2026-2027 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Dersi 1. Dönem 1. Ortak Yazılı

Bu sayfada 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı sınavı için altı açık uçlu soru ve açıklamalı örnek cevaplar yer almaktadır. Sorular; teknoloji ve dil ilişkisi, hikâyede çatışma, kişilik özellikleri, üslup, zaman algısı ve sözcük anlamı konularını kapsamaktadır.

12. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı Soruları

Soru sayısı: 6 | Süre: 40 dakika | Toplam puan: 100

1. Soru (25 puan)

Teknolojik gelişmelerin dilimiz üzerindeki etkilerini konu alan bir paragraf yazınız. Yazınız söz varlığı, bütünlük; konuya, yazım ve noktalama kurallarına uygunluk ölçütlerine göre değerlendirilecektir.

2. Soru (20 puan)

Aşağıda Nedim Gürsel’in Dönüş adlı hikâyesinden bir parça verilmiştir.

İşte çürüyüp gidiyor her şey. Ben buradayken de soğuk vururdu ağaçlara. Bahçeyi ayrık otları kaplar, sarnıcın suyu çekilirdi. Ama şimdi, ne tuhaf… İlkyaz hiç gelmemiş gibi. Sanki kırkikindiler hiç yağmamış. Toprak kurumuş, cılız yapraklarda belli belirsiz bir ürperme. Rüzgâr yağmur getirmiyor anlaşılan. Dallara su yürümüyor. Ne tuhaf… Ev terk edilmiş gibi. Koltuk örtüleri kaldırılmamış, sedirin üstü bir karış toz… Yanı başından hiç ayırmadığın çalar saat bile durmuş. Kirli duvarlar, odalar, bahçeye inen merdiven, tahtaboşun sessizliği… Her şey, her şey bir eski zaman düşünde. Gözlerine uzak bir yalnızlık inmiş. Yoksun sanki… Oturduğun, bana baktığın yerde değilsin.

Bu parçada kahramanın yaşadığı temel çatışmayı ve bu çatışmanın kahramanın zaman-mekân algısı üzerindeki etkisini yazınız.

3. Soru (10 puan)

Aşağıda Selim İleri’nin Gelinlik Kız adlı hikâyesinden bir parça verilmiştir.

Bir gün olağanüstü bir şeyle karşılaştık İncilâ ablalarda. Nuhbe Hanımlara annemle benden başka misafir gelmezken ilkyaz öğleden sonrasında, genç ve yakışıklı bir adam, taşlıktaki masayı çevreleyen iskemlelerden birine oturmuş, kahve içiyordu… Genç adamın saçlarından bir demet alnına dökülmüştü. İffet Hanım annemi karşıladığında o da ayağa kalktı. (…)

İncilâ abla ibrişimleri, elvan iplikleri topluyordu telaşla. “Kusura bakmayın.” dedi anneme.

“Biz yabancı mıyız, İncilâ?

“Cahit” dedi İffet Hanım. “Tanıyacaksın Süheyla, Hasan amcayla Kâmran yengenin oğlu. Annem gülümsüyordu. Hasan amcayla Kâmran yengenin adlarını ilk kez işitiyordum.

“Mühendis çıkmış bu sene Cahit. Binbir güçlükle arayıp bulmuş burasını sağ olsun.”

Ben hemen mühendis olmaya karar veriyordum. Genç adam, hemen benim Cahit abim oluyordu ve ben, büyüyünce tıpkı ona benziyorum. Geniş omuzlu, uzun boylu, insanın elini sıkarken güvenç veren. Cahit abi saygıyla annemin elini sıktı. Benim de… Galiba hayatımda alaysız elimi sıkan birinci insandı o.

Bu parçanın anlatıcısı olan kahramanın kişilik özelliklerine dair bir çıkarımınızı yazınız.

4. Soru (20 puan)

Aşağıda Rasim Özdenören’in Balkondaki Fısıltı adlı hikâyesinden bir parça verilmiştir.

Ne zaman ona doğru elimi uzatsam elim boşlukta kalıyor. Her günüm Cuma oluyor. Her Cuma ona selamımı gönderiyorum. Yılmadan, yılgınlığa düşmeden. Boşluğa bırakılmış bir selam gene de muhatabını bulur mu diye kaygılandığım olmuyor değil. Ancak ben, bana düşeni yapıyorum. Bana düşen ona selamımı göndermek.

Bu sabah karşılaştım onunla.

Arkamdan, duyulmayacak kadar uzak fısıltı… Bu fısıltıyı ancak bir kedi işitebilir, bir de kulak zarı onun sesine ayarlanmış olarak duran âşığın kulağı…

— Merhaba…

Bu parçanın üslubuna yönelik iki özelliği ve bu özelliklerin parçanın anlatımına katkısını yazınız.

5. Soru (15 puan)

Aşağıda Sevinç Çokum’un Rozalya Ana adlı hikâyesinden bir parça verilmiştir.

