2025-2026 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Dersi 2.Dönem 2.Ortak Yazılı Sınavı Soruları ve Cevapları

SORULAR

Açıklama:
Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır. Cevaplarınızı yazım ve noktalama kurallarına dikkat ederek yazınız.

1. Soru — Roman / Okuma — 15 Puan

Kazanım: A.2.12. Metinde edebiyat, sanat ve fikir akımlarının/anlayışlarının yansımalarını değerlendirir.

Aşağıdaki roman parçasını okuyunuz.

Metin

Tren, sabaha karşı şehrin kenar mahallesinde durdu. Peronda bekleyenlerin çoğu, ellerinde eski bavullar taşıyan insanlardı. Hasan, köyden getirdiği küçük çıkını göğsüne bastırmış, karşısındaki fabrika bacalarına bakıyordu. Gri duman, gökyüzünü ağır ağır örtüyordu. Bir yanda iş arayan kalabalık, öte yanda yükselen apartmanlar vardı. Hasan, “Toprak bizi doyurmadı, bakalım şehir bizi tanıyacak mı?” diye geçirdi içinden. Yanındaki yaşlı adam ise “Şehir, insanı önce kalabalığa katar; sonra yalnız bırakır.” dedi.

Soru:
Bu parçada hangi edebiyat/sanat/fikir anlayışının izleri görülmektedir? Metinden hareketle bu anlayışın üç özelliğini açıklayınız.

2. Soru — Roman / Yazma — 20 Puan

Kazanım: B.1-B.12. İncelenen romanlardan biri üzerine tanıtma-değerlendirme yazısı yazar.

Okuduğunuz veya derste incelediğiniz bir romanla ilgili tanıtma-değerlendirme yazısı yazınız.

Yazınızda şu noktalara değininiz:

• Romanın adı ve yazarı
• Romanın konusu ve teması
• Başlıca kişiler
• Zaman ve mekân özellikleri
• Anlatıcı ve bakış açısı
• Dil ve üslup özellikleri
• Roman hakkındaki kişisel değerlendirmeniz

Yazınız en az 8 cümle olmalıdır.

3. Soru — Tiyatro / Okuma — 15 Puan

Kazanım: A.3.8. Metnin dil, üslup ve anlatım/sunum özelliklerini belirler.

Aşağıdaki tiyatro parçasını okuyunuz.

Metin

SAHNE: Küçük bir kasaba belediye salonu. Eski tahta sandalyeler yan yana dizilmiştir. Ortada bir masa, masanın üzerinde dosyalar ve solmuş bir kasaba haritası vardır.

BAŞKAN: Bu eski kütüphaneyi yıkıp yerine otopark yaparsak kasabanın trafik sorunu çözülür.
ÖĞRETMEN: Trafik çözülür belki ama çocukların kitaplarla kurduğu bağ kopar.
BAŞKAN: Kitap isteyen telefondan da okur artık. Zaman değişti öğretmen hanım.
ÖĞRETMEN: Zaman değişti diye hafızamızı betonun altına mı gömelim?
GENÇ: Ben o kütüphanede ilk kez bir roman okudum. Bazen bir bina, insanın hayatında yalnızca bina değildir.
BAŞKAN: Duygularla karar verilmez.
ÖĞRETMEN: Duygusuz kararlarla da gelecek kurulmaz.

Soru:
Bu tiyatro parçasının dil, üslup ve anlatım/sunum özelliklerinden dört tanesini belirleyiniz. Belirlediğiniz özellikleri metinden örneklerle açıklayınız.

4. Soru — Deneme / Okuma — 15 Puan

Kazanım: A.4.9. Metinde ortaya konulan bilgi ve yorumları ayırt eder.

Aşağıdaki deneme metnini okuyunuz.

Metin

Deneme, yazarın herhangi bir konuda kesin hükümlere varmadan düşüncelerini yokladığı bir yazı türüdür. Bu türde yazar, okurla konuşuyormuş gibi içten bir anlatım kurar. Bana göre denemