Edebiyat
12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitap Okuma Listesi
12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı kitap okuma listesi, 18 Mayıs 2026 tarihli Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’ndaki dört tema esas alınarak hazırlanmıştır. Eserler yalnız türlerine veya uzunluklarına göre değil; edebiyatın günlük hayatla ilişkisi, temaların öğrenme çıktıları, öğrenciden beklenen sözlü-yazılı ürünler ve değerler çerçevesi birlikte değerlendirilerek eşleştirilmiştir.
Listede Benim Yolculuğum, Toplumun Ahengi, Hayatın Dengesi ve Hayalimdeki Yarın temaları için toplam 138 tematik eser önerisi bulunmaktadır. Bunların tamamının aynı öğrenciye okutulması beklenmez. Amaç; öğrencilerin kişisel gelişim, hak ve sorumluluk, çevre duyarlılığı, meslek ve gelecek planı gibi alanlarda kendi okuma düzeylerine uygun nitelikli eserleri seçebilmesidir.
Önemli program notu: 2026 TDE Öğretim Programı’nda her temada iki okuma ve bir dinleme/izleme olmak üzere üç ana metnin tam metin olarak tahlil edilmesi öngörülür. Program, yıl boyunca okunacak bağımsız kitaplar için sabit bir “dört kitap” listesi vermez. Bu sayfadaki dört kitap ve bir filmden oluşan çekirdek rota uygulanabilir bir örnektir; zorunlu liste değildir.
2026 Programına Göre 12. Sınıf Tema ve Metin Türleri
12. sınıfta dört tema 43’er ders saatidir. Temalara ayrılan 172 saat ile okul temelli planlama için ayrılan 8 saat birlikte toplam 180 ders saatini oluşturur.
Mobil kullanıcılar için: Tablonun görünmeyen sütunlarını okumak için tablo üzerinde parmağınızı sağa-sola kaydırabilirsiniz.
| Tema | Okuma metinleri | Dinleme / izleme | Konuşma çalışması | Yazma ürünü | Süre |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Benim Yolculuğum | Günlük, şiir; ara metin: blog yazısı | Kişisel gelişim konulu söyleşi | Kişisel gelişimi etkileyen unsurlar üzerine konuşma | Gelecek planlarını anlatan forum metni | 43 saat |
| 2. Toplumun Ahengi | Roman, makale | Hak ve özgürlüklerle ilgili çok modlu haber | Haber metni hazırlama ve sunma | Roman üzerine eleştirel deneme | 43 saat |
| 3. Hayatın Dengesi | Gezi yazısı, hikâye; ara metin: broşür | Çevre ve teknoloji konulu çok modlu haber | Çevre ve teknoloji üzerine sunum | Anket ve sonuç yazısı | 43 saat |
| 4. Hayalimdeki Yarın | Bilimsel makale, hikâye; ara metin: öz geçmiş | Söyleşi | Meslek çalışanlarıyla görüşme ve sunum | Hayal edilen mesleği tanıtma | 43 saat |
12. Sınıf Kitapları Nasıl Seçildi?
- Program uyumu: Her eser; temanın konusu, metin türü, öğrenme çıktıları ve edebiyat atölyesi ürünüyle kurduğu ilişkiye göre değerlendirildi.
- Günlük hayatla ilişki: Programın 12. sınıfa ilişkin özel açıklaması doğrultusunda edebiyatı bireyin gündelik hayatı, toplum, çevre, meslek ve gelecek seçimleriyle buluşturan eserler öne çıkarıldı.
- Tam ve güvenilir metin: Kısaltılmış veya aşırı sadeleştirilmiş baskılar yerine eserin bütünlüğünü koruyan güvenilir baskılar önerilir.
- Nitelikli çeviri: Dünya edebiyatı eserlerinde çevirmeni belirtilmiş, eksiksiz ve Türkçesi güçlü baskılar tercih edilmelidir.
- Okur çeşitliliği: Okuma alışkanlığı farklı öğrenciler için başlangıç, orta ve ileri düzey eserler aynı havuzda sunuldu.
- Yaş ve içerik uygunluğu: Şiddet, savaş, ölüm, ayrımcılık, ruhsal kriz veya yetişkinlik deneyimleri içeren eserler “Rehberlik” etiketiyle belirtildi.
- Aynı sanatçı sınırı: Bu havuz alternatif göstermek için aynı yazardan birden fazla eser içerir. Gerçek ders planında aynı sanatçıdan biri ara metin olmak üzere en fazla iki metin seçilmesi kuralı gözetilmelidir.
Düzey etiketleri: “Başlangıç” akıcı ve görece kısa; “Orta” düzenli okuma alışkanlığı isteyen; “İleri” dil, yapı veya düşünce dünyası bakımından daha çok çaba gerektiren eserleri gösterir. “Hacimli” yalnızca okuma yükünü, “Rehberlik” ise öğretmen veya aile ön değerlendirmesi gerektirebilecek hassas içeriği belirtir.
Aynı eserin farklı temalarda görünmesi hata değildir. Örneğin Momo, “Benim Yolculuğum” temasında zaman ve kişisel hayat; “Hayatın Dengesi” temasında tüketim; “Hayalimdeki Yarın” temasında çalışma düzeni bakımından ele alınabilir. Eseri temaya bağlayan, onunla birlikte sorulan soru ve yapılan çalışmadır.
