Edebiyat

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Kitap Okuma Listesi

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Kitap Okuma Listesi

9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı konuları Sözün İnceliği, Anlam Arayışı, Anlamın Yapı Taşları ve Dilin Zenginliği olmak üzere dört tema üzerine kuruludur. Bu kitap okuma listesi, 2026 yılında güncellenen TDE Öğretim Programı’ndaki metin türleri, değerler, eğilimler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve metin seçme ölçütleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.

2026 TDE Öğretim Programı‘na göre (sayfa 8, madde 34) bütün sınıf düzeylerinde her dönem iki, öğretim yılı boyunca toplam dört eser okunması ve bir eleştirel film analizi yapılması beklenmektedir. Okutulacak eserler zümre öğretmenlerince öğrencilerin yaşına, sınıf seviyesine, ilgi alanlarına ve okuma yeterliklerine göre belirlenir. Aşağıdaki eserler zorunlu kitaplar değil, öğretmen ve öğrencilere seçim imkânı sunan geniş bir öneri havuzudur. Listede 165 farklı eser, temalarla kurdukları birden çok ilişki nedeniyle toplam 186 tema yerleşimiyle sunulmuştur.

Metin Seçim Ölçütleri

2026 Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı’nın “Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Metinlerin Seçimine İlişkin Açıklamalar” başlıklı bölümüne göre metin seçiminde aşağıdaki ölçütler uygulanmalıdır (s. 17-18).

Genel metin seçimi ölçütleri

  1. Seçilen metinler Türk millî eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır.
  2. Bütün sınıf düzeylerinde dört tema bulunur. Her temada: İki okuma, bir dinleme/izleme olmak üzere üç ana metin ele alınmalı ve tahlil edilmelidir. Metin tahlilinde seçilen metnin tamamı esas alınmalıdır.
  3. Öğrencilerin ana metinleri daha iyi kavramaları, farklı türlerle karşılaşmaları ve metinleri dönem, yapı ve içerik bakımından karşılaştırmaları için ara metinlerden yararlanılmalıdır.
  4. Programda zorunlu gösterilen ara metinler kullanılmalıdır. Zorunlu olmadığı belirtilen temalarda da ara metin kullanılması önerilmektedir.
  5. Ara metinlere yönelik anlama çalışması yapılmalı; ancak ara metinler tam metin tahliline tabi tutulmamalıdır.
  6. Bir sınıf düzeyinde aynı sanatçıdan en fazla iki metin seçilebilir. Bunlardan birinin ara metin olması zorunludur.
  7. Metinler millî, manevi, kültürel ve ahlaki değerlere uygun olmalıdır.
  8. Öğrencilerin tarih, kültür ve medeniyet değerlerini doğru öğrenmelerini sağlayacak içerikler seçilmelidir.
  9. Türk kültürünün değerlerini önceleyen metinlere yer verilmelidir.
  10. Metinler, öğrencilerin Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi kapsamındaki değerleri içselleştirmelerine ve günlük hayatta uygulamalarına zemin hazırlamalıdır.
  11. Seçilen metinler öğrencinin sınıf düzeyine uygun bir söz varlığı taşımalı ve öğrencinin söz varlığını geliştirmelidir.
  12. Metinler Türkçenin zenginliklerini yansıtmalı; nesiller arası dil birliğine ve söz varlığının zenginleşmesine katkıda bulunmalıdır.
  13. Metinler sınıf düzeyine uygun olmalı ve programdaki öğrenme çıktılarını gerçekleştirecek nitelik taşımalıdır.
  14. Metinler, dil, anlatım ve içerik bakımından yazıldığı dönemin ve edebî anlayışın karakteristik özelliklerini yansıtan seçkin eserlerden alınmalıdır.
  15. Dünya edebiyatından alınacak metinlerde nitelikli çeviriler kullanılmalıdır.
  16. Metinlerde öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve sosyal gelişimlerini olumsuz etkileyecek unsurlar bulunmamalıdır.
  17. Seçilen metinler öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerinin gelişimini desteklemelidir.
  18. Metinler öğrencinin kişisel gelişimine katkı sağlamalı ve ona estetik duyarlılık kazandırmalıdır.

Sınıf düzeylerine ve edebî dönemlere ilişkin ölçütler

  • Hazırlık ve 9. sınıf: Cumhuriyet Dönemi ve günümüz edebiyatına öncelik verilmelidir. Bunun yanında öğrencilerin Yunus Emre, Âşık Veysel ve Mehmet Âkif Ersoy gibi sanatçıların eserlerini tanımaları da sağlanmalıdır. Metinlerin söz varlığı öğrencilerin yaş ve sınıf seviyesine uygun olmalıdır.
  • 10. sınıf: Türk edebiyatındaki değişim, dönüşüm ve kırılma noktalarını temsil eden metinlere yer verilmelidir. Kâşgarlı Mahmud, Hoca Ahmet Yesevî, Alî Şîr Nevâyî ve Yûsuf Has Hâcib programda özellikle anılan isimlerdir.
  • Divan edebiyatı: Metinler dönemin önde gelen sanatçılarından ve kendi türünü temsil eden önemli eserlerden seçilmelidir. Program; Âşık Paşa, Gülşehrî, Ahmedî, Şeyhî, Hayâlî, Fuzûlî, Taşlıcalı Yahyâ, Bâkî, Nefî, Nâbî, Nedîm ve Şeyh Gâlib gibi sanatçıları örnek gösterir. Harnâme, Leylâ vü Mecnûn, Hüsn ü Aşk, Su Kasidesi ve Seyahatnâme gibi eserler de programda anılmaktadır.
  • Halk edebiyatı: Yunus Emre, Kaygusuz Abdal, Pîr Sultan Abdal, Karacaoğlan, Köroğlu, Dadaloğlu, Erzurumlu Emrah, Âşık Veysel, Abdurrahim Karakoç, Şeref Taşlıova, Murat Çobanoğlu ve Neşet Ertaş gibi önde gelen sanatçıların metinleri tercih edilmelidir.
  • Ara metin olarak halk hikâyeleri: Hem destan tipi hem de aşk temalı halk hikâyelerinden yararlanılmalıdır. Program; Battalnâme, Saltuknâme, Danişmendnâme, Köroğlu, Ferhat ile Şirin, Tahir ile Zühre ve Âşık Garip gibi örnekler verir.
  • 11. sınıf: Türk dünyası edebiyatının seçkin örneklerine yer verilmelidir. Azerbaycan, Balkan, Irak, Kıbrıs, Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar ve Türkmen edebiyatlarının temsil edilmesine dikkat edilmelidir.
  • 12. sınıf: Edebiyatın günlük hayatla ilişkisini ön plana çıkaran yazar ve şairlerin eserleri seçilmelidir.
  • Tanzimat’tan Cumhuriyet’e: Türk edebiyatının farklı dönemlerini, yönelişlerini ve edebî anlayışlarını temsil eden seçkin sanatçıların eserleri tercih edilmelidir. Cumhuriyet Dönemi’nden seçilecek metinler tema içeriğiyle uyumlu olmalıdır.

Özetle program; yalnızca eserin konusuna değil, türüne, dönem ve anlayışı temsil gücüne, dil ve söz varlığına, öğrenci seviyesine, öğrenme çıktılarına, kültürel-değerler boyutuna, estetik niteliğine, gelişimsel uygunluğuna ve çeviri kalitesine birlikte bakılmasını istemektedir.

Okuma Düzeyi Açıklamaları

  • Başlangıç: Kısa, akıcı veya söz varlığı bakımından kolay izlenebilen eserler.
  • Orta: 9. sınıf öğrencilerinin çoğunun bağımsız okuyabileceği eserler.
  • İleri: Dil, kurgu, düşünce yapısı veya içerik bakımından öğretmen rehberliği gerektirebilecek eserler.
  • Rehberlik notu: Savaş, ölüm, şiddet, ayrımcılık, ihmal, ağır psikolojik çatışma veya yetişkinlik deneyimleri içeren eserlerde sınıfın özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Dünya edebiyatından seçilecek eserlerde tam metin ve nitelikli çeviriler tercih edilmelidir. Sadeleştirilmiş veya kısaltılmış baskılar kullanılacaksa bunun öğrenciye açıkça belirtilmesi uygun olur. Bazı eserler, birden fazla temayı güçlü biçimde desteklediği için listede birden çok başlık altında yer alabilir.

Programın ders içinde tahlil edilecek 9. sınıf metinlerinde Cumhuriyet Dönemi’nden başlayarak günümüze yakın dil ve anlatıma öncelik verme yönlendirmesi korunmalıdır. Uzun süreli ve serbest kitap okuma havuzu ise öğrenciye seçim imkânı sağlamak amacıyla farklı dönemleri ve edebiyatları kapsayabilir.

Yıl Boyunca Okutulabilecek Temel Dört Eser ve Film Önerisi

Dönem Tema Eser Programla bağlantısı
I. dönem Sözün İnceliği Eşref Saat – Şevket Rado Deneme, sohbet havası, söz varlığı, güzel ve etkili anlatım
I. dönem Anlam Arayışı Son Kuşlar – Sait Faik Abasıyanık Hikâye, örtük anlam, insan ve tabiat duyarlılığı
II. dönem Anlamın Yapı Taşları Anadolu Notları I – Reşat Nuri Güntekin Gezi yazısı, gözlem, mekân ve kültür
II. dönem Dilin Zenginliği Acımak – Reşat Nuri Güntekin Roman, bakış açısı, zaman, ön yargı ve karakter değişimi

Film önerisi: Uzun Hikâye — Mustafa Kutlu’nun aynı adlı eserinden uyarlanan film; anlatıcı, zaman, mekân, karakter, çatışma ve edebî eserin sinemaya aktarılması bakımından incelenebilir.

