Fiillerde Hareket-Anlamına Göre Fiiller

Fiillerde (Eylemlerde) Hareket – (Anlamına Göre Fiiller)

Fiillerin Cümle İçindeki Görevi

Çekimli Fiilin Yapısındaki Unsurlar:

1. Kök ve Gövde
2. Şahıs Ekleri
3. Ek-fiil, Çekimi ve Görevleri

Filleri ve fiilden türemiş kelimeleri anlam ve yapı bakımından inceleyelim:

Fiillerde (Eylemlerde) Hareket

FİİLDE HAREKET

• Fiilde hareket, fiilin temel anlamını ifade eder.
• Fiiller taşıdıkları temel anlamlara göre türlere ayrılırlar.
• Fiilin temel anlamı harekettir. Hareketin anlam yönünden üç yönü vardır:

1. İş ve Kılış Fiilleri

  • Öznenin iradesiyle, bir nesne üzerinde gerçekleşen, öznenin nesneyi etkilediğini ve o nesnenin de etkilendiğini gösteren fiillerdir.
  • Bu fiiller geçişlidir, yani nesne alarak kullanılırlar.
  • Zaten bu bakımdan iş ve kılış bildirirler.

Örnek: taşımak, yazmak, açmak, anlatmak, görmek, bilmek, silmek…

2. Durum Fiilleri

  • Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatan fiillerdir.
  • Bu fiillerin bitmeleri için başka herhangi bir fiilin başlaması gerekir.
  • Durum fiillerinde özne durağan hâldedir.
  • Birçoğu, öznenin iradesi dışında gerçekleşir.
  • Bunlar genellikle geçişsizdir, yani çoğunlukla nesne almazlar.

Örnek: uyumak, uyanmak, ölmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak…

3. Oluş Fiilleri

  • Bunlar da bir nitelik değişikliği, yani bir durumdan başka bir duruma geçildiğini veya geçilmekte olduğunu bildirirler.
  • Gerçekleşmelerinde öznenin doğrudan etkisi yoktur.
  • Daha çok “kendiliğinden olma” söz konusudur.
  • Geçişsizdirler.

Örnek: solmak, büyümek, bayatlamak, yeşermek, uzamak…

Ayrıca bakınız:

FİİLLER (EYLEMLER)

Bir Yorum Ekle