12. Sınıf İçin Örnek Dört Kitap ve Bir Film
Aşağıdaki çekirdek rota dört temayı dengeli biçimde temsil eder. Zümre kararı, okul imkânları, sınav takvimi ve öğrencilerin hazır bulunuşluğu dikkate alınarak aynı temadaki başka eserlerle değiştirilebilir.
| No | Eser / yapım | Program bağlantısı |
|---|---|---|
| 1 | Günce — Nurullah Ataç | Benim Yolculuğum: günlük hayat, öznel düşünce, kendini ifade etme ve dil bilinci |
| 2 | Bülbülü Öldürmek — Harper Lee | Toplumun Ahengi: adalet, hak, toplumsal önyargı, vicdan ve birlikte yaşama |
| 3 | Anadolu Notları I — Reşat Nuri Güntekin | Hayatın Dengesi: gezi yazısı, gözlem, insan-mekân ilişkisi ve kültürel çevre |
| 4 | Martin Eden — Jack London | Hayalimdeki Yarın: meslek hedefi, öz eğitim, emek, sınıf farkı ve başarı eleştirisi |
| 5 | Film: Ölü Ozanlar Derneği — Peter Weir | Kendini tanıma, eğitim, yetenek ve gelecek seçimi; hassas içeriği nedeniyle öğretmen ön değerlendirmesi gerekir |
Okuma Düzeyine Göre Alternatif Rotalar
- Başlangıç rotası: Günce, Bülbülü Öldürmek, Son Kuşlar, İlk Öğretmenim.
- Dengeli rota: Günlük, 1984, Anadolu Notları I, Martin Eden.
- İleri rota: Jurnal I, Mülksüzler, Dune, Tatar Çölü.
12.1. Tema: Benim Yolculuğum
Tema odağı: Kendini tanıma, kişisel gelişim, duygu-düşünce dünyası ve edebiyatın günlük hayatla ilişkisi.
2026 programındaki tür ve görevler: Programda günlük ve şiir okunur; blog yazısı ara metin olarak kullanılır, kişisel gelişim konulu söyleşi dinlenir/izlenir. Kişisel gelişim üzerine konuşma ve gelecek planlarını anlatan forum metni hazırlanır.
Öne çıkan değerler: Çalışkanlık, estetik, mahremiyet, mütevazılık, saygı, sevgi.
Mobil kullanıcılar için: Tablonun görünmeyen sütunlarını okumak için tablo üzerinde parmağınızı sağa-sola kaydırabilirsiniz.
| No | Eser ve yazarı | Tür / okuma düzeyi | Tema bağlantısı ve kısa içerik |
|---|---|---|---|
| 1 | Günce Nurullah Ataç |
Günlük/deneme · Orta | Gündelik olaylardan dil, sanat ve kültür üzerine düşünce üretir; öznel anlatım ile günlük hayat ilişkisini gösterir. |
| 2 | Günlük Oğuz Atay |
Günlük · İleri · Rehberlik | Yazarlık sürecini, yalnızlığı ve kendini sorgulamayı samimi fakat yoğun bir iç konuşmayla yansıtır. |
| 3 | Jurnal I Cemil Meriç |
Günlük/deneme · İleri · Hacimli | Okuma, düşünme ve kendini inşa etme serüvenini kültür dünyasıyla iç içe kaydeder. |
| 4 | Anne Frank’ın Hatıra Defteri Anne Frank |
Günlük · Başlangıç · Rehberlik | Savaş koşullarında bir gencin korkularını, umutlarını ve olgunlaşma sürecini günlük biçiminde aktarır. |
| 5 | Günlükler Franz Kafka |
Günlük · İleri · Rehberlik | Yazma uğraşını, kaygıları ve gözlemleri parçalı notlar üzerinden izlemeye imkân verir. |
| 6 | Bir Yazarın Günlüğü Fyodor Dostoyevski |
Günlük/deneme · İleri · Hacimli · Rehberlik | Edebiyat, toplum ve kişisel gözlemleri günlük ile fikir yazısı arasında bir biçimde birleştirir. |
| 7 | Yaşama Uğraşı Cesare Pavese |
Günlük · İleri · Rehberlik | Sanat, yalnızlık ve hayatla mücadele üzerine yoğun notlar içerir; ruhsal kriz ve intihar bağlamı nedeniyle rehberlik gerektirir. |
| 8 | Bir Dinozorun Anıları Mîna Urgan |
Anı · Orta | Bir akademisyen ve edebiyatçının kişisel yolculuğunu mizah, öz eleştiri ve kültür hayatıyla birlikte anlatır. |
| 9 | Mor Salkımlı Ev Halide Edip Adıvar |
Anı · Orta · Rehberlik | Çocukluk ve gençlik tecrübelerinin kişiliğin, eğitimin ve yazarlığın oluşumundaki etkisini gösterir. |
| 10 | Suyu Arayan Adam Şevket Süreyya Aydemir |
Otobiyografi · Orta · Rehberlik | İdeallerini arayan bir gencin deneyimlerle değişen düşünce dünyasını yakın tarih içinde anlatır. |
| 11 | Anamın Kitabı Yakup Kadri Karaosmanoğlu |
Anı · Başlangıç | Çocukluk, aile ve ilk çevrenin bireyin hafızası ile benlik anlatısını nasıl biçimlendirdiğini gösterir. |
| 12 | Mavi Sürgün Halikarnas Balıkçısı |
Anı · Orta | Zorunlu bir yolculuğun doğa, kültür ve yeni bir hayat anlayışıyla kişisel dönüşüme evrilmesini anlatır. |
