Kısa Çizgi ( – ) İşareti

Kısa Çizgi ( – ) İşareti ve Kullanıldığı Yerler

» Satır sonunda, yer kalmadığı için yarım kalan kelimelerin bölünmüş olduğunu, yani devamının altta olduğunu göstermek için satır sonunda kullanılır. Bu görevde kullanılınca birleştirme çizgisi denir.

O zaman gördü ki, küçük çocuk, memleketlisi, minimini yavru ağlıyor. Ses-
sizce, titreye titreye ağlıyor.

» Birleşik kelimeler de tek kelime gibi telâffuz edilerek heceleme buna göre yapılır.

…………………………………………………………………………………………………………. ba-

şöğretmen Atatürk ……………………………………………………………………………….. il-

kokuldayken …………………………………………………………………………….Karaosma-

noğlu’nun…………………………………………………………………………..

» Kelimeler satır sonunda ve başında bir tek harf kalacak şekilde bölünmez. Aşağıdaki gibi kullanımlar yanlıştır:
…………………………………………………………………………………………………………….a-

rabayla ………………………………………………………………………………………………..u-

çurtmamızın …………………………………………………………………………………….cami-

i ………………………………………………………………………………………………………niha-

î…………………………………………

» Doğruları şöyle olacaktır:
…………………………………………………………………………………………………………ara-

bayla ……………………………………………………………………………………………..uçurt-

mamızın ……………………………………………………………………………………………..ca-

mii ………………………………………………………………………………………………………ni-

haî…………………………………………

» Özel isimlerde ve rakamlarda kesme işareti satır sonuna geliyorsa ve kesme işaretinden sonraki kısmın alt satıra geçmesi gerekiyorsa bu durumda kısa çizgi kullanılmaz:
…………………………………………………………………………………… Geçen yıl Ankara’

daki akrabalarımıza …………………………………………………………………………1996′

da ………………………………………….

» Gırtlak ünsüzü için kesme kullanılan kelimelerde kesmeli heceler satır sonuna getirilmez.
……………………………………………………………………………………………………….meş’-

aleyi                            değil                 …………………………………………………meş’a-

leyi                              olacak              ………………………………………………….. kur’-

adan                           değil                 ………………………………………………….kur’a-

dan.                            olacak

» “de” ve “ki” bağlacı ile “mi” soru ekinden önceki kelime satır sonunda kalıyor da bu ek ve bağlaçlar alt satıra iniyorlarsa araya (satır sonuna) kısa çizgi konmaz:

…………………………………………………………………………………………… önünde kitap

da yoktu ……………………………………………………………………………………… gördüm

ki söylüyorum ……………………………………………………………………………. geçen yıl

mı kazanmış?

» Özgün imlâsıyla yazılan yabancı kelimeler satır sonunda kendi dillerinin kurallarına göre bölünür.

» Cümle içindeki arasöz ve ara cümlelerin başına ve sonuna konur:

  • Bütün bebekler -Zeynep hariç- çoktan uykuya dalmışlardı.
  • Sizinle ilgili her şeyi -gördüğüm ve bildiğim her şeyi- mutlaka yazacağım.
  • Bu çocuk -sizi temin ederim ki- ilerde büyük adam olacak.

» Bir olayın başlangıç ve bitiş tarihleri arasına konur:

  • İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) tam altı yıl sürmüştür.
  • 09.30-10.30

» Bazı terimlerle kuruluş adlarında kullanılır:

» Birbiriyle ilgi kurulan iki isim arasında kullanılır:

  • Türk-Yunan ilişkileri.
  • Sivas-Ankara arası trenle yüz yıldır 12 saatte gidiliyor.
  • Türkçe-Fransızca sözlük
  • Ural-Altay dil grubu
  • Beşiktaş-Fenerbahçe karşılaşması
  • Soy-dil-din üçgeni…
  • 2000-2001 öğretim yılı…

» Rakamlar arasında kullanılarak “ila” anlamı verir:

  • 3-4 kişi
  • 19-20 yaşlarında
  • 1-7 Aralık 2000 tarihleri  arasında

» Matematikte çıkartma işareti olarak kullanılır:

  • 458-54=404

» Sıfırdan küçük değerleri göstermek için kullanılır:

  • -7 °C

» Adreslerde semt ile şehir ismi arasına konur:

  • Ulus-ANKARA

» Dil bilgisinde fiil kök ve gövdelerini ifade etmede, kelimeleri eklerine ayırmada, ekleri tek başına göstermede ve kelimeleri hecelemede kullanılır:

  • oku-, yaz-, gönder-, sevindir-; yaz-dı-k, yol-cu-luk, -de, -i, -ki, ge-le-bi-li-rim

» İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konur:

  • -ak, -den, -ış, -lık; -ımsa-; -la-; -tır- vb.

» Bazı yabancı kelimelerde kullanılır:

  • Sainte-Beuve, by-pass, check-up…

» Bilimsel yazılarda, Arapça ve Farsça tamlamalarda ve bazı ibarelerde kullanılır:

  • Servet-i Fünun, Divan-ı Lûgati’t-Türk, Aşk-ı  Memnu, bülbül-i şeydâ, âteş-perest, vatan-perver, bilâ-ücret, bî-çâre, hokka-bâz, nâ-mağlûb…

NOKTALAMA İŞARETLERİ

Ayrıca bakınız ⇒ Noktalama İşaretleri

  1. Nokta ( . )
  2. Virgül ( , )
  3. Noktalı Virgül ( ; )
  4. İki Nokta İşareti ( : )
  5. Üç Nokta İşareti ( … )
  6. Soru İşareti ( ? )
  7. Kesme İşareti ( ‘ )
  8. Tırnak İşareti ( ” ” )
  9. Tek Tırnak İşareti ( ‘   ‘)
  10. Parantez İşareti (  )
  11. Ünlem İşareti ( ! )
  12. Kısa Çizgi ( – )
  13. Köşeli Parantez [  ]
  14. Uzun Çizgi ( __ )
  15. Eğik Çizgi ( / )
  16. Denden İşareti ( //)
  17. Düzeltme (şapka) İşareti ( ^ )