I. Dönem – 1. Tema: Sözün İnceliği

Bu temada edebî dil ile günlük dil arasındaki fark; estetik değer, hayal gücü, imge, sembol, çağrışım, yaratıcılık ve sözün etkili kullanımı üzerinde durulur. Temanın okuma metinleri şiir ve deneme, dinleme/izleme metni ise mülakattır. Dostluk, estetik, sorumluluk ve vatanseverlik değerleri; merak, öz yeterlilik, öz güven, girişkenlik, yaratıcılık ve eleştirel bakma eğilimleri öne çıkar.

Eser ve yazarı Tür / düzey Kısa konusu ve temayla ilişkisi
Eşref Saat – Şevket Rado Deneme · Başlangıç/Orta Gündelik hayat, insan ilişkileri, mutluluk ve doğru davranış üzerine sohbet havasındaki yazılar; deneme türünü ve etkili söyleyişi tanıtır.
Fareler ve İnsanlar – John Steinbeck Kısa roman · Orta/Rehberlik George ile Lennie’nin dostluk ve ortak bir gelecek kurma çabası üzerinden bağlılık, sorumluluk ve insan onuru tartışılır. Şiddet ve engellilik temaları rehberlikle ele alınmalıdır.
Kürk Mantolu Madonna – Sabahattin Ali Roman · Orta/Rehberlik Raif Efendi’nin dışarıdan görünmeyen iç dünyası ve Maria Puder’le ilişkisi anlatılır; iç çözümleme, ince söyleyiş ve görünüş-gerçeklik karşıtlığı incelenebilir.
Köpek Kalbi – Mihail Bulgakov Kısa roman · İleri Bir profesörün sokak köpeğini insana dönüştüren deneyi üzerinden bilim, insan doğası ve toplum eleştirisi işlenir; sembolik ve ironik anlatımı güçlüdür.
Vatan yahut Silistre – Namık Kemal Tiyatro · Orta/İleri Zekiye ile İslam Bey’in kişisel sevgisi vatan sevgisiyle birleşir; coşkulu hitabet, diyalog, sorumluluk ve vatanseverlik üzerinde durulabilir.
Benjamin Button’ın Tuhaf Hikâyesi – F. Scott Fitzgerald Öykü · Başlangıç/Orta Yaşlı olarak doğup giderek gençleşen Benjamin’ın alışılmadık hayatı, zaman ve toplumsal kabuller üzerinden hayal gücü ve özgün kurguya örnek olur.
Martı Jonathan Livingston – Richard Bach Alegorik uzun öykü · Başlangıç Sürüden farklı olarak kusursuz uçmayı amaçlayan Jonathan’ın hikâyesi; öz yeterlilik, öz güven, azim ve bireysel gelişimle ilişkilendirilebilir.
Uzun Hikâye – Mustafa Kutlu Uzun hikâye · Orta Ali ile Münire’nin Anadolu kasabalarına uzanan hayatı, oğullarının anlatımıyla verilir; sevgi, adalet, sorumluluk ve yalın fakat şiirli söyleyiş öne çıkar.
Açlık – Knut Hamsun Roman · İleri/Rehberlik Yoksulluk içindeki genç bir yazarın şehirde tutunma mücadelesi ve zihinsel çözülüşü anlatılır; iç monolog ve psikolojik anlatım bakımından zengindir.
Biz – Yevgeni Zamyatin Distopik roman · İleri Bireylerin numaralara indirgendiği baskıcı bir düzende D-503’ün değişimi anlatılır; özgürlük, yaratıcılık, dil ve iktidar ilişkisi eleştirel biçimde tartışılabilir.
Hayvan Çiftliği – George Orwell Alegorik kısa roman · Orta Daha adil bir hayat için ayaklanan çiftlik hayvanlarının yeni bir baskı düzeniyle karşılaşması, sloganların ve dilin yönlendirme gücünü gösterir.
Hobbit – J. R. R. Tolkien Fantastik roman · Orta Bilbo Baggins’in ejderhanın koruduğu hazineye uzanan yolculuğu; merak, cesaret, iş birliği, yaratıcı dünya kurma ve sembolik anlatım için uygundur.
Simyacı – Paulo Coelho Alegorik roman · Başlangıç/Orta Çoban Santiago’nun hazinesini ararken kendini tanıması anlatılır; sembol, çağrışım, amaç belirleme ve kişinin kendi imkânlarına inanması üzerinde durulabilir.
Othello – William Shakespeare Trajedi · İleri/Rehberlik Othello’nun kıskançlık ve yönlendirme sonucunda yıkıma sürüklenişi, sözün ikna ve manipülasyon gücünü gösterir. Şiddet içeriği rehberlikle ele alınmalıdır.
İlk Öğretmenim – Cengiz Aytmatov Kısa roman · Orta Düyşen’in yoksul bir Kırgız köyünde okul kurma ve Altınay’ın hayatını değiştirme çabası; özveri, sorumluluk ve eğitimin dönüştürücü gücünü işler.
Yılkı Atı – Abbas Sayar Roman · Orta Yoksulluk nedeniyle doğaya bırakılan Dorukısrak’ın hayatta kalma mücadelesi; insan-tabiat ilişkisi, sorumluluk ve güçlü Anadolu Türkçesi bakımından değerlendirilebilir.
Bize Göre – Ahmet Haşim Fıkra/deneme · İleri Gündelik hayat, şehir, sanat ve insan davranışları kısa fakat yoğun yazılarla ele alınır; özgün bakış, imge ve nesir üslubu için seçkin bir örnektir.
Günlerin Getirdiği – Nurullah Ataç Deneme · Orta/İleri Edebiyat, sanat, dil ve günlük hayat üzerine kişisel değerlendirmeler içerir; denemenin serbest yapısını ve eleştirel düşünceyi tanıtır.
Mavi ve Kara – Sabahattin Eyüboğlu Deneme · Orta/İleri Sanat, kültür, Anadolu, insan ve eğitim üzerine yazılar; düşünceyi sıcak, canlı ve estetik bir dille ifade etmenin örneklerini sunar.
Türkçenin Sırları – Nihad Sâmi Banarlı Deneme/inceleme · Orta/İleri Türkçenin tarihî gelişimi, ses güzelliği ve ifade imkânları anlatılır; dil bilinci, söz varlığı ve vatanseverlik değerleriyle ilişkilendirilebilir.
Bütün Şiirleri – Orhan Veli Kanık Şiir · Orta Sıradan insanı ve gündelik hayatı yalın fakat şaşırtıcı söyleyişlerle şiire taşır; edebî dil ile günlük dilin ilişkisini karşılaştırmak için elverişlidir.
Otuz Beş Yaş – Cahit Sıtkı Tarancı Şiir · Orta Yaşama sevinci, ölüm, zaman, yalnızlık ve memleket duygusunu işleyen şiirler; imge, ahenk, ana duygu ve çağrışım çalışmalarına uygundur.
Çocuk ve Allah – Fazıl Hüsnü Dağlarca Şiir · Orta/İleri Çocukluk, evren, tabiat ve varoluş özgün imgelerle ele alınır; hayal gücü, çağrışım ve şiir dilinin çok anlamlılığı üzerinde durulabilir.
Dostlar Beni Hatırlasın – Âşık Veysel Şiir seçkisi · Başlangıç/Orta Dostluk, tabiat, vatan, insan sevgisi ve hayat tecrübesi yalın halk söyleyişiyle işlenir; sözlü kültür ve içten anlatım için uygundur.
Safahat’tan Seçmeler – Mehmet Âkif Ersoy Şiir seçkisi · Orta/İleri Toplum, ahlak, sorumluluk, çalışma ve vatan sevgisini güçlü gözlem ve hitabetle işler; söz varlığı bakımından açıklamalı baskılar tercih edilebilir.
Yunus Emre Divanı’ndan Seçmeler – Yunus Emre Şiir seçkisi · Orta/İleri Sevgi, insan, ölüm ve yaratılış düşüncesi sade görünen derin bir dille anlatılır; sembol, çağrışım ve kültürel süreklilik bakımından değerlidir.
Küçük Prens – Antoine de Saint-Exupery Felsefi masal/uzun öykü · Başlangıç Küçük Prens’in farklı gezegenlerdeki karşılaşmaları üzerinden dostluk, sorumluluk, sevgi ve yetişkinlerin değer yargıları sembolik biçimde sorgulanır.
Momo – Michael Ende Fantastik roman · Orta İnsanların zamanını çalan Duman Adamlar’a karşı Momo’nun mücadelesi; dinleme, iletişim, dostluk, zaman bilinci ve tüketim eleştirisiyle ilişkilendirilebilir.
Küçük Kara Balık – Samed Behrengi Alegorik masal · Başlangıç/Orta Yaşadığı küçük dereden ayrılıp dünyayı tanımak isteyen balığın yolculuğu; merak, cesaret, bağımsız düşünme ve sembolik anlatımı destekler.
İnsan Ne ile Yaşar? – Lev Tolstoy Öykü/uzun öykü · Başlangıç/Orta İnsan hayatını ayakta tutan sevgi, merhamet ve dayanışma farklı olaylarla sorgulanır; açık-örtük ileti ve değer çözümlemesine uygundur.
Mutlu Prens – Oscar Wilde Masal/öykü · Başlangıç/Orta Bir heykel ile kırlangıcın şehirdeki yoksullara yardım etmesi üzerinden dostluk, fedakârlık, estetik ve toplumsal sorumluluk işlenir.
Fahrenheit 451 – Ray Bradbury Distopik roman · Orta/İleri Kitapların yakıldığı bir toplumda itfaiyeci Montag’ın uyanışı anlatılır; okuma, düşünme, sansür ve dilin insan bilincindeki yeri tartışılabilir.
Kitap Hırsızı – Markus Zusak Roman · Orta/İleri/Rehberlik Nazi Almanyası’nda Liesel’in kelimeler ve kitaplarla kurduğu bağ anlatılır; sözün iyileştirici ve yıkıcı gücü, savaş ve ölüm bağlamında incelenebilir.
Sol Ayağım – Christy Brown Otobiyografi · Orta Bedensel engeline rağmen sol ayağıyla yazmayı ve resim yapmayı öğrenen Brown’ın hayatı; öz yeterlilik, azim, aile desteği ve iletişimle ilişkilendirilebilir.
Mucize – R. J. Palacio Gençlik romanı · Başlangıç/Orta Yüz farklılığıyla doğan Auggie’nin ilk kez okula başlaması; empati, nezaket, dostluk, öz güven ve farklı bakış açılarının karşılaştırılmasına uygundur.
Küçük Kadınlar – Louisa May Alcott Roman · Orta March kardeşlerin büyüme, çalışma, sanat ve aile hayatı anlatılır; öz güven, sorumluluk, yaratıcılık ve dayanışma değerlerini destekler.
Bir Bilim Adamının Romanı – Oğuz Atay Biyografik roman · Orta/İleri Mustafa İnan’ın yoksul bir öğrenciden bilim insanına uzanan hayatı; merak, çalışma, öz yeterlilik ve bilginin toplumsal sorumluluğuyla ilişkilendirilebilir.
Beyaz Zambaklar Ülkesinde – Grigoriy Petrov Anlatı/deneme · Orta Finlandiya’nın eğitim ve ortak sorumluluk yoluyla dönüşümü anlatılır; çalışma, girişkenlik, iş birliği ve toplumsal gelişme üzerine tartışma imkânı verir.
Ermiş – Halil Cibran Şiirsel düzyazı · İleri El Mustafa’nın sevgi, çalışma, özgürlük, dostluk ve hayat üzerine konuşmaları; şiirsel söyleyiş, sembol ve düşünce yoğunluğu bakımından incelenebilir.
Ölü Ozanlar Derneği – N. H. Kleinbaum Roman · Orta/İleri/Rehberlik Öğretmen John Keating’in öğrencilerini şiir ve özgün düşünceyle buluşturması anlatılır; estetik, öz güven ve eğitim anlayışı tartışılır. İntihar teması rehberlik gerektirir.
Pal Sokağı Çocukları – Ferenc Molnar Gençlik romanı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Budapeşteli çocukların oyun alanlarını koruma mücadelesi; dostluk, iş birliği, sadakat, sorumluluk ve fedakârlık değerlerini görünür kılar. Çocuk ölümü teması önceden belirtilmelidir.
Çalıkuşu – Reşat Nuri Güntekin Roman · Orta/İleri Feride’nin öğretmen olarak Anadolu’nun farklı yerlerinde verdiği mücadele; öz güven, girişkenlik, sorumluluk ve vatan hizmeti bakımından değerlendirilebilir.
Dışarıdakiler – S. E. Hinton Gençlik romanı · Orta/Rehberlik Farklı toplumsal gruplara mensup gençlerin çatışması Ponyboy’un gözünden aktarılır; aidiyet, dostluk ve ön yargı tartışılır. Çete şiddeti içerir.
Seçilmiş Kişi – Lois Lowry Gençlik/distopya romanı · Orta Acının ve seçme özgürlüğünün ortadan kaldırıldığı toplumda Jonas’ın gerçekleri keşfetmesi; dil, hafıza, özgürlük ve sorumlu karar verme için uygundur.
Bitmeyecek Öykü – Michael Ende Fantastik roman · Orta/İleri Bastian’ın okuduğu kitabın dünyasına girerek Fantazya’yı kurtarma çabası; okur-eser ilişkisi, hayal gücü, yaratıcılık ve benlik arayışını birleştirir.

 

I. Dönem – 2. Tema: Anlam Arayışı

Bu temada hikâye ve anı türleri üzerinden açık ve örtük anlam, konu, tema, ana düşünce, olay örgüsü, kişi, zaman, mekân ve anlatıcı gibi unsurlar ele alınır; dinleme/izleme metni şiirdir. Çalışkanlık, dostluk, estetik, saygı ve sorumluluk değerleri; merak, bağımsızlık, seçicilik, sorumluluk alma, odaklanma, yaratıcılık, açık fikirlilik ve sistematik düşünme eğilimleri öne çıkar. Öğrencinin kendini tanıması, duygularını düzenlemesi, iletişim kurması, iş birliği yapması ve sorumlu karar vermesi desteklenir.

Eser ve yazarı Tür / düzey Kısa konusu ve temayla ilişkisi
Refet – Fatma Aliye Hanım Roman · Orta/İleri Babasını kaybeden ve yoksullukla mücadele eden Refet’in öğrenimini tamamlayıp öğretmen olma çabası; çalışma, bağımsızlık, öz saygı ve kadınların eğitim hakkı bakımından incelenebilir.
Veda – Kim Young-ha Bilim kurgu/distopya romanı · Orta/İleri İnsana benzeyen varlıkların bulunduğu yakın gelecekte benlik, hafıza ve insan olmanın sınırları sorgulanır; kimlik ve anlam arayışını güncel etik sorularla buluşturur.
Hep O Şarkı – Yakup Kadri Karaosmanoğlu Roman · Orta/İleri Münire’nin gerçekleşmeyen aşkı ve hatıraları çevresinde değişen Osmanlı hayatı anlatılır; hatırlama, zaman, bakış açısı ve bireyin toplumsal şartlarla ilişkisi incelenebilir.
Kuşlar da Gitti – Yaşar Kemal Kısa roman · Orta İstanbul’da göçmen kuşları yakalayıp satarak geçinmeye çalışan çocuklar üzerinden kentleşme, yoksulluk, merhamet ve tabiat duyarlılığı işlenir.
Frankenstein – Mary Shelley Gotik/bilim kurgu romanı · Orta/İleri/Rehberlik Victor Frankenstein’ın yarattığı canlıyı reddetmesi, yalnızlık ve intikamla sonuçlanır; bilimsel sorumluluk, dışlanma, empati ve sonuçları öngörme tartışılabilir.
On Kişiydiler – Agatha Christie Polisiye roman · Orta Issız bir adaya çağrılan on kişinin sırayla ölmesi üzerine kurulan bilmece; ipuçlarını ayırt etme, sistematik düşünme, suç, vicdan ve adalet kavramlarını tartışmaya açar.
Gelibolu – Buket Uzuner Roman · Orta/İleri Çanakkale Savaşı’nın izleri, Türk ve Anzak ailelerinin geçmişle yüzleşmesi üzerinden farklı bakış açılarıyla ele alınır; tarih, bellek, barış ve kimlik konularına açılır.
Günler Aylar Yıllar – Yan Lianke Kısa roman · Orta/Rehberlik Kuraklık yüzünden boşalan köyde kalan yaşlı adam ile kör köpeğinin bir mısır fidesini yaşatma mücadelesi; emek, dayanışma, umut ve tabiatla çatışmayı simgeleştirir.
Dönüşüm – Franz Kafka Uzun öykü · Orta/İleri Gregor Samsa’nın bir sabah böceğe dönüşmesiyle aile içindeki yeri ve insan değeri değişir; yabancılaşma, iletişimsizlik, sorumluluk ve görünüş-gerçeklik karşıtlığı incelenebilir.
Afife Jale – Nezihe Araz Biyografik tiyatro · Orta/Rehberlik Sahneye çıkma yasağına rağmen tiyatro tutkusundan vazgeçmeyen Afife Jale’nin hayatı; bağımsızlık, sanat, cesaret ve toplumsal engeller bağlamında ele alınabilir.
Nefesi Tutku Olan Kadın: Afife Jale – Osman Balcıgil Biyografik roman · Orta/İleri/Rehberlik Afife Jale’nin sahneye çıkma mücadelesi, sanat hayatı ve ödediği kişisel bedeller romanlaştırılır; bağımsızlık, azim, dönem şartları ve biyografi-kurmaca ilişkisi incelenebilir.
Kâtip Bartleby – Herman Melville Uzun öykü · Orta/İleri Bir hukuk bürosunda çalışan Bartleby’nin “Yapmamayı tercih ederim.” sözüyle başlayan pasif direnişi; çalışma hayatı, yalnızlık, iletişim ve sorumluluk üzerine düşündürür.
Öteki – Fyodor Mihayloviç Dostoyevski Kısa roman · İleri/Rehberlik Memur Golyadkin’in kendisine tıpatıp benzeyen fakat toplumsal açıdan daha başarılı bir “öteki”yle karşılaşması; benlik, kaygı ve güvenilmez algı üzerinden okunabilir. Bazı baskılarda İkiz adıyla yayımlanır.
İvan İlyiç’in Ölümü – Lev Tolstoy Uzun öykü/kısa roman · Orta/İleri/Rehberlik Başarılı bir yargıcın ölümcül hastalık karşısında hayatını yeniden değerlendirmesi; anlam, sahicilik, empati ve toplumsal beklentiler üzerine güçlü sorular kurar.
Ah Şu Gençler – Turgut Özakman Tiyatro · Başlangıç/Orta Gençlerle yetişkinlerin birbirlerini anlamakta yaşadığı güçlükleri mizahla işler; kuşaklar arası iletişim, dinleme, ön yargı ve çatışma çözümü için elverişlidir.
Kamburuma Üç Sebep – Recep Kayalı Öykü · Orta/Rehberlik Çocukluk, aile ve insan ilişkilerindeki kırılmaları odağa alan öyküler; karakterlerin söze dökemediği duygular, örtük anlam ve empati bakımından incelenebilir.
Son Kuşlar – Sait Faik Abasıyanık Öykü · Başlangıç/Orta Ada insanları, tabiat ve küçük hayatlar üzerinden insanın çevreye ve birbirine karşı duyarsızlaşması sezdirilir; durum hikâyesi ile açık-örtük anlam çalışmalarına uygundur.
Semaver – Sait Faik Abasıyanık Öykü · Başlangıç/Orta İşçiler, balıkçılar ve kenarda kalmış insanların gündelik hayatı sıcak bir gözlemle anlatılır; insan sevgisi, ayrıntı, atmosfer ve durum hikâyesi üzerinde durulabilir.
Mendil Altında – Memduh Şevket Esendal Öykü · Başlangıç/Orta Gündelik hayatın küçük olayları ve sıradan insanların hâlleri sade, doğal bir anlatımla verilir; olay-durum ayrımı, diyalog ve örtük ileti için uygundur.
Kağnı – Sabahattin Ali Öykü · Orta/Rehberlik Köy ve kasaba hayatındaki yoksulluk, eşitsizlik ve adalet sorunları gerçekçi biçimde işlenir; toplumsal sorumluluk ve karakterlerin kararları tartışılabilir.
Değirmen – Sabahattin Ali Öykü · Orta/Rehberlik Aşk, yalnızlık, merhamet ve toplumsal eşitsizlik temaları romantik ve gerçekçi anlatımlarla birleşir; atmosfer, çatışma ve anlatıcı karşılaştırmaları yapılabilir.
Zürafanın Bildiği – Gamze Güller Öykü · Orta Günümüz insanının tabiatla, şehirle ve birbirleriyle kurduğu kırılgan ilişkileri ele alan öyküler; çağdaş anlatım, ayrıntı ve örtük anlam bakımından değerlendirilebilir.