| 13 | Sol Ayağım Christy Brown |
Otobiyografi · Başlangıç | Engeller karşısında aile desteği, öğrenme, sanat ve kararlılıkla benliğini kuran bir hayat hikâyesidir. |
| 14 | Çocukluğum Maksim Gorki |
Otobiyografik roman · Orta · Rehberlik | Zorlu çocukluk şartlarının kişilik ve gözlem gücü üzerindeki etkisini güçlü karakterlerle anlatır. |
| 15 | Benim Üniversitelerim Maksim Gorki |
Otobiyografik roman · Orta · Rehberlik | Okul dışında hayatın ve insanların öğrettikleriyle gelişen bir benliğin yolculuğunu işler. |
| 16 | Otuz Beş Yaş Cahit Sıtkı Tarancı |
Şiir · Başlangıç | Zaman, yaşama sevinci, ölüm ve insanın kendisiyle hesaplaşmasını açık, etkili bir şiir diliyle sunar. |
| 17 | Kendi Gök Kubbemiz Yahya Kemal Beyatlı |
Şiir · İleri | Kişisel duyarlığı tarih, İstanbul, musiki ve medeniyet bilinciyle birleştiren şiirler içerir. |
| 18 | Bütün Şiirleri Orhan Veli Kanık |
Şiir · Başlangıç | Gündelik hayatı, sıradan insanı ve küçük sevinçleri doğal konuşma diline yaklaşan şiirlerle görünür kılar. |
| 19 | Ben Sana Mecburum Attilâ İlhan |
Şiir · Orta | Aşk, yalnızlık, şehir ve bireysel duyarlığı güçlü imgeler ve ritimle işler. |
| 20 | Göğe Bakma Durağı Turgut Uyar |
Şiir · İleri | Modern hayat içindeki bireyin aşkını, sıkışmışlığını ve kaçış arzusunu özgün imgelerle anlatır. |
| 21 | Hasretinden Prangalar Eskittim Ahmed Arif |
Şiir · Orta | Sevda, özlem, memleket ve dayanışma duygularını yoğun ve kendine özgü bir söyleyişle birleştirir. |
| 22 | Üvercinka Cemal Süreya |
Şiir · İleri · Rehberlik | Benlik, aşk ve şehir hayatını çağrışım yüklü İkinci Yeni şiiriyle işler. |
| 23 | Çocuk ve Allah Fazıl Hüsnü Dağlarca |
Şiir · İleri | Çocukluk algısını, varoluşu ve dünyayla kurulan ilk bağı özgün bir şiir diliyle araştırır. |
| 24 | Monna Rosa Sezai Karakoç |
Şiir · Orta | Aşk, ideal güzellik ve iç dünya temasını ritimli, simgesel bir söyleyişle sunar. |
| 25 | Dokuza Kadar On Özdemir Asaf |
Şiir · Başlangıç | İnsan ilişkileri ve benlik üzerine kısa, yoğun ve düşündürücü şiirlerle kişisel okumaya elverişlidir. |
| 26 | Sebep Ey Cahit Zarifoğlu |
Şiir · İleri | İç dünya, inanç, aşk ve insanın anlam arayışını yoğun imgelerle işler. |
| 27 | Erbain İsmet Özel |
Şiir · İleri · Rehberlik | Bireyin kimlik, yabancılaşma, toplum ve inançla hesaplaşmasını sert ve katmanlı bir şiir diliyle yansıtır. |
| 28 | İnsan Olmak Engin Geçtan |
Psikoloji/deneme · Orta | Bireyin kendisi ve çevresiyle ilişkisini gündelik davranışlar üzerinden anlamaya yardımcı olur. |
| 29 | İnsanın Anlam Arayışı Viktor E. Frankl |
Anı/psikoloji · Orta · Rehberlik | Ağır koşullar altında anlam, umut ve seçim gücünü tartışır; tarihsel travma içeriği nedeniyle rehberlikle okunmalıdır. |
| 30 | Kendime Düşünceler Marcus Aurelius |
Felsefî günlük · Orta | Öz denetim, sorumluluk ve iyi yaşama üzerine kısa kişisel notlarla iç değerlendirmeyi teşvik eder. |
| 31 | Simyacı Paulo Coelho |
Roman · Başlangıç | Kendi yolunu bulma, işaretleri okuma ve hedefinin sorumluluğunu alma üzerine simgesel bir yolculuk anlatır. |
| 32 | Momo Michael Ende |
Roman · Başlangıç | Zamanı nasıl kullandığımızı ve sahici ilişkilerin kişisel hayatımızdaki yerini sorgular. |
| 33 | Martı Jonathan Livingston Richard Bach |
Anlatı · Başlangıç | Sınırlarını aşma, öğrenme ve kendi seçtiği yolda ilerleme düşüncesini alegorik bir anlatıyla işler. |
12.2. Tema: Toplumun Ahengi
Tema odağı: Hak, özgürlük, sorumluluk, adalet ve birlikte yaşama kültürü.
2026 programındaki tür ve görevler: Programda roman ve makale okunur; hak ve özgürlüklerle ilgili çok modlu haber dinlenir/izlenir. Haber metni hazırlanır ve romandan hareketle eleştirel deneme yazılır.
Öne çıkan değerler: Adalet, dürüstlük, mahremiyet, özgürlük, saygı, sorumluluk, vatanseverlik.
Mobil kullanıcılar için: Tablonun görünmeyen sütunlarını okumak için tablo üzerinde parmağınızı sağa-sola kaydırabilirsiniz.
