  • ir Neticesi (1890)
  • Şemsa (1895)

Oyun:

  • Afife Anjelik (1870)
  • Atala Yahut Amerikan Vahşileri (1873)
  • Vuslat Yahut Süreksiz Sevinç (1874)
  • Çok Bilen Çok Yanılır (1916)

Nesir (Düzyazı):

  • Talim-i Edebiyat (1872)
  • Takdir-i Elhan (1886)
  • Kudemaden Birkaç Şair (1888)
  • Takrizat (1896)

ABDÜLHAK HAMİT TARHAN (1852-1937)

Şiir:

  • Sahra (1879)
  • Ölü (1886)
  • Hacle (1886)
  • Bir Sefilenin Hasbihali (1886)
  • Bâlâ’dan Bir Ses (1911)
  • Validem (1913)
  • İlham-ı Vatan (1918)
  • Tayflar Geçidi (1919)
  • Ruhlar (1922)
  • Garâm (1923)

Oyun:

  • İçli Kız (1874)
  • Sabr ü Sebat (1875)
  • Duhter-i Hindu (1875)
  • Nazife yahut Feda-yı Hamiyet (1876, 1919)
  • Tarık yahut Endülüs Fethi (1879, 1970)
  • Eşber (1880, 1945)
  • Zeynep (1908)
  • Macera-yı Aşk (1910)
  • İlhan (1913)
  • Tarhan (1916)
  • Finten (1918, 1964)
  • İbn Musa (1919, 1928)
  • Yadigar-ı Harb (1919)
  • Hakan (1935)

SAMİPAŞAZADE SEZAİ (1860-1936)

Roman:

Öykü:

  • Küçük Şeyler (1892)

Oyun:

  • Şir (arslan, 1879)

Sohbet-Eleştiri-Anı:

  • Rumuzu’l- Edeb (1900)
  • İclal (1923)

NABİZADE NAZIM (1862-1893)

  • Heves Ettim(şiir,1885);
  • Minimini-yahut-Yine Heves(şiir,1886);
  • Yadigarlarım(anı-öykü,1886)
  • Zavallı Kız(öykü.1890)
  • Bir Hatıra(öykü,1890)
  • Karabibik(uzun öykü,1891)
  • Sevda(öykü,1891)
  • Mini Mini Mektepli(okuma ve yazma parçaları,1891)
  • Hala Güzel(öykü,1891)
  • Haspa (öykü,1891)
  • Seyyie-i Tesamüh(-hoşgörünün kötülüğü-uzun öykü,1892)
  • Esatir(mitoloji,1892)
  • Aynalar(fizik kitabı,1892)
  • Zehra(roman,1896) 

MUALLİM NACİ (1850-1893)

Şiir:

  • Terkib-i Bend-i Muallim Naci
  • Ateşpare (1883)
  • Şerâre (1884)
  • Fürûzan (1885)
  • Sümbüle (1889)
  • Yadigâr-ı Naci

Eleştiri:

  • Muallim (1886)
  • Demdeme (1886)

Anı:

  • Medrese Hatıraları (1885)
  • Ömer’in Çocukluğu (1890-1969)

Sözlük:

  • Lügat-ı Naci (1891-1978)

Araştırma:

  • Osmanlı Şairleri (1890-1986)
  • İstilahât-ı Edebiyye (1890-1984)
  • Esâmi (1890)

Mektup:

  • Muhaberat ve Muhaverat (1884)
  • Şöyle Böyle (1884)
  • Mektuplarım (1886)

Oyun:

  • Heder (ölümünden sonra, 1908)

DİREKTÖR ALİ BEY (1844-1899)

Oyun:

  • Kokona Yatıyor yahut Madam Uykuda (1870)
  • Ayyar Hamza (Moliere’den adapte -1871)
  • Misafir-i İstiskal (1871)
  • Geveze Berber (1873)
  • Gavo Minar ve Şürekası (tercüme oyun-1889)
  • Letafet (1897)
  • Lehçetü’l Hakayık (mizah sözlüğü-1897)