Beyaz Gemi – Cengiz Aytmatov Kısa roman · Orta/Rehberlik Issık Göl çevresinde yaşayan bir çocuğun masallar ve beyaz gemiyle kurduğu umut dünyası, yetişkinlerin acımasızlığıyla çatışır; hayal, gelenek ve sorumluluk işlenir. Trajik son rehberlik gerektirir.
Emanet Çocuk – Claire Keegan Uzun öykü/kısa roman · Başlangıç/Orta/Rehberlik İhmal edildiği evinden yaz boyunca Kinsella ailesine bırakılan küçük kız, ilgi ve güven duygusunu keşfeder; aile, aidiyet ve söylenmeyen duygular yalın bir dille verilir.
Siddhartha – Hermann Hesse Roman · İleri Siddhartha’nın hazır öğretiler yerine kendi deneyimleriyle hakikati araması anlatılır; benlik, zaman, bilgelik ve bağımsız düşünme üzerinde durulabilir.
Bilinmeyen Adanın Öyküsü – Jose Saramago Alegorik uzun öykü · Orta Kraldan tekne isteyerek bilinmeyen bir adayı aramaya çıkan adamın yolculuğu, insanın kendini ve imkânlarını keşfetmesinin simgesine dönüşür.
Satranç – Stefan Zweig Uzun öykü · Orta/İleri/Rehberlik Nazi sorgusu sırasında tecrit edilen Dr. B’nin satrançla zihnini koruma ve ardından takıntıya sürüklenme süreci; psikoloji, özgürlük ve öz düzenleme açısından incelenebilir.
Anne Frank’ın Hatıra Defteri – Anne Frank Günlük/anı · Orta/Rehberlik Nazi işgali sırasında saklanan genç Anne’nin korkuları, umutları ve büyüme deneyimi kendi sesiyle aktarılır; günlük türü, tarihî bellek ve insan haklarıyla ilişkilendirilebilir.
Zıkkımın Kökü – Muzaffer İzgü Otobiyografik roman/anı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Yazarın yoksulluk içindeki çocukluğu mizah ile acıyı birleştirerek anlatılır; aile, emek, eğitim ve dayanıklılık konularını çocuk bakışıyla görünür kılar.
Böyle Gelmiş Böyle Gitmez I: Yol – Aziz Nesin Anı · Orta/Rehberlik Yazarın çocukluk ve ilk gençlik yılları, yoksulluk ve dönemin toplumsal şartları içinde anlatılır; öz yaşam öyküsü, eleştirel gözlem ve mizah dili için uygundur.
Bir Dinozorun Anıları – Mina Urgan Anı · Orta/İleri Yazarın hayatı, dostları ve kültür çevresi içten, mizahi ve eleştirel bir dille aktarılır; kişisel bellek ile toplumsal tarihin nasıl birleştiği görülebilir.
Benim Küçük Dostlarım – Halide Nusret Zorlutuna Anı · Başlangıç/Orta Bir öğretmenin farklı öğrencileriyle ilgili hatıraları sevgi ve gözlemle anlatılır; eğitim, iletişim, bireysel farklılıklar ve öğretmen sorumluluğu üzerinde durulabilir.
Bir Devrin Romanı – Halide Nusret Zorlutuna Anı · Orta/İleri Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’e uzanan edebiyat ve kültür çevresi kişisel tanıklıklarla aktarılır; anı, dönem ve seçici hatırlama ilişkisi incelenebilir.
Çocuk Kalbi – Edmondo De Amicis Günlük biçiminde çocuk romanı · Başlangıç Bir öğrencinin okul yılı boyunca yaşadıkları üzerinden aile, arkadaşlık, çalışma, saygı ve sorumluluk değerleri işlenir; günlük ile kurmaca ilişkisi tartışılabilir.
Şeker Portakalı – Jose Mauro de Vasconcelos Çocuk/gençlik romanı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Hayal gücü kuvvetli Zezé’nin yoksulluk, aile içi şiddet, dostluk ve kayıpla büyümesi anlatılır; empati ve duyguları ifade etme çalışmalarına uygundur.
İçimdeki Müzik – Sharon M. Draper Gençlik romanı · Başlangıç/Orta Serebral palsili Melody’nin güçlü zihnini çevresine anlatabilmek için verdiği mücadele; iletişim, ön yargı, öz yeterlilik ve kapsayıcılık değerlerini destekler.
Çöp Plaza – Miyase Sertbarut Gençlik romanı · Başlangıç/Orta Bir alışveriş merkezinin çöpleri çevresinde kesişen farklı hayatlar üzerinden tüketim, yoksulluk ve eşitsizlik sorgulanır; sorumlu karar verme ve empatiyi besler.
Kapiland’ın Kobayları – Miyase Sertbarut Gençlik/distopya romanı · Başlangıç/Orta Gençleri hedefleyen bir ürün ve şirket düzeni karşısında hakikati arayan çocuklar; reklam, tüketim, bilim etiği ve medya mesajlarını eleştirel okumaya imkân verir.
Fadiş – Gülten Dayıoğlu Çocuk/gençlik romanı · Başlangıç/Rehberlik Annesinden ayrı düşen Fadiş’in farklı evlerde yaşadığı güçlükler ve sevgi arayışı anlatılır; aile, dayanıklılık, aidiyet ve çocuk hakları ele alınabilir.
Yıldızları Saymak – Lois Lowry Tarihî gençlik romanı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Nazi işgali altındaki Danimarka’da Annemarie, Yahudi arkadaşını korumak için ailesiyle birlikte risk alır; dostluk, cesaret, sorumluluk ve tarihî empatiyi destekler.
Çukurlar – Louis Sachar Gençlik romanı · Başlangıç/Orta Haksız yere bir ıslah kampına gönderilen Stanley’nin her gün çukur kazarken geçmişin sırrını çözmesi; adalet, dostluk, neden-sonuç ve sistematik düşünme için uygundur.
Terabithia Köprüsü – Katherine Paterson Gençlik romanı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Jess ile Leslie’nin hayalî Terabithia ülkesinde kurduğu dostluk, beklenmedik bir kayıpla sınanır; hayal gücü, yas ve duyguları düzenleme rehberlikle ele alınmalıdır.
Canavarın Çağrısı – Patrick Ness Gençlik/fantastik roman · Orta/Rehberlik Annesinin hastalığıyla baş etmeye çalışan Conor’u ziyaret eden canavar, ona karmaşık hakikatleri anlatır; korku, suçluluk, kayıp ve kabullenme üzerine çalışılabilir.
Arka Sıradaki Çocuk – Onjali Q. Rauf Çocuk/gençlik romanı · Başlangıç/Orta Savaştan kaçıp sınıfa gelen Ahmet’e yardım etmeye çalışan çocukların hikâyesi; mültecilik, dostluk, empati, iş birliği ve sorumlu eylemi ele alır.
Yaşlı Adam ve Deniz – Ernest Hemingway Kısa roman · Başlangıç/Orta Yaşlı balıkçı Santiago’nun açık denizde dev bir kılıç balığıyla mücadelesi; sabır, emek, yenilgi ve insan onuru üzerine yalın fakat katmanlı bir anlatıdır.
İnci – John Steinbeck Kısa roman · Orta/Rehberlik Yoksul balıkçı Kino’nun bulduğu değerli inci, ailesine umut yerine hırs ve şiddet getirir; değer, seçim, eşitsizlik ve sonuçları öngörme tartışılabilir.