| No | Eser ve yazarı | Tür / okuma düzeyi | Tema bağlantısı ve kısa içerik |
|---|---|---|---|
| 1 | Bülbülü Öldürmek Harper Lee |
Roman · Orta · Rehberlik | Irkçılık, adalet ve vicdanı bir çocuğun bakışından anlatır; hukuk ve toplumsal önyargı tartışmasına uygundur. |
| 2 | 1984 George Orwell |
Distopya · Orta · Rehberlik | Gözetim, propaganda, dilin denetimi ve düşünce özgürlüğü üzerinden birey-devlet ilişkisini sorgular. |
| 3 | Hayvan Çiftliği George Orwell |
Alegorik roman · Başlangıç · Rehberlik | İktidarın dili nasıl değiştirdiğini ve eşitlik idealinin nasıl bozulabildiğini kısa bir alegoriyle gösterir. |
| 4 | Fahrenheit 451 Ray Bradbury |
Distopya · Orta · Rehberlik | Kitapların yasaklandığı bir toplumda düşünme, okuma ve ifade özgürlüğünün değerini tartışır. |
| 5 | Cesur Yeni Dünya Aldous Huxley |
Distopya · İleri · Rehberlik | Tüketim, haz, biyolojik denetim ve özgür irade üzerinden görünürde uyumlu toplumun bedelini sorgular. |
| 6 | Mülksüzler Ursula K. Le Guin |
Bilimkurgu · İleri · Hacimli · Rehberlik | İki farklı toplum modeli üzerinden özgürlük, eşitlik, mülkiyet ve sorumluluk kavramlarını karşılaştırır. |
| 7 | Körlük José Saramago |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | Toplumsal düzen çöktüğünde ahlak, dayanışma, güç ve insan onurunun nasıl sınandığını anlatır. |
| 8 | Bir İdam Mahkûmunun Son Günü Victor Hugo |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Ölüm cezasını hükümlünün iç dünyasından ele alarak yaşam hakkı, ceza ve adalet üzerine düşündürür. |
| 9 | Sefiller Victor Hugo |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | Yoksulluk, hukuk, merhamet ve toplumsal sorumluluğu geniş bir insanlık tablosu içinde işler. |
| 10 | Germinal Émile Zola |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | Maden işçilerinin çalışma şartlarını, sınıf çatışmasını ve dayanışmayı natüralist bir yaklaşımla anlatır. |
| 11 | Gazap Üzümleri John Steinbeck |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | Göç, emek, yoksulluk ve insan onurunu bir ailenin yolculuğu üzerinden toplumsal boyutuyla ele alır. |
| 12 | Tom Amca’nın Kulübesi Harriet Beecher Stowe |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | Kölelik düzeninin insan hayatındaki yıkımını tarihsel bağlam ve temsil sorunlarıyla birlikte tartıştırır. |
| 13 | Yeraltı Demiryolu Colson Whitehead |
Roman · İleri · Rehberlik | Kölelikten özgürlüğe kaçışı tarih ile alegoriyi birleştirerek anlatır; şiddet içeriği rehberlik gerektirir. |
| 14 | İnsan Hakları Thomas Paine |
Makale/fikir · İleri | Doğal haklar, yönetim ve yurttaşlık üzerine savlarıyla temanın öğretici metin ayağını destekler. |
| 15 | Dava Franz Kafka |
Roman · İleri · Rehberlik | Nedeni açıklanmayan bir yargılama üzerinden hukuk, bürokrasi ve bireyin güçsüzlüğünü simgesel biçimde işler. |
| 16 | Barbarları Beklerken J. M. Coetzee |
Roman · İleri · Rehberlik | İmparatorluk, korku siyaseti ve ötekileştirme üzerinden vicdan ile iktidar arasındaki çatışmayı anlatır. |
| 17 | Beni Asla Bırakma Kazuo Ishiguro |
Roman · Orta · Rehberlik | İnsan onuru, beden hakkı ve bilim etiğini gençlerin kaderi üzerinden sessiz ama sarsıcı bir anlatımla sorgular. |
| 18 | Klara ile Güneş Kazuo Ishiguro |
Roman · Orta | Yapay zekâ, eşitsizlik, sevgi ve insan olmanın anlamını yakın gelecek toplumunda tartışır. |
| 19 | Esir Şehrin İnsanları Kemal Tahir |
Roman · İleri · Hacimli | İşgal İstanbul’unda aydın sorumluluğu, bağımsızlık ve toplumsal dayanışmayı Kâmil Bey’in dönüşümüyle işler. |
| 20 | Yaban Yakup Kadri Karaosmanoğlu |
Roman · Orta · Rehberlik | Aydın-halk kopukluğunu Millî Mücadele koşullarında ele alır; anlatıcının önyargıları eleştirel okunmalıdır. |
| 21 | Ateşten Gömlek Halide Edip Adıvar |
Roman · Orta · Rehberlik | Bağımsızlık, fedakârlık ve toplumsal sorumluluğu Millî Mücadele içindeki bireysel hayatlarla birleştirir. |
| 22 | Kalpaklılar Samim Kocagöz |
Roman · Orta · Hacimli | İzmir’in işgali ve direniş sürecini farklı toplum kesimlerinin ortak mücadeleye katılımıyla anlatır. |
| 23 | Kuyucaklı Yusuf Sabahattin Ali |
Roman · Orta · Rehberlik | Taşra düzenindeki güç, adaletsizlik ve yalnızlık sorunlarını Yusuf’un çatışmaları üzerinden işler. |
| 24 | İnce Memed I Yaşar Kemal |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | Ağa baskısına karşı direnişi adalet, özgürlük ve eşkıyalık olgusu çevresinde destansı bir dille anlatır. |
| 25 | Teneke Yaşar Kemal |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Çeltik ağalarının baskısı karşısında kamu görevi, çevre sağlığı ve adalet mücadelesini anlatır. |
| 26 | Yılanların Öcü Fakir Baykurt |
Roman · Orta · Rehberlik | Köyde toprak, ev ve güç ilişkileri çevresinde hak arama ile dayanışma sorunlarını işler. |
| 27 | Bereketli Topraklar Üzerinde Orhan Kemal |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | İşçilerin çalışma koşullarını, sömürüyü ve dayanışma ihtiyacını Çukurova gerçekliği içinde gösterir. |
| 28 | 72. Koğuş Orhan Kemal |
Uzun hikâye/oyun · Başlangıç · Rehberlik | Yoksulluk ve kapatılmışlık içinde insan onuru, çıkar ve dayanışmayı çarpıcı biçimde ele alır. |
| 29 | Yenişehir’de Bir Öğle Vakti Sevgi Soysal |
Roman · İleri · Rehberlik | Bir şehir kesitindeki farklı hayatları bir araya getirerek sınıf, tüketim ve toplumsal değişimi yansıtır. |
| 30 | Tersine Dünya Orhan Kemal |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Kadın ve erkek rollerini tersine çevirerek toplumsal cinsiyet kalıplarını mizahla sorgulatır. |
| 31 | Sergüzeşt Samipaşazade Sezai |
Roman · Orta · Rehberlik | Esaret ve insan onuru sorununu Dilber’in yaşadıkları üzerinden ele alır; tarihsel dil ve bağlamla okunmalıdır. |
| 32 | Vatan yahut Silistre Namık Kemal |
Tiyatro · İleri | Vatan sevgisi ile bireysel fedakârlığı sahne üzerinde birleştirerek yurttaşlık sorumluluğunu tartıştırır. |
| 33 | Drina Köprüsü Ivo Andrić |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | Yüzyıllar boyunca aynı coğrafyada yaşayan toplulukların çatışma ve birlikte yaşama tecrübelerini anlatır. |
| 34 | Doğunun Limanları Amin Maalouf |
Roman · Orta · Rehberlik | Kimlik, savaş, aşk ve farklı toplulukların bir arada yaşama ihtimalini Doğu Akdeniz tarihi içinde işler. |
| 35 | Kırmızı Pazartesi Gabriel García Márquez |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Herkesin bildiği bir cinayetin önlenememesi üzerinden bireysel ve toplumsal sorumluluğu sorgular. |
12.3. Tema: Hayatın Dengesi
Tema odağı: Çevre, sürdürülebilirlik, doğal-kültürel mekânlar ve teknoloji-doğa ilişkisi.
