Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı İlkleri

Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı İlkleri

İLK;

  • İlk resmi Türkçe gazete: Takvim-i Vakayi (1831)
  • İlk yarı resmi gazete: Ceride-i Havadis (1840)
  • İlk özel gazete: Tercüman-ı Ahval (1860) / Şinasi ile Agah Efendi
  • Matbaada basılan ilk kitap: Vankulu Lügati (1729)
  • Edebiyat kelimesini ilk kullanan: Şinasi
  • İlk çeviri roman: Yusuf Kamil Paşa/ Fenelon’dan Telemak (1859)
  • İlk yerli roman: Şemsettin Sami / Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (1872)
  • İlk tarihi roman: Namık Kemal / Cezmi (1880) ; Ahmet Mithat / Yeniçeriler (1871)
  • İlk edebi Roman: Namık Kemal / İntibah (1874)
  • İlk hikaye kitabı: Ahmet Mithat /Letaif-i Rivayet (1871)
  • İlk tiyatro eseri: Şinasi / Şair Evlenmesi (1860)
  • Sahnelenen ilk tiyatro: Namık Kemal / Vatan yahut Silistre (1872)
  • İlk adaptasyon (Uyarlama) tiyatro: Ahmet Vefik Paşa
  • İlk şiir çevirisi: Şinasi / Müntehabat-ı Eş’ar (1870)
  • İlk şiir antolojisi: Ziya Paşa /Harabat (1874)
  • İlk makale: Şinasi /Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi (1860)
  • İlk noktalama işaretlerini kullanan: Şinasi / Şair Evlenmesi (1860)
  • İlk atasözleri kitabı: Şinasi /Durub-i Emsal-ı Osmaniye (1863)
  • İlk mizah dergisi: Diyojen (1870) /Teodor Kasap
  • İlk dil bilgisi kitabı: Süleyman Hüsnü Paşa / Sarf-ı Türkî (1876)
  • İlk çağdaş Türkçe Sözlük: Şemsettin Sami: Kamus-ı Türki (1901)
  • İlk özdeyiş örneklerini veren: Direktör Ali Bey / Lehçet’ül Hakayık (1897)
  • İlk Batılı Anlamda Fabl: Eşek İle Tilki- Şinasi
  • İlk Batılı anlamda eleştiri: Tahrib-i Harabat (1885), Takip (1885) /Namık Kemal
  • İlk dergi örneği: Mecmua-ı Fünun (1862) / Münif Paşa
  • Batılı anlamda ilk günlük: Seyahat Jurnali (1897)/ Direktör Ali Bey
  • İlk edebi tartışma: Ziya Pasa ile Namık Kemal arasında
  • İlk köy romanı: Nabizade Nazım / Karabibik (1889)
  • İlk realist roman: Recaizade Mahmut Ekrem / Araba Sevdası (1898)
  • İlk natüralist roman: Nabizade Nazım / Zehra (1894)
  • İlk tezli roman: Nabizade Nazım / Zehra (1894)
  • İlk kadın romancımız: Fatma Aliye Hanım (d.1862-ö.1936)
  • Batılı anlamda başarılı ilk hikaye: Küçük Şeyler (1891) / Sami Paşazade Sezai
  • Hece ölçüsüyle yazılan manzum ilk tiyatro eseri: Abdülhak Hamit / Nesteren (1878)
  • Aruz ölçüsüyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri: Abdülhak Hamit / Eşber veya Sardanapal (1880)
  • İlk pastoral şiir: Abdülhak Hamit / Sahra (1879)
  • İlk köy şiiri: Muallim Naci / Köylü Kızların Şarkısı (1885)
  • İlk kafiyesiz şiir: Abdülhak Hamit / Validem (1913)
  • İlk edebiyat tarihçisi: Abdulhalim Memduh Efendi (d.1866-ö.1904)
  • Okullar için hazırlanan ilk edebiyat kitabı: Recaizade Mahmut Ekrem /Talim-i Edebiyat (1879)
  • Objektif eleştirinin nasıl olacağını açıklayan ilk yazar: Recaizade Mahmut Ekrem (d.1847-1914)