 

II. Dönem – 3. Tema: Anlamın Yapı Taşları

Bu temada hikâye ve gezi yazısı üzerinden metnin yapı unsurları, anlatıcı ve bakış açısı, gözlem, betimleme, kültür ve mekân ilişkisi ele alınır; dinleme/izleme çalışmalarında Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış şiirden ve kültür belgeselinden yararlanılır. Adalet, çalışkanlık, dürüstlük, estetik, saygı, sorumluluk ve vatanseverlik değerleri; merak, bağımsızlık, empati, öz güven, seçicilik, açık fikirlilik, sorgulama ve eleştirel bakma eğilimleri öne çıkar.

Eser ve yazarı Tür / düzey Kısa konusu ve temayla ilişkisi
Son Ada – Zülfü Livaneli Roman · Orta/İleri/Rehberlik Huzurlu bir adaya gelen otoriter başkanın tabiatı ve toplumsal düzeni bozması anlatılır; mekânın simgesel işlevi, güç, sorumluluk ve ekolojik denge tartışılabilir.
Kaplumbağalar – Fakir Baykurt Roman · Orta/İleri Tozak köylülerinin ortak emekle bağ kurma çabası ile bürokrasi arasındaki çatışma; köy hayatı, dayanışma, adalet ve insan-tabiat ilişkisi bakımından incelenebilir.
Pal Sokağı Çocukları – Ferenc Molnar Gençlik romanı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Çocukların oyun alanlarını korumak için kurdukları düzen ve verdikleri mücadele; mekân, grup ilişkileri, çatışma, sadakat ve sorumluluk çözümlemelerine uygundur. Çocuk ölümü içerir.
Romeo ve Juliet – William Shakespeare Tiyatro · Orta/İleri/Rehberlik Düşman iki ailenin çocukları arasındaki aşk trajediyle sonuçlanır; olay örgüsü, çatışma, dramatik ironi, ön yargı ve sorumsuz kararların sonuçları ele alınabilir.
Yaşlı Adam ve Deniz – Ernest Hemingway Kısa roman · Başlangıç/Orta Santiago’nun deniz, balık ve kendi sınırlarıyla mücadelesi; mekânın çatışmaya etkisi, semboller, yalın anlatım ve insanın tabiat karşısındaki tutumu için uygundur.
Genç Bir Doktorun Anıları – Mihail Bulgakov Birbirine bağlı öyküler · Orta/İleri/Rehberlik Genç bir doktorun uzak bir taşra hastanesindeki ilk vakaları ve korkularıyla yüzleşmesi anlatılır; gözlem, mesleki sorumluluk ve tecrübe yoluyla öğrenme öne çıkar.
Ateşten Gömlek – Halide Edib Adıvar Roman · Orta/İleri/Rehberlik İzmir’in işgalinden Millî Mücadele cephelerine uzanan olaylar Ayşe, Peyami ve İhsan çevresinde gelişir; tarihî mekân, bakış açısı, vatanseverlik ve fedakârlık incelenebilir.
Robinson Crusoe – Daniel Defoe Macera romanı · Orta Issız adada hayatta kalmaya çalışan Crusoe’nun emeği, gözlemleri ve Cuma’yla ilişkisi anlatılır; mekân, günlük/anlatı tekniği ve sömürgeci bakış eleştirel biçimde tartışılmalıdır.
Dokuzuncu Hariciye Koğuşu – Peyami Safa Psikolojik roman · Orta/İleri/Rehberlik Hasta bir gencin hastane, ev ve köşk arasında yaşadığı fiziksel ve duygusal sıkışmışlık; ben anlatıcı, iç çözümleme, mekân ve psikoloji ilişkisini gösterir.
Emanet Çocuk – Claire Keegan Uzun öykü/kısa roman · Başlangıç/Orta/Rehberlik Yazı başka bir ailenin yanında geçiren çocuğun dünyası küçük gözlemler ve suskunluklar üzerinden kurulur; sınırlı bakış açısı, mekân ve örtük anlam için güçlü bir örnektir.
Zaman Makinesi – H. G. Wells Bilim kurgu romanı · Başlangıç/Orta Zaman Yolcusu’nun uzak gelecekte Eloi ve Morlocklarla karşılaşması; çerçeve anlatı, mekân tasarımı, sınıf eşitsizliği ve bilimsel hayal gücü bakımından incelenebilir.
Zavallı Çocuk – Namık Kemal Tiyatro · Orta/İleri/Rehberlik Şefika’nın sevdiği genç yerine istemediği biriyle evlenmeye zorlanması aile baskısını trajediye dönüştürür; çatışma, gelenek, bireysel irade ve sorumluluk tartışılabilir.
Zürafanın Bildiği – Gamze Güller Öykü · Orta Güncel hayatın insan, şehir ve tabiat ilişkileri farklı anlatıcı ve atmosferlerle ele alınır; yapı unsurlarını, ayrıntıların işlevini ve çağdaş öykü dilini karşılaştırmaya uygundur.
Mutlu Prens – Oscar Wilde Masal/öykü · Başlangıç/Orta Şehrin üzerinde duran heykel ile kırlangıcın gördüğü yoksulluklara müdahalesi; gözlem noktası, mekân karşıtlığı, empati, adalet ve sorumlulukla ilişkilendirilebilir.
Sürüklenme – Latife Tekin Roman · İleri/Rehberlik Tabiatın tahribi, toplumsal baskı ve yerinden edilme duygusu parçalı, şiirsel bir anlatımla işlenir; çevre, mekân, iktidar ve çağdaş roman teknikleri için uygundur.
Anadolu Notları I – Reşat Nuri Güntekin Gezi yazısı · Başlangıç/Orta Yazarın Anadolu şehirleri, yolları ve insanlarına ilişkin gözlemleri sade ve canlı bir dille aktarılır; gözlem, betimleme, kültür ve mekân ilişkisi için temel bir eserdir.
Anadolu Notları II – Reşat Nuri Güntekin Gezi yazısı · Başlangıç/Orta Anadolu’ya ilişkin yolculuk izlenimleri yeni insan ve mekânlarla genişler; anlatıcının seçtiği ayrıntılar, mizah ve toplumsal gözlem üzerinde durulabilir.
Beş Şehir – Ahmet Hamdi Tanpınar Şehir monografisi/deneme · İleri Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul; tarih, mimari, musiki ve kişisel hatıralarla ele alınır. Şehir kimliği ve zaman-mekân ilişkisi için zengin fakat yoğun bir metindir.
Frankfurt Seyahatnamesi – Ahmet Haşim Gezi yazısı · Orta/İleri Tedavi amacıyla gittiği Frankfurt’u gözlemleyen yazar, şehir ve insanları kendine özgü benzetmelerle anlatır; öznel gözlem, karşılaştırma ve üslup incelenebilir.
Hac Yolunda – Cenap Şahabettin Gezi yazısı/mektup · İleri İstanbul’dan Cidde’ye uzanan yolculuk mektuplar hâlinde anlatılır; farklı coğrafyalar, gözlem, tasvir ve Servetifünun dönemi söz varlığı öğretmen desteğiyle ele alınabilir.
Seyahat Jurnali – Direktör Âli Bey Gezi yazısı/günlük · İleri İstanbul’dan Hindistan’a uzanan seyahatin şehirleri, insanları ve gündelik hayatı gün gün kaydedilir; 19. yüzyıl gezi dili, karşılaştırma ve kültürel gözlem için değerlidir.
Mavi Yolculuk – Azra Erhat Gezi yazısı/deneme · Orta/İleri Ege ve Akdeniz kıyıları tarih, mitoloji ve tabiatla birlikte anlatılır; yolculuk rotası, kültürel miras ve anlatıcının öznel bakışı harita çalışmalarıyla birleştirilebilir.
Canım Anadolu – Bedri Rahmi Eyüboğlu Gezi yazısı/deneme · Orta Anadolu’nun şehirleri, insanları, halk sanatları ve renkleri ressam-şair duyarlığıyla aktarılır; betimleme, estetik, kültürel çeşitlilik ve vatan sevgisini destekler.
Düşsem Yollara Yollara – Haldun Taner Gezi yazısı · Orta/İleri Farklı şehir ve ülkelerdeki insan manzaraları mizah, dikkatli gözlem ve kültürel karşılaştırmayla anlatılır; gezi yazısında seçicilik ve eleştirel bakış incelenebilir.
Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nden Seçmeler – Evliya Çelebi Seyahatname seçkisi · Orta/İleri Şehirler, yapılar, gelenekler ve sıra dışı olaylar canlı bir anlatımla aktarılır; kültürel miras, abartma, gözlem ve tarihî söz varlığı üzerinde durulabilir. Açıklamalı seçkiler uygundur.
Seksen Günde Devriâlem – Jules Verne Macera/gezi romanı · Başlangıç/Orta Phileas Fogg’un dünyayı seksen günde dolaşma iddiası farklı ülkelerde sınanır; güzergâh, zaman, kültürel karşılaşma ve neden-sonuç takibi için elverişlidir.
Define Adası – Robert Louis Stevenson Macera romanı · Başlangıç/Orta/Rehberlik Jim Hawkins’in hazine haritasıyla çıktığı deniz yolculuğu korsanlarla çatışmaya dönüşür; olay örgüsü, mekân, karakter değişimi ve güven kavramı incelenebilir.
Dünyanın Merkezine Yolculuk – Jules Verne Bilim kurgu/macera romanı · Başlangıç/Orta Bir profesör ile yeğeninin İzlanda’dan yer altına uzanan keşfi; bilimsel merak, yolculuk düzeni, fantastik mekân ve betimleme çalışmalarına uygundur.
Acımak – Reşat Nuri Güntekin Roman · Başlangıç/Orta Katı öğretmen Zehra, babasının defterini okuyunca geçmişe ilişkin yargılarını değiştirir; çerçeve anlatı, bakış açısı, belge kullanımı ve ön yargı temaları incelenebilir.
Yaban – Yakup Kadri Karaosmanoğlu Roman · İleri/Rehberlik Birinci Dünya Savaşı gazisi Ahmet Celâl’in Anadolu köyündeki gözlem ve yabancılaşması günlük biçiminde aktarılır; anlatıcı güvenilirliği, aydın-halk ilişkisi ve mekân tartışılabilir.
Kuyucaklı Yusuf – Sabahattin Ali Roman · Orta/İleri/Rehberlik Yusuf’un kasabadaki eşitsizlik, çıkar ilişkileri ve aşkı içinde ayakta kalma mücadelesi; çevre-karakter ilişkisi, adalet ve toplumsal yapı bakımından incelenebilir.
İnce Memed I – Yaşar Kemal Roman · Orta/İleri/Rehberlik Abdi Ağa’nın baskısına başkaldıran Memed’in Çukurova’daki serüveni; tabiat tasvirleri, efsaneleşme, adalet ve güç ilişkileri için zengin bir metindir.
Teneke – Yaşar Kemal Kısa roman · Orta/İleri Genç kaymakamın çeltik ağalarının çıkarlarına ve köylüyü tehdit eden su baskınına karşı durması; bürokrasi, adalet, çevre ve sorumluluk üzerinden okunabilir.
Aganta Burina Burinata – Halikarnas Balıkçısı Roman · Orta/İleri Mahmut’un deniz tutkusuyla karadaki hayat arasında yaptığı seçimler anlatılır; deniz mekânı, tabiat dili, özgürlük ve meslek/aile çatışması ele alınabilir.
Osmancık – Tarık Buğra Tarihî roman · Orta/İleri Genç Osmancık’ın sorumsuz ve öfkeli bir delikanlıdan Osman Bey’e dönüşmesi; karakter gelişimi, liderlik, adalet ve tarihî mekân bakımından değerlendirilebilir.
Sinekli Bakkal – Halide Edib Adıvar Roman · İleri II. Abdülhamid dönemi İstanbul’unda Rabia’nın hayatı üzerinden Doğu-Batı, gelenek-yenilik ve sanat ilişkisi işlenir; mahalle mekânı ve geniş kişi kadrosu incelenebilir.
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz – Aziz Nesin Mizahi roman · Başlangıç/Orta Resmî kayıtlarda bir türlü “var” olamayan Yaşar’ın bürokrasiyle mücadelesi; olay zinciri, ironi, adalet ve kurumların insan hayatına etkisini gösterir.
Bir Noel Şarkısı – Charles Dickens Uzun öykü/kısa roman · Başlangıç/Orta Cimri Scrooge’un geçmiş, bugün ve gelecek yolculukları sonucunda değişmesi; zaman kurgusu, mekân karşıtlıkları, empati ve toplumsal sorumluluk için uygundur.
Kırmızı Pazartesi – Gabriel García Márquez Kısa roman · İleri/Rehberlik İşleneceğini herkesin bildiği bir cinayet, yıllar sonra parçalı tanıklıklarla yeniden kurulur; zaman, anlatıcı, toplumsal sorumluluk ve güvenilir bilgi sorgulanabilir.
Dr. Jekyll ile Bay Hyde – Robert Louis Stevenson Gotik kısa roman · Orta/İleri/Rehberlik Saygın doktor Jekyll’ın kişiliğinin karanlık yönünü ayrı bir bedende yaşatma deneyi; çift kimlik, mekân-atmosfer, bilim etiği ve sorumluluk bakımından incelenebilir.
Çalıkuşu – Reşat Nuri Güntekin Roman · Orta/İleri Feride’nin Anadolu’nun farklı şehir ve kasabalarında öğretmenlik yapması; yolculuk, mekân değişimi, günlük/anlatıcı ve toplumsal gözlem açısından değerlendirilebilir.
Dedemin Köstekli Saati – Birgül Yangın Aslanoğlu Çocuk/gençlik romanı · Başlangıç Sinem ile Barış’ın Amasya’daki dedelerinin evinde köstekli saatin sırrını çözmeleri; tarihî şehir, aile belleği, şifreler, iş birliği ve kültürel mirası birleştirir.
Mo’nun Gizemi – Gülten Dayıoğlu Bilim kurgu/gençlik romanı · Orta Genetik çalışmalar ve insan kopyalama ihtimali çevresinde gelişen serüven; bilimsel merak, etik sorumluluk, kimlik ve sonuçları sorgulama için uygundur.
Kon-Tiki – Thor Heyerdahl Gezi/keşif anlatısı · Orta Heyerdahl ve ekibinin bir kuramı sınamak için sal ile Pasifik’i geçme yolculuğu; gözlem, kanıt, ekip çalışması, rota ve insan-tabiat mücadelesini birleştirir.
Gulyabani – Hüseyin Rahmi Gürpınar Mizahi roman · Orta/İleri Bir konakta doğaüstü sanılan olayların ardındaki çıkar düzeni ortaya çıkar; mekân, gerilim, anlatıcı, batıl inanç ve eleştirel düşünme bakımından incelenebilir.

