Ünlem Nedir? Ünlemlerin Türleri, Özellikleri

Ünlem Nedir? Ünlemlerin Türleri, Özellikleri, Örnekleri

ÜNLEMLER

Ünlem Nedir?

Âniden ortaya çıkan duyguların etkisiyle ağızdan bir çırpıda çıkan, bu duyguları daha etkili anlatmaya yarayan kelimelerdir veya sözlerdir.

Bu kelimelerin yanında dilek, emir, tehdit gibi anlamlar taşıyan kelimeler, cümleler ve yansımalar da ünlem değeri kazanabilir.

Bu bakımdan ünlemler ikiye ayrılabilir:

1. ASIL ÜNLEMLER

Asıl görevi ünlem olan kelimelerdir. Başka görevlerde kullanılamazlar. Seslenme veya duygu anlatırlar.

Seslenme Ünlemleri:

  • Ey Türk Gençliği!
  • Hey! Biraz bakar mısın?
  • Bre melûn! Ne yaptın?
  • Hişt! Buraya gel!
  • Şşt! Sus bakayım!

Bunların yanında adlar ve özel adlar da seslenme ünlemi olarak kullanılabilir:

  • Anne!
  • Hemşehrilerim!
  • Tanrım!
  • Mehmet!

Duygu Ünlemleri:

  • Ee, yeter artık!                       Aa! Bu da ne?            Ah, ne yaptım!
    Eh! Fena değil.                      Ay, elim!                     Gitme ha!
    Hah, şimdi oldu!                   Hay Allah!                  Vah zavallı!
    Vay sersem!                          Aman dikkat!              Eyvah! Geç kaldım!
    İmdat! Boğuluyorum!

2. ÜNLEM DEĞERİ KAZANMIŞ KELİME VE SÖZLER

Anlamlı kelimelerin bazılarına vurgu ve tonlama yoluyla ünlem değeri kazandırılabilir. Bunlar da duygu ya da seslenme anlatır.

  • Komşular!                Babacığım!                  Simitçi!                          Çok ilginç!
    Ne kadar güzel!       Çabuk eve git!             Ne olur yardım et!        Çık dışarı!

Yansıma kelimelerin hemen hemen tümü ünlem olarak kullanılabilir:

  • Şır!   Çat!     Güm!   Hav!    Miyav!   Tıs!

SÖZCÜK TÜRLERİ:

Fiilimsiler
a) İsim-fiiller (Ad-Eylem)
b) Sıfat-Fiiller (Ortaç)
c) Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil, Ulaç)