Hele Rozalya için zaman neydi ki… Yetişeceği bir şey değildi artık zaman… Gençliği ötede kalmıştı. Bir trenden el ediyordu; arkadan sıkma başörtüsü, duru yüzü, çekme gözleri, hüzünle bükülü dudaklarıyla… Tren sarsılarak pamuk tarlalarının arasından geçiyordu… Ve sarı toprağın ötesinde bir yerde kara bir nokta olarak kayboluyordu. Gençliği buydu ne zaman hatırlasa…

Bu parçada sözü edilen kişinin “zaman” algısını bir örnek üzerinden yorumlayınız.

6. Soru (10 puan)

Aşağıda Mustafa Kutlu’nun Bir Saatlik Telâki adlı hikâyesinden bir parça verilmiştir.

Serin karanlıkta uzun zaman nefesimi tuttum, bekledim. Sessizlik vardı, derin koyu bir sessizlik… Yalnız arada iki üç yağmur damlası düşüyordu, o kadar. Saçaklardan birinin altında dizlerim karnıma çekili, pardösüme gömülmüş duruyordum… Raylar sakin, çelik şeritlerini uzatmış, yağmurdan cilalı pırıl pırıldılar. Işıklar elektrik direklerinin ucunda titrek kımıltılarla uzaklara kadar gidiyorlar.

a) Bu parçadaki altı çizili sözcüğün parçadaki anlamını yazınız.

b) Bu sözcüğü “içten gelen” anlamına gelecek biçimde bir cümlede kullanınız.

Açıklamalı Örnek Cevap Anahtarı

Açık uçlu sorularda metne dayalı, anlam bakımından doğru, farklı ifadeler de kabul edilir.

1. Sorunun Cevabı (25 puan)

Örnek paragraf: Teknolojik gelişmeler, iletişim kurma biçimlerimizle birlikte dilimizi de değiştirmektedir. İnternet ve sosyal medya sayesinde “yazılım”, “çevrim içi” ve “görüntülü görüşme” gibi sözler günlük yaşamda yaygınlaşmakta, söz varlığımız yeni kullanım alanlarıyla genişlemektedir. Bununla birlikte hızlı mesajlaşma alışkanlığı, sözcüklerin gereksiz biçimde kısaltılmasına, yabancı sözcüklerin yaygınlaşmasına ve yazım kurallarının ihmal edilmesine yol açabilmektedir. Emojiler iletişimi kolaylaştırsa da duygu ve düşüncelerin her zaman ayrıntılı biçimde ifade edilmesini sağlayamaz. Bu nedenle teknolojinin sunduğu olanaklardan yararlanırken Türkçe karşılıkları tercih etmek, sözcükleri bağlama uygun kullanmak, yazım ve noktalama kurallarına özen göstermek gerekir.

Puanlama önerisi

Söz varlığı (5 puan): Sözcükleri anlamlarına uygun ve yeterli çeşitlilikte kullanma.
Bütünlük (5 puan): Cümleler arasında anlam bağlantısı kurma; paragrafı tutarlı biçimde geliştirme.
Konuya uygunluk (5 puan): Teknolojik gelişmelerin dil üzerindeki etkilerini açıklama.
Yazım (5 puan): Yazım kurallarına uygun bir metin oluşturma.
Noktalama (5 puan): Noktalama işaretlerini doğru kullanma.

Bu paragraf örnektir; aynısının yazılması beklenmez. Her ölçüt 0-5 puan arasında değerlendirilir: tam ve doğru 5, küçük eksikler 3-4, belirgin eksikler 1-2, karşılanmayan ölçüt 0 puan. Konuya ilişkin tutarlı farklı görüşler de kabul edilir.

2. Sorunun Cevabı (20 puan)

Temel çatışma: Kahraman, geçmişte bildiği ve belleğinde yaşattığı ev ile karşısındaki yıpranmış, sessiz ev arasında bir uyumsuzluk yaşar. Hatırladığı yakınlık duygusu da yerini uzaklık ve yabancılaşmaya bırakmıştır. Bu, geçmiş ile şimdi; hatırlanan canlılık ile şimdiki çürüme ve yalnızlık arasında yaşanan bir iç çatışmadır.

Zaman algısına etkisi: “İlkyaz hiç gelmemiş gibi” ve “çalar saat bile durmuş” ifadeleri, zamanın doğal akışını yitirmiş, donmuş gibi algılandığını gösterir. Geçmiş, “bir eski zaman düşü” olarak şimdiki görünümün üzerine yansır.

Mekân algısına etkisi: Ev ve bahçe, kahramanın belleğindeki tanıdık yerler olmaktan uzaklaşır; terk edilmiş, bakımsız ve ıssız görünür. Tozlu sedir, kurumuş toprak ve kirli duvarlar, kahramanın yalnızlık ve yabancılaşma duygusunu somutlaştırır.

Puanlama önerisi

Çatışma (8 puan): Geçmiş-şimdi veya hatırlanan durum-şimdiki gerçeklik karşıtlığını açıklama.
Zaman (6 puan): Zamanın durmuş ya da geçmişle iç içe algılanmasını metinle ilişkilendirme.
Mekân (6 puan): Mekânın yabancılaşmış, terk edilmiş görünümünü çatışmayla ilişkilendirme.