 

II. Dönem – 4. Tema: Dilin Zenginliği

Bu temada roman başta olmak üzere tiyatro, eleştiri ve otobiyografi türlerinden yararlanılarak söz varlığı, üslup, anlatım teknikleri, bakış açısı, karakter çözümleme ve metinler arası karşılaştırma üzerinde durulur. Adalet, çalışkanlık, dürüstlük, estetik, özgürlük ve sorumluluk değerleri; öz yeterlilik, sorumluluk alma, yaratıcılık, açık fikirlilik, sistematik düşünme, sorgulama ve eleştirel bakma eğilimleri öne çıkar. Öğrencilerin iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık, uyum ve sorumlu karar verme becerileri desteklenir.

Eser ve yazarı Tür / düzey Kısa konusu ve temayla ilişkisi
Reis Bey – Necip Fazıl Kısakürek Tiyatro · Orta/İleri/Rehberlik Katı bir yargıcın verdiği hatalı kararın ardından merhamet ve adalet anlayışını sorgulaması anlatılır; karakter dönüşümü, diyalog, vicdan ve sorumluluk ele alınabilir.
Eşekli Kütüphaneci – Fakir Baykurt Biyografik roman · Başlangıç/Orta Mustafa Güzelgöz’ün köylere eşekle kitap götürme çabası etrafında eğitim, kültür ve Türk-Yunan dostluğu işlenir; girişimcilik, toplumsal sorumluluk ve okuma sevgisini destekler.
Felâtun Bey ile Râkım Efendi – Ahmet Mithat Efendi Roman · Orta/İleri Yanlış Batılılaşmayı temsil eden Felâtun Bey ile çalışkan ve çok yönlü Râkım Efendi karşılaştırılır; anlatıcı müdahaleleri, ironi, karakter karşıtlığı ve dönem dili incelenebilir.
Aziz Bey Hadisesi – Ayfer Tunç Uzun öykü · İleri/Rehberlik Tambur sanatçısı Aziz Bey’in aşk, gurur ve yalnızlıkla biçimlenen hayatı bir meyhane gecesindeki kırılmaya bağlanır; geriye dönüş, karakter ve üslup açısından zengindir.
Sergüzeşt – Samipaşazade Sezai Roman · Orta/İleri/Rehberlik Esir olarak satılan Dilber’in özgürlük ve sevgi arayışı trajediyle sonuçlanır; anlatıcı, betimleme, toplumsal eleştiri, insan onuru ve özgürlük tartışılabilir.
Bir Noel Şarkısı – Charles Dickens Uzun öykü/kısa roman · Başlangıç/Orta Scrooge’un üç ruhun gösterdiği geçmiş, bugün ve gelecek sahneleriyle değişmesi; karakter dönüşümü, zaman kurgusu, toplumsal eleştiri ve semboller için uygundur.
Doğu’nun Limanları – Amin Maalouf Tarihî roman · Orta/İleri/Rehberlik Osmanlı kökenli Ossyane ile Clara’nın aşkı, savaşlar ve kimlik çatışmaları yüzünden kesintiye uğrar; tarih, bellek, hoşgörü ve bireysel özgürlük üzerinde durulabilir.
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz – Aziz Nesin Mizahi roman · Başlangıç/Orta Yaşar’ın resmî kayıtlardaki çelişkiler yüzünden yaşadığı olaylar bürokrasinin saçmalığını görünür kılar; ironi, deyimler, anlatıcı ve adalet kavramı incelenebilir.
Dedemin Köstekli Saati – Birgül Yangın Aslanoğlu Çocuk/gençlik romanı · Başlangıç İki kardeşin Amasya’da aile yadigârı saatle bağlantılı şifreleri çözmesi; akıcı kurgu, diyalog, kültürel söz varlığı, iş birliği ve aile belleğini birleştirir.
Mavi Kuş – Mustafa Kutlu Uzun hikâye · Başlangıç/Orta Bir Anadolu kasabasından tren istasyonuna giden Mavi Kuş adlı otobüsteki yolcuların hikâyeleri iç içe geçer; kişi kadrosu, mekân, diyalog ve sürprizli kurgu incelenebilir.
Şölen – Platon Felsefi diyalog · İleri Bir sofradaki konuşmacılar sevginin niteliğini farklı açılardan tanımlar; görüş karşılaştırma, gerekçelendirme, kavram çözümleme ve diyalog dilini geliştirmek için kullanılabilir.
Aganta Burina Burinata – Halikarnas Balıkçısı Roman · Orta/İleri Mahmut’un denize duyduğu tutku ile karadaki düzen arasında kalışı anlatılır; şiirli tabiat dili, denizcilik söz varlığı, karakter ve özgürlük teması bakımından zengindir.
Ölü Ozanlar Derneği – N. H. Kleinbaum Roman · Orta/İleri/Rehberlik Keating’in öğrencilerini şiirin ve özgün düşüncenin imkânlarıyla tanıştırması, okul ve aile baskısıyla çatışır; dil, eğitim, özgürlük ve sorumluluk tartışılır. İntihar teması rehberlik gerektirir.
Midas’ın Kulakları – Güngör Dilmen Tiyatro · Başlangıç/Orta Kral Midas’ın müzik yarışmasında verdiği karar ve eşek kulaklarını saklama çabası mitolojik bir güldürüye dönüşür; iktidar, hakikat, söylenti ve dramatik anlatım işlenebilir.
İçimdeki Müzik – Sharon M. Draper Gençlik romanı · Başlangıç/Orta Konuşamayan Melody’nin düşüncelerini teknoloji yardımıyla ifade etmesi; ben anlatıcı, iç dünya, kapsayıcı dil, iletişim ve ön yargı çözümlemelerine uygundur.
Yalnızız – Peyami Safa Psikolojik/fikir romanı · İleri/Rehberlik Samim, Meral ve çevrelerindeki kişilerin değer çatışmaları, Samim’in düşlediği Simeranya’yla birlikte ele alınır; iç çözümleme, karşıtlık, sembol ve düşünce dili bakımından yoğundur.
Suç ve Ceza – Fyodor Mihayloviç Dostoyevski Psikolojik roman · İleri/Rehberlik Raskolnikov’un işlediği cinayeti düşünsel olarak haklı çıkarma çabası suçluluk, itiraf ve vicdanla çözülür; çok seslilik, karakter psikolojisi, adalet ve sorumluluk incelenebilir.
1984 – George Orwell Distopik roman · İleri/Rehberlik Winston Smith’in dili, tarihi ve düşünceyi denetleyen totaliter düzene karşı bireysel direnişi anlatılır; propaganda, özgürlük ve dil-düşünce ilişkisi için güçlü fakat sert içerikli bir eserdir.
Hep O Şarkı – Yakup Kadri Karaosmanoğlu Roman · Orta/İleri Münire’nin hatırladıkları üzerinden kişisel bir aşk hikâyesi ile değişen toplum birlikte anlatılır; zaman, geriye dönüş, birinci kişi anlatım ve dönem söz varlığı incelenebilir.
Semaver – Sait Faik Abasıyanık Öykü · Başlangıç/Orta Gündelik hayattaki küçük sevinçleri, kayıpları ve sıradan insanları odağa alan öyküler; yalın dil, atmosfer, özgün benzetme ve durum hikâyesi için uygundur.
Semerkant – Amin Maalouf Tarihî roman · Orta/İleri/Rehberlik Ömer Hayyam’ın yazması çevresinde 11. yüzyıl İran’ından 20. yüzyıl başına uzanan olaylar kurulur; tarih-kurmaca ilişkisi, kültür, bilim ve özgür düşünce incelenebilir.
Osmancık – Tarık Buğra Tarihî roman · Orta/İleri Osmancık’ın kişisel tutkularını aşarak sorumluluk sahibi Osman Bey’e dönüşmesi anlatılır; karakter gelişimi, tarihî söz varlığı, liderlik ve adalet öne çıkar.
Puslu Kıtalar Atlası – İhsan Oktay Anar Tarihî-fantastik roman · İleri/Rehberlik 17. yüzyıl İstanbul’unda Bünyamin’in serüveni, Uzun İhsan Efendi’nin düşleri ve bir atlas çevresinde gelişir; üstkurmaca, anlatıcı, ironi ve zengin söz varlığı bakımından yoğundur.
Beyaz Gemi – Cengiz Aytmatov Kısa roman · Orta/Rehberlik Bir çocuğun masallar ve beyaz gemiyle kurduğu anlam dünyası, yetişkinlerin şiddetiyle parçalanır; simgesel dil, bakış açısı, kültür ve insan-tabiat çatışması incelenebilir.