2026 programındaki tür ve görevler: Programda gezi yazısı ve hikâye okunur; broşür ara metin olarak kullanılır. Çevre ve teknoloji konulu çok modlu haber izlenir; sunum, anket ve sonuç yazısı hazırlanır.
Öne çıkan değerler: Adalet, duyarlılık, dürüstlük, mütevazılık, sağlıklı yaşam, tasarruf, temizlik, vatanseverlik.
Mobil kullanıcılar için: Tablonun görünmeyen sütunlarını okumak için tablo üzerinde parmağınızı sağa-sola kaydırabilirsiniz.
| No | Eser ve yazarı | Tür / okuma düzeyi | Tema bağlantısı ve kısa içerik |
|---|---|---|---|
| 1 | Anadolu Notları I Reşat Nuri Güntekin |
Gezi yazısı · Başlangıç | Anadolu şehirlerini, yollarını ve insanlarını yalın gözlemlerle tanıtır; gezi yazısı için doğrudan tema eseridir. |
| 2 | Anadolu Notları II Reşat Nuri Güntekin |
Gezi yazısı · Başlangıç | İlk cildin gözlem alanını genişletir; mekân, insan ve gündelik hayat arasındaki ilişkiyi sürdürür. |
| 3 | Mavi Yolculuk Azra Erhat |
Gezi/deneme · Orta | Ege ve Akdeniz kıyılarını doğa, mitoloji, tarih ve kültürel miras bilinciyle anlatır. |
| 4 | Seyahatnâme’den Seçmeler Evliya Çelebi |
Gezi yazısı · İleri | Şehir, tabiat ve kültürü tarihî bir gezginin meraklı ve ayrıntılı bakışıyla tanıtır. |
| 5 | Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar |
Deneme/gezi · İleri | Beş şehri mimari, musiki, tarih ve değişim ekseninde okuyarak kültürel sürdürülebilirliği düşündürür. |
| 6 | Hac Yolunda Cenap Şahabettin |
Gezi yazısı · İleri | Yol ve şehir gözlemlerini Servetifünun nesrinin sanatlı diliyle birleştirir. |
| 7 | Avrupa Mektupları Cenap Şahabettin |
Gezi/mektup · İleri | Avrupa şehirlerine dair gözlem ve karşılaştırmaları mektup biçiminde aktarır. |
| 8 | Bizim Akdeniz Falih Rıfkı Atay |
Gezi yazısı · Orta | Akdeniz coğrafyasını tarih, şehir ve kültür ilişkisiyle ele alan gözlem yazıları sunar. |
| 9 | Denizaşırı Falih Rıfkı Atay |
Gezi yazısı · Orta | Farklı ülkeler ve şehirler üzerinden modernleşme, mekân ve toplum karşılaştırmalarına imkân verir. |
| 10 | Bu Diyar Baştan Başa Yaşar Kemal |
Röportaj/gezi · Orta · Rehberlik | Anadolu’nun insanını, doğasını ve çalışma koşullarını edebî röportajın güçlü gözlemleriyle yansıtır. |
| 11 | Çukurova Yana Yana Yaşar Kemal |
Röportaj · Orta · Rehberlik | Çukurova’daki doğa, emek ve toplumsal sorunları yerinde gözlemle aktarır. |
| 12 | Hakkâri’de Bir Mevsim Ferit Edgü |
Roman · İleri · Rehberlik | Uzak bir coğrafyada öğretmenlik yapan anlatıcının dil, yalnızlık, yoksulluk ve doğayla karşılaşmasını işler. |
| 13 | Aganta Burina Burinata Halikarnas Balıkçısı |
Roman · Orta | Deniz tutkusu ile karadaki hayat arasındaki gerilimi Ege coğrafyasının canlı anlatımıyla sunar. |
| 14 | Deniz Küstü Yaşar Kemal |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | İstanbul’un denizi, balıkları ve insanları üzerinden çevre tahribatı ile kentleşmeyi eleştirir. |
| 15 | Son Kuşlar Sait Faik Abasıyanık |
Hikâye · Başlangıç | Doğanın ve kuşların insan eliyle yok edilmesine karşı duyarlılığı kısa, etkili bir hikâyeyle geliştirir. |
| 16 | Sarı Sıcak Yaşar Kemal |
Hikâye · Orta · Rehberlik | Çukurova doğasını, yoksulluğu ve emek mücadelesini güçlü betimlemelerle yansıtan hikâyeler içerir. |
| 17 | Yılkı Atı Abbas Sayar |
Roman · Başlangıç | Doğa şartlarıyla baş başa bırakılan bir at üzerinden insan-hayvan ilişkisini ve geçim sıkıntısını anlatır. |
| 18 | Toprak Ana Cengiz Aytmatov |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Toprağı anlatının muhatabına dönüştürerek emek, savaş, üretim ve insan-doğa bağını işler. |