Metinle temellendirilen yakınlık-uzaklık, varlık-yokluk ve canlılık-çürüme yorumları da kabul edilebilir. Yalnızca bir karşıtlığın adını yazmak, zaman ve mekâna etkisini açıklamadan tam puan getirmez.

3. Sorunun Cevabı (10 puan)

Örnek çıkarım: Anlatıcı kahraman, hayranlık duyduğu kişiyi kendisine örnek almaya yatkındır. Cahit’in mühendis olduğunu öğrenince hemen mühendis olmaya karar vermesi ve büyüyünce ona benzediğini hayal etmesi, bu özelliğini gösterir.

Puanlama önerisi

Kişilik çıkarımı (10 puan): Kahramanın davranışlarından hareketle metne uygun bir kişilik özelliği belirtme.

“Kolay etkilenen”, “hayal gücü güçlü” veya “kendisine değer verilmesine önem veren” gibi metne uygun bir çıkarım yeterlidir. Soruda gerekçe ayrıca istenmediği için doğru çıkarıma gerekçe yazılmamış olması puan kaybına yol açmaz. Yalnızca olayı tekrarlayan, kişilik çıkarımını belirsiz bırakan cevap kısmi puan alabilir.

4. Sorunun Cevabı (20 puan)

1. Özellik: İmgeli ve şiirsel anlatım: “Elim boşlukta kalıyor”, “boşluğa bırakılmış bir selam” ve “kulak zarı onun sesine ayarlanmış” ifadeleri, gerçek anlamı aşan imgeler oluşturur. Bu anlatım; özlem, bekleyiş ve sevilen kişiye ulaşma isteğini somutlaştırır, parçanın duygusal ve çağrışımsal etkisini güçlendirir.

2. Özellik: Tekrarlardan yararlanma: “Cuma”, “selamımı” ve “bana düşen” sözlerinin tekrarı, anlatıma ritim ve vurgu kazandırır. Kahramanın selam gönderme konusundaki sürekliliğini, kararlılığını ve yoğun duygularını öne çıkarır.

Puanlama önerisi

Birinci özellik (10 puan): Bir üslup özelliğini doğru belirleme (5) ve anlatıma katkısını açıklama (5).
İkinci özellik (10 puan): Farklı bir üslup özelliğini doğru belirleme (5) ve anlatıma katkısını açıklama (5).

Kısa ve eksiltili cümlelerin duygusal yoğunluk ve okura tamamlama alanı sağlaması; birinci kişili, içten anlatımın kahramanın iç dünyasını yakınlaştırması da uygun açıklamalarla kabul edilir.

5. Sorunun Cevabı (15 puan)

Örnek yorum: Rozalya zamanı, saatle ölçülen bir akıştan çok, geri gelmeyecek gençliğinin ve hatıralarının içinden algılar. “Yetişeceği bir şey değildi artık zaman” sözü, geleceğe yetişme telaşından uzaklaştığını düşündürür. Gençliğinin bir trenden el etmesi, trenin giderek küçülüp kara bir nokta olarak kaybolması ise geçmişin uzaklaşmasını ve geri getirilemeyişini simgeler. Böylece zaman, onun için özlem ve hüzünle hatırlanan bir kayıp duygusuna dönüşür.

Puanlama önerisi

Zaman algısı (5 puan): Geçmişe ve hatıralara dayalı, öznel zaman algısını belirleme.
Metinden örnek (5 puan): Tren imgesini veya “Yetişeceği bir şey değildi artık zaman” sözünü örnek gösterme.
Yorum (5 puan): Örneği gençliğin uzaklaşması, geri dönmezlik, özlem veya hüzünle ilişkilendirme.

Aynı düşünceyi farklı sözcüklerle ifade eden, metne dayalı yorumlar kabul edilir. Yalnızca metindeki bir cümleyi aktarmak, yorum kısmının puanını karşılamaz.

6. Sorunun Cevabı (10 puan)

a) Parçadaki anlamı: Altı çizili “derin” sözcüğü, sessizliğin çok yoğun ve güçlü biçimde hissedildiğini belirtir. “Yoğun, koyu, çok etkili” anlamındadır.

b) “İçten gelen” anlamıyla örnek cümle: “Yardımlarınız için size derin şükranlarımı sunarım.” Bu cümlede “derin”, şükranın içtenliğini belirtir.

Puanlama önerisi

a (5 puan): “Derin” sözcüğünü bağlamına uygun biçimde anlamlandırma.
b (5 puan): “Derin” sözcüğünü “içten gelen” anlamında, anlamlı bir cümlede kullanma.

Aynı anlamı taşıyan başka doğru cümleler de kabul edilir. Sözcüğün yalnızca fiziksel derinlik bildirdiği bir cümle, b seçeneğini karşılamaz.

Puan Dağılımı ve Kullanım Notları

Soru	Ölçülen beceri	Puan
1	Teknoloji ve dil	25
2	Metindeki çatışma	20
3	Kahramanın kişilik özellikleri	10
4	Üslup özellikleri	20
5	Zaman algısını yorumlama	15
6	Sözcüğün bağlama göre anlamı	10
Toplam		100