Sinekli Bakkal – Halide Edib Adıvar Roman · İleri Rabia’nın çevresinde II. Abdülhamid dönemi İstanbul’u, musiki, gelenek ve değişim anlatılır; çok katmanlı kişi kadrosu, mahalle dili ve Doğu-Batı karşılaştırması için uygundur.
Acımak – Reşat Nuri Güntekin Roman · Başlangıç/Orta Zehra’nın babasına ait defteri okuyarak geçmişi başka bir gözle değerlendirmesi; bakış açısı, günlük tekniği, karakter dönüşümü, empati ve ön yargıyı bir araya getirir.
Fatih-Harbiye – Peyami Safa Roman · Orta/İleri Neriman’ın Fatih ile Harbiye, Şinasi ile Macit arasında yaşadığı kararsızlık üzerinden modernleşme tartışılır; mekân karşıtlığı, sembol ve kültürel söz varlığı incelenebilir.
Kuyucaklı Yusuf – Sabahattin Ali Roman · Orta/İleri/Rehberlik Kasabaya dışarıdan gelen Yusuf’un adaletsiz düzen ve çıkar ilişkileri içindeki yalnızlığı ile Muazzez’e sevgisi anlatılır; karakter, çevre ve toplumsal eleştiri öne çıkar.
Kiralık Konak – Yakup Kadri Karaosmanoğlu Roman · İleri Aynı konakta yaşayan üç kuşağın değişen değerleri üzerinden Osmanlı’nın son dönemindeki toplumsal çözülme anlatılır; mekânın simgesel işlevi ve kuşak çatışması incelenebilir.
Ayaşlı ile Kiracıları – Memduh Şevket Esendal Roman · Orta/İleri Bir apartmanın ortak salonuna açılan odalarda yaşayan insanların hayatları anlatıcının gözünden kesişir; kişi kadrosu, gözlem, mekân ve erken Cumhuriyet toplumu için uygundur.
Murtaza – Orhan Kemal Roman · Orta/İleri/Rehberlik Görev anlayışını her şeyin üstünde tutan bekçi Murtaza’nın ailesi ve çevresiyle çatışması; karakter dili, ironi, otorite, emek ve sorumluluğun sınırlarını tartışmaya açar.
Teneke – Yaşar Kemal Kısa roman · Orta/İleri İdealist kaymakamın çeltik ağalarına karşı mücadelesi, güçlü diyalog ve tasvirlerle anlatılır; adalet, çevre, bürokrasi ve toplumsal sorumluluk incelenebilir.
Hababam Sınıfı – Rıfat Ilgaz Mizahi roman/öykü dizisi · Başlangıç/Orta Özel bir okulun haylaz öğrencileri çevresinde ezberci eğitim ve okul düzeni eleştirilir; mizah, tip, diyalog, argo kullanımı ve eğitim sorumluluğu tartışılabilir.
Karartma Geceleri – Rıfat Ilgaz Roman · Orta/İleri/Rehberlik II. Dünya Savaşı yıllarında öğretmen ve şair Mustafa Ural, kitabı sakıncalı bulunduğu için İstanbul’da saklanmak zorunda kalır; özgürlük, sansür, vicdan ve dönem dili ele alınabilir.
Sevgili Arsız Ölüm – Latife Tekin Roman · İleri/Rehberlik Huvat ailesinin köyden şehre göçü, Atiye ve Dirmit çevresinde masalsı-gerçekçi bir dille anlatılır; sözlü kültür, büyülü gerçekçilik, göç ve kadın deneyimi bakımından zengindir.
Bülbülü Öldürmek – Harper Lee Roman · Orta/İleri/Rehberlik Scout’un çocuk bakışıyla, babası Atticus’un ırkçı ön yargılarla çevrili bir davadaki adalet mücadelesi anlatılır; anlatıcı, empati ve insan hakları işlenir. Şiddet ve cinsel saldırı ithamı içerir.
Fahrenheit 451 – Ray Bradbury Distopik roman · Orta/İleri İtfaiyeci Montag’ın kitapları yakan düzene ilişkin şüpheleri giderek bilinçli bir karşı çıkışa dönüşür; dil, sansür, kitle iletişimi ve eleştirel düşünme için elverişlidir.
Algernon’a Çiçekler – Daniel Keyes Bilim kurgu romanı · Orta/İleri/Rehberlik Zihinsel kapasitesini artıran deneysel ameliyatı geçiren Charlie’nin değişimi kendi ilerleme raporlarıyla anlatılır; anlatıcı dili, bilim etiği, engellilik ve insan onuru tartışılabilir.
Şair Evlenmesi – Şinasi Tek perdelik komedi · Başlangıç/Orta Müştak Bey’in görmeden evlenme geleneği yüzünden sevdiği kişi yerine onun ablasıyla nikâhlanma tehlikesi yaşaması; yanlış anlama, diyalog ve töre eleştirisi için uygundur.
Keşanlı Ali Destanı – Haldun Taner Epik tiyatro · Orta/İleri/Rehberlik Gecekondu mahallesinde işlemediği bir cinayetle ünlenen Ali’nin kahramanlaştırılması; toplumun kahraman ihtiyacı, güç, adalet ve yabancılaştırma teknikleriyle ele alınır.
Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım – Haldun Taner Tiyatro · İleri Vicdani ile Efruz’un farklı dönemlere yayılan hayatları üzerinden körü körüne itaat ve fırsatçılık karşılaştırılır; tarihsel yapı, ironi, karakter karşıtlığı ve yurttaşlık tartışılabilir.
Buzlar Çözülmeden – Cevat Fehmi Başkut Tiyatro · Başlangıç/Orta Kış yüzünden yolları kapanan kasabada kaymakam sanılan bir kişinin adaletsizliklere hızlı çözümler bulması, güldürü yoluyla kurum eleştirisine dönüşür; diyalog ve sorumluluk incelenebilir.
Cimri – Molière Komedi · Başlangıç/Orta Harpagon’un para tutkusu çocuklarının hayatını ve evlilik planlarını çıkmaza sokar; karakter komiği, yanlış anlama, kuşak çatışması ve değer yargıları ele alınabilir.
Mor Salkımlı Ev – Halide Edib Adıvar Anı · Orta/İleri Yazarın çocukluğundan Millî Mücadele öncesine uzanan hayatı; aile, eğitim, İstanbul ve tarihî olaylarla birlikte aktarılır. Kişisel bellek, seçicilik ve dönem dili için uygundur.
Hayatımın Öyküsü – Helen Keller Otobiyografi · Başlangıç/Orta Görme ve işitme yetisini küçük yaşta kaybeden Keller’ın Anne Sullivan’la dili keşfetmesi ve eğitim hayatı anlatılır; iletişim, öz yeterlilik ve kapsayıcılığı destekler. Baskıya göre adı değişebilir.
Karalama Defteri – Nurullah Ataç Deneme/eleştiri · Orta/İleri Dil, edebiyat, okuma ve sanat üzerine kişisel yargılar canlı bir üslupla dile getirilir; eleştirel düşünme, öznel anlatım ve yazarın dil tercihlerini değerlendirmek için uygundur.
Edebiyat Üzerine Makaleler – Ahmet Hamdi Tanpınar Makale/eleştiri · İleri Türk edebiyatının eser, dönem ve sanatçıları tarih, estetik ve üslup açısından ele alınır; kanıt, yorum, eleştiri dili ve akademik söz varlığı öğretmen rehberliğiyle incelenebilir.
Türkçenin Gücü – Doğan Aksan Dil yazıları/inceleme · Orta/İleri Türkçenin anlatım imkânları, deyimleri, atasözleri ve kavram dünyası örneklerle gösterilir; söz varlığı, ana dil bilinci ve dil-kültür ilişkisini destekler.
Türkçe “Off” – Feyza Hepçilingirler Deneme/eleştiri · Başlangıç/Orta Günlük kullanımda Türkçeye ilişkin yanlışlar, özensizlikler ve yabancılaşma mizahi-eleştirel bir dille ele alınır; dil farkındalığı ve sorgulayıcı okuma için uygundur.
Çocukluğum – Maksim Gorki Otobiyografik roman/anı · Orta/Rehberlik Gorki’nin yoksulluk, aile içi şiddet ve farklı insanlarla çevrili çocukluğu güçlü gözlemlerle aktarılır; otobiyografik anlatıcı, dayanıklılık ve toplumsal çevre incelenebilir.