| 19 | Beyaz Gemi Cengiz Aytmatov |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Çocuk, orman ve Maral Ana efsanesi üzerinden doğaya saygı ile insanın yıkıcı davranışlarını karşılaştırır. |
| 20 | Balıkçı ve Oğlu Zülfü Livaneli |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Ege kıyılarında balıkçılık, göç ve insanlık sorumluluğunu çevre ile toplumsal meseleleri buluşturarak anlatır. |
| 21 | Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde Olga Tokarczuk |
Roman · İleri · Rehberlik | Hayvan hakları, doğa etiği ve adalet duygusunu sıra dışı bir anlatıcının bakışıyla tartışır. |
| 22 | Yaşlı Adam ve Deniz Ernest Hemingway |
Roman · Başlangıç | İnsan ile deniz arasındaki mücadeleyi saygı, ölçülülük ve dayanıklılık kavramlarıyla birlikte işler. |
| 23 | Walden Henry David Thoreau |
Deneme/anı · İleri | Sade yaşam, tüketim, emek ve doğayla uyum üzerine kişisel deneyime dayalı düşünceler sunar. |
| 24 | Sessiz Bahar Rachel Carson |
Bilimsel/çevreci inceleme · İleri | Tarım ilaçlarının ekosistem üzerindeki etkisini bilimsel verilerle anlatır; temanın araştırma boyutunu destekler. |
| 25 | Dune Frank Herbert |
Bilimkurgu · İleri · Hacimli · Rehberlik | Su kıtlığı, ekoloji, kaynak yönetimi ve siyaset ilişkisini kurmaca bir gezegen üzerinden tartışır. |
| 26 | Küçük Kara Balık Samed Behrengi |
Masalsı anlatı · Başlangıç | Bir canlının yaşadığı çevreyi tanıma arzusunu merak, cesaret ve su ekosistemiyle ilişkilendirir. |
| 27 | Momo Michael Ende |
Roman · Başlangıç | Zamanı metalaştıran düzen üzerinden tüketim alışkanlıklarını ve daha dengeli bir hayat ihtiyacını sorgular. |
| 28 | Küçük Prens Antoine de Saint-Exupéry |
Anlatı · Başlangıç | Gezegenlere özen gösterme, sorumluluk ve insanın yaşadığı yeri koruma düşüncesini simgesel biçimde işler. |
| 29 | Seksen Günde Dünya Gezisi Jules Verne |
Macera/gezi romanı · Başlangıç | Ulaşım teknolojileri, farklı coğrafyalar ve zaman algısını hareketli bir dünya yolculuğuyla tanıtır. |
| 30 | Gulliver’in Gezileri Jonathan Swift |
Gezi/eleştirel roman · Orta | Hayalî ülkeler üzerinden insanı, toplumu ve ilerleme düşüncesini hicivle sorgular. |
| 31 | Yabana Doğru Jon Krakauer |
Biyografik anlatı · Orta · Rehberlik | Doğaya kaçış idealini, hazırlık, sorumluluk ve risk kavramlarıyla eleştirel biçimde değerlendirmeye uygundur. |
| 32 | Robinson Crusoe Daniel Defoe |
Macera romanı · Orta · Hacimli · Rehberlik | Ada hayatı, üretim ve hayatta kalmayı işler; sömürgeci bakış ve kültürel temsil eleştirel okunmalıdır. |
| 33 | Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana Yaşar Kemal |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | Savaş sonrası göç, ada coğrafyası, yurt edinme ve doğayla yeniden bağ kurmayı anlatır. |
| 34 | Yağmurcuk Kuşu Yaşar Kemal |
Roman · İleri · Hacimli · Rehberlik | Çukurova doğası ile çocukluk hafızasını, korku ve aile geçmişiyle iç içe işler. |
| 35 | Deli İbram Divanı Ahmet Büke |
Roman · Orta · Rehberlik | Ege kıyısında deniz, sünger avcılığı, aile ve yerel hafızayı şiirsel bir anlatımla buluşturur. |
12.4. Tema: Hayalimdeki Yarın
Tema odağı: Meslek ve kariyer, ilgi-yetenek, gelecek planı, bilim ve teknoloji.
2026 programındaki tür ve görevler: Programda bilimsel makale ve hikâye okunur; öz geçmiş ara metin olarak kullanılır, söyleşi dinlenir/izlenir. Meslek sahipleriyle görüşme yapılıp sunulur ve hayal edilen meslek tanıtılır.
Öne çıkan değerler: Adalet, dürüstlük, mütevazılık, sabır, saygı, sorumluluk, vatanseverlik.
Mobil kullanıcılar için: Tablonun görünmeyen sütunlarını okumak için tablo üzerinde parmağınızı sağa-sola kaydırabilirsiniz.
| No | Eser ve yazarı | Tür / okuma düzeyi | Tema bağlantısı ve kısa içerik |
|---|---|---|---|
| 1 | Bir Bilim Adamının Romanı: Mustafa İnan Oğuz Atay |
Biyografik roman · Orta | Merak, çalışma disiplini, bilim etiği ve öğretmenlik ideali üzerinden meslek-hayat ilişkisini güçlü biçimde kurar. |
| 2 | Martin Eden Jack London |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | Yazar olma hedefi, öz eğitim, sınıf farkı ve başarı kavramının bedeli üzerine kapsamlı bir tartışma açar. |
| 3 | Çalıkuşu Reşat Nuri Güntekin |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | Feride’nin Anadolu’daki öğretmenlik yolculuğuyla meslek sorumluluğu, dayanıklılık ve toplumsal çevreyi işler. |
| 4 | Acımak Reşat Nuri Güntekin |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Bir öğretmenin meslek tutumu ile geçmişini öğrenmesi sonucu gelişen empati duygusunu ilişkilendirir. |
| 5 | İlk Öğretmenim Cengiz Aytmatov |
Roman · Başlangıç | İmkânsızlıklar içinde eğitim veren idealist bir öğretmenin bir öğrencinin geleceğini değiştirmesini anlatır. |
| 6 | Mai ve Siyah Halit Ziya Uşaklıgil |
Roman · İleri | Ahmet Cemil’in yazar olma hayalini, çalışma hayatını ve idealleriyle gerçekler arasındaki çatışmayı işler. |
| 7 | Tatar Çölü Dino Buzzati |
Roman · Orta | Meslek hayatını bekleyiş içinde tüketme tehlikesini ve kişinin kendi zamanına karşı sorumluluğunu düşündürür. |
| 8 | Babalar ve Oğullar İvan Turgenyev |
Roman · Orta | Kuşak çatışmasının yanında bilim, hekimlik ve değişen fikirler üzerinden gençlerin gelecek tasavvurunu gösterir. |
| 9 | Klara ile Güneş Kazuo Ishiguro |
Roman · Orta | Yapay zekâ ile insan ilişkisini eğitim, fırsat eşitliği ve geleceğin meslekleri bağlamında tartışmaya açar. |
| 10 | Algernon’a Çiçekler Daniel Keyes |
Bilimkurgu romanı · Orta · Rehberlik | Zekâ, deney etiği, başarı ve insan onurunu bir araştırmanın sonuçları üzerinden sorgular. |
| 11 | Cesur Yeni Dünya Aldous Huxley |
Distopya · İleri · Rehberlik | Bilim ve teknolojinin insanı araçsallaştırdığı bir gelecek üzerinden meslek, üretim ve özgürlüğü tartışır. |
| 12 | Fahrenheit 451 Ray Bradbury |
Distopya · Orta · Rehberlik | Teknolojiyle kuşatılmış bir toplumda okuma, düşünme ve kişinin işinin ahlaki sorumluluğunu sorgular. |
| 13 | Mülksüzler Ursula K. Le Guin |
Bilimkurgu · İleri · Hacimli · Rehberlik | Bir fizikçinin bilimsel çalışması üzerinden toplum, emek, paylaşım ve özgür düşünce ilişkisini işler. |
| 14 | Simyacı Paulo Coelho |
Roman · Başlangıç | Kişisel hedef belirleme, yol boyunca öğrenme ve seçimlerinin sorumluluğunu üstlenme düşüncesini destekler. |
| 15 | Martı Jonathan Livingston Richard Bach |
Anlatı · Başlangıç | Yeteneğini geliştirmek için çalışan bireyin sınırları aşma ve öğrendiklerini paylaşma sürecini anlatır. |
| 16 | Sol Ayağım Christy Brown |
Otobiyografi · Başlangıç | Sanatçı kimliğinin azim, aile desteği ve sürekli çalışma ile kurulmasını gerçek bir hayat öyküsüyle gösterir. |
| 17 | Gençlerle Başbaşa Ali Fuat Başgil |
Deneme/öğüt · Başlangıç | Çalışma düzeni, irade ve hedef belirleme üzerine gençlerle doğrudan konuşan bir rehber metindir; dönem diliyle değerlendirilmelidir. |
| 18 | İnsan Olmak Engin Geçtan |
Psikoloji/deneme · Orta | Kendini tanıma, sorumluluk ve ilişki kurma becerilerini meslek seçimi öncesindeki kişisel gelişimle bağdaştırır. |
| 19 | İnsanın Anlam Arayışı Viktor E. Frankl |
Anı/psikoloji · Orta · Rehberlik | Hayat amacının güçlükler karşısındaki rolünü anlatır; mesleği yalnız kazanç değil anlam alanı olarak düşünmeye yardım eder. |
| 20 | Kendini Arayan İnsan Rollo May |
Psikoloji · İleri | Modern bireyin kaygı, özgürlük ve kendi yönünü bulma sorunlarını psikolojik bir çerçevede ele alır. |
| 21 | Beyaz Zambaklar Ülkesinde Grigory Petrov |
Toplumsal anlatı · Başlangıç | Eğitim, çalışma ve ortak sorumluluk yoluyla bir toplumun geleceğini kurma düşüncesini örneklendirir. |
| 22 | İdealist Öğretmen Grigory Petrov |
Biyografik anlatı · Başlangıç | Öğretmenliğin birey ve toplum üzerindeki dönüştürücü etkisini meslek ideali çevresinde işler. |
| 23 | Genç Bir Doktorun Anıları Mihail Bulgakov |
Öykü · Orta · Rehberlik | Mesleğe yeni başlayan bir hekimin bilgi, korku, karar ve sorumlulukla sınanmasını anlatır. |
| 24 | Semaver Sait Faik Abasıyanık |
Hikâye · Başlangıç | İşçi ve küçük insanların çalışma hayatını, aile bağlarını ve gündelik sevinçleri insancıl bir bakışla verir. |
| 25 | Ekmek Kavgası Orhan Kemal |
Hikâye · Başlangıç · Rehberlik | Emek, geçim ve iş arayışını toplumun farklı kesimlerinden insan hikâyeleriyle görünür kılar. |
| 26 | Bereketli Topraklar Üzerinde Orhan Kemal |
Roman · Orta · Hacimli · Rehberlik | Köyden işe gelen üç arkadaş üzerinden çalışma şartları, beceri, sömürü ve dayanışmayı anlatır. |
| 27 | Dokuzuncu Hariciye Koğuşu Peyami Safa |
Roman · Başlangıç · Rehberlik | Hastalık ve hastane çevresini içeriden bir bakışla sunar; sağlık alanında empati ve insan odaklılık tartışılabilir. |
| 28 | Saatleri Ayarlama Enstitüsü Ahmet Hamdi Tanpınar |
Roman · İleri · Hacimli | Kurum, uzmanlık ve bürokrasi kavramlarını modernleşme eleştirisi içinde mizahla sorgular. |
| 29 | Momo Michael Ende |
Roman · Başlangıç | Zamanı yalnız verimlilik ölçüsüyle değerlendirmenin insan hayatı ve çalışma düzeni üzerindeki etkisini gösterir. |
| 30 | Küçük Prens Antoine de Saint-Exupéry |
Anlatı · Başlangıç | İş, makam ve yetişkinlik alışkanlıklarını sorgulayarak değerler ile hayat hedefleri arasında bağ kurar. |
| 31 | İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar Stefan Zweig |
Biyografik anlatı · Orta | Bilim, sanat ve keşif alanlarındaki kritik karar anlarını göstererek başarıyı şans, emek ve sorumlulukla birlikte düşündürür. |
| 32 | Steve Jobs Walter Isaacson |
Biyografi · İleri · Hacimli · Rehberlik | Teknoloji, tasarım, girişimcilik ve liderliği başarı kadar kişilik ve çalışma kültürü bakımından da eleştirel okumaya açar. |
| 33 | Leonardo da Vinci Walter Isaacson |
Biyografi · İleri · Hacimli | Sanat ile bilimi birleştiren merak, gözlem ve disiplinler arası düşünme biçimini ayrıntılı bir yaşamöyküsüyle anlatır. |
| 34 | Ben, Robot Isaac Asimov |
Bilimkurgu öyküleri · Orta | Robotik, yapay zekâ ve meslek etiğini farklı problem durumları üzerinden tartışmaya elverişli öyküler sunar. |
| 35 | Vakıf Isaac Asimov |
Bilimkurgu romanı · Orta · Hacimli | Bilimsel öngörü, uzmanlık, kriz yönetimi ve toplumların geleceğini planlama düşüncesini kurmaca bir uygarlık üzerinden işler. |
12. Sınıf Tema Temelli Okuma ve Edebiyat Atölyesi Önerileri
Mobil kullanıcılar için: Tablonun görünmeyen sütunlarını okumak için tablo üzerinde parmağınızı sağa-sola kaydırabilirsiniz.
| Tema | Uygulanabilir çalışma | Ortaya çıkacak ürün |
|---|---|---|
| Benim Yolculuğum | Yedi günlük okuma güncesi tutma; seçilen şiirdeki benlik, zaman ve yolculuk imgelerini öğrencinin kendi deneyimiyle ilişkilendirme | Günlük, kişisel gelişim konuşması ve gelecek planı forum yazısı |
| Toplumun Ahengi | Romandaki hak, özgürlük ve sorumluluk çatışmalarını olay, kişi ve metin kanıtlarıyla sınıflandırma | Eleştirel deneme ve çok modlu haber metni |
| Hayatın Dengesi | Gezi metnindeki bir çevre sorununu güncel verilerle araştırma; sınıfın görüşlerini kısa bir anketle toplama | Broşür, sunum, anket grafiği ve sonuç yazısı |
| Hayalimdeki Yarın | Bir meslek çalışanıyla görüşme, öz geçmiş hazırlama ve seçilen bilimsel makaledeki bilgiyi günlük dile dönüştürme | Söyleşi, öz geçmiş, meslek tanıtımı ve kısa bilim yazısı |
İçeriği Hazırlayan: Murat AKINCI, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni
12. Sınıf Kitap Okuma Listesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bu listedeki 138 eserin tamamı zorunlu mu?
Hayır. Bu sayfa, 2026 TDE öğretim programındaki dört temaya göre hazırlanmış geniş bir öneri havuzudur. Her öğrenci için ortak ve zorunlu bir kitap listesi değildir.
12. sınıfta kaç kitap okutulmalı?
Program bağımsız kitap sayısını sabitlemez. Dört temayı temsil eden dört tam eser uygulanabilir bir çekirdek oluşturabilir. Sınav hazırlığı ve okul takvimi gözetilerek sayı artırılabilir veya eserler daha kısa alternatiflerle değiştirilebilir.
Programdaki “üç ana metin” üç kitap anlamına mı gelir?
Hayır. Her temada iki okuma ve bir dinleme/izleme ana metninin tam metin tahlili yapılır. Bu ana metinlerin her biri mutlaka bağımsız bir kitap olmak zorunda değildir.
12. sınıf listesinde günlük hayatla ilişkili eserlere neden öncelik verildi?
2026 programı, 12. sınıfta edebiyatın günlük yaşamla ilişkisini öne çıkaran yazar ve şairlerin eserlerine yer verilmesini özellikle istemektedir.
Meslek ve gelecek teması yalnız kişisel gelişim kitaplarıyla mı işlenmeli?
Hayır. Roman, hikâye, biyografi, bilimkurgu ve bilimsel yazılar; çalışma hayatını, yeteneği, bilimin sorumluluğunu ve gelecek tasarılarını çok daha katmanlı biçimde ele alabilir.
Aynı yazardan birden fazla kitap önerilmesi programa aykırı mı?
Öneri havuzunda alternatif göstermek amacıyla aynı yazardan birden fazla eser bulunabilir. Öğretmen ana ve ara metinleri belirlerken aynı sanatçıdan biri ara metin olmak üzere en fazla iki metin seçilmesi kuralını uygulamalıdır.
“Rehberlik” etiketi kitabın uygun olmadığı anlamına mı gelir?
Hayır. Etiket; şiddet, savaş, ölüm, ayrımcılık, ruhsal kriz veya yetişkinlik deneyimi gibi konularda öğretmenin kullanılacak baskıyı önceden incelemesini ve sınıfın özelliklerini gözetmesini önerir.
Dünya edebiyatı eserlerinde hangi baskı tercih edilmeli?
Eserin tam metnini veren, çevirmeni açıkça belirtilmiş ve Türkçesi güçlü baskılar seçilmelidir. Sayfa sayısı yayınevine göre değişebildiği için yalnızca kitabın kalınlığına göre karar verilmemelidir.
Film, kitap okumanın yerine geçebilir mi?
Hayır. Film, programdaki dinleme/izleme ve karşılaştırma becerilerini destekleyen tamamlayıcı bir materyaldir. Kitabın yerine değil, kitapla birlikte farklı anlatım imkânlarını incelemek için kullanılmalıdır.
Kaynak ve İlgili İçerikler
- Millî Eğitim Bakanlığı, Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı, 18 Mayıs 2026: metin seçimi ilkeleri (s. 17-18) ve 12. sınıf temaları (s. 170-207).
- 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitap Okuma Listesi
- 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitap Okuma Listesi
- 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitap Okuma Listesi
- 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitap Okuma Listesi
Son güncelleme: Eylül 2026. Eser seçerken okul zümre kararı, öğrencilerin hazır bulunuşluğu, kullanılacak baskı, sınav takvimi ve güncel okul imkânları birlikte değerlendirilmelidir.