 

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitapları Nasıl Seçilmeli?

Geniş bir öneri havuzu, bütün kitapların her öğrenciye okutulacağı anlamına gelmez. Amaç; öğretmenin sınıfın özelliklerine, öğrencinin ilgisine ve hedeflenen beceriye göre seçenek sunabilmesidir. Kitap belirlerken şu ölçütler gözetilebilir:

  1. Program hedefi: Eserin seçildiği temadaki metin türü, değer, eğilim veya becerilerden hangisini desteklediği önceden belirlenmelidir.
  2. Öğrenci düzeyi: Metnin uzunluğu kadar cümle yapısı, söz varlığı, anlatım tekniği, tarihî bağlamı ve duygusal yükü de dikkate alınmalıdır.
  3. Tam ve güvenilir baskı: Dünya edebiyatında nitelikli çeviri; klasik Türk edebiyatında açıklamalı, güvenilir ve mümkünse tam metin baskı tercih edilmelidir.
  4. Tür ve dönem çeşitliliği: Türk ve dünya edebiyatından; klasik ve çağdaş; roman, hikâye, şiir, deneme, anı, gezi yazısı ve tiyatro gibi farklı türlere dengeli biçimde yer verilmelidir.
  5. İçerik uygunluğu: Şiddet, ölüm, savaş, ayrımcılık, ihmal veya ağır psikolojik çatışma içeren eserler sınıfın hazır bulunuşluğuna göre ve gerektiğinde rehberlikle ele alınmalıdır.
  6. Öğrenci seçimi: Aynı temaya bağlı üç-beş kitaplık küçük kümeler oluşturulup öğrencinin kendi eserini seçmesi okuma isteğini artırabilir.
  7. Okuma amacı: Kitap yalnızca sınav konusu yapılmamalı; tartışma, yaratıcı yazma, sözlü sunum, karşılaştırma ve kişisel okur tepkisiyle ilişkilendirilmelidir.
  8. Metin çeşitliliği: Öğretim programındaki “aynı sanatçıdan en fazla iki metin” ölçütü, ders içinde seçilecek metinlerle kitaplardan kullanılacak bölümler birlikte değerlendirilerek gözetilmelidir.

Kitap Okuma Çalışmaları ve Ürün Önerileri

Çalışma Öğrenciden beklenen ürün Desteklediği beceriler
Okuma günlüğü Her bölüm için kısa özet, soru, tahmin ve kişisel tepki Düzenli okuma, öz değerlendirme, çıkarım
Karakter dosyası Karakterin amaçları, çatışmaları, değişimi ve metinden kanıtlar Karakter çözümleme, kanıt kullanma, empati
Olay ve zaman şeması Ana olayların neden-sonuç ve kronoloji içinde gösterimi Yapı çözümleme, sistematik düşünme
Mekân haritası Gezi rotası ya da kurmaca mekânların açıklamalı haritası Gözlem, mekân-kültür ilişkisi, görsel okuryazarlık
Söz varlığı defteri Yeni kelimeler, deyimler, bağlam içi anlamlar ve özgün cümleler Kelime hazinesi, bağlamdan anlam çıkarma
Alternatif sahne veya son Eserin üslubuna ve karakter mantığına uygun yaratıcı metin Yaratıcılık, tutarlılık, yazma
Kitap çemberi Soru sorucu, bağ kurucu, sözcük avcısı ve özetleyici rolleriyle görüşme İletişim, iş birliği, sorumluluk
Münazara veya panel Eserdeki etik bir sorun hakkında gerekçeli görüş ve karşı görüş Eleştirel düşünme, sözlü iletişim, kanıtlama
Kitap-film karşılaştırması Uyarlamada değişen olay, kişi, zaman, mekân ve anlatım araçları Medya okuryazarlığı, karşılaştırma, eleştiri
Eleştiri/podcast Eserin güçlü ve zayıf yönlerini metin kanıtlarıyla değerlendiren yazı ya da ses kaydı Eleştirel okuma, konuşma, dijital üretim

 

9. Sınıf Kitap Okuma Listesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

9. sınıfta bir yılda kaç kitap okunmalıdır?

Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı’nda her dönem iki olmak üzere öğretim yılı boyunca toplam dört eser okunması ve bir eleştirel film analizi yapılması beklenir. Zümre öğretmenleri öğrenci düzeyine göre ortak ya da seçenekli bir okuma planı oluşturabilir.

Bu listedeki kitapların hepsi zorunlu mudur?

Hayır. Bu sayfadaki eserler resmî bir zorunlu kitap listesi değil, öğretmen ve öğrencilerin seçim yapabilmesi için hazırlanmış tema temelli önerilerdir. Okulun, sınıfın ve öğrencinin özellikleri belirleyicidir.

Her tema için mutlaka bir kitap mı seçilmelidir?

Programda, yaygın türler arasından seçilmek kaydıyla öğretim yılı boyunca dört eser okunması beklenmektedir. Programın 34. maddesinde bu dört eserin temalara nasıl dağıtılacağı ayrıca belirtilmemiştir. Bununla birlikte her temadan bir eser seçmek, yıllık planla bağlantı kurmayı kolaylaştıran işlevsel bir yöntemdir.

Aynı kitap birden fazla temada kullanılabilir mi?

Evet. Nitelikli bir edebî eser; konusu, türü, anlatım tekniği, değerleri ve söz varlığı bakımından birden çok temayı destekleyebilir. Listede bazı eserlerin farklı temalarda tekrar edilmesinin nedeni budur.

Kısaltılmış veya sadeleştirilmiş kitaplar tercih edilebilir mi?

Öncelik tam metin ve nitelikli baskılara verilmelidir. Öğrencinin okuma desteğine ihtiyaç duyduğu durumlarda sadeleştirilmiş baskı kullanılabilir; ancak eserin kısaltıldığı veya uyarlandığı açıkça belirtilmeli ve özgün metinden bir bölümle karşılaştırma yapılmalıdır.

Kitap sınavı yapmak zorunlu mudur?

Program, okumanın yalnızca çoktan seçmeli bir sınavla ölçülmesini şart koşmaz. Okuma günlüğü, sunum, tartışma, yaratıcı yazma, eleştiri, podcast ve kitap-film karşılaştırması gibi süreç ve ürün odaklı çalışmalar birlikte kullanılabilir.

İçeriği Hazırlayan: Murat AKINCI, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni

İlgili İçerikler

Etiketler
Başa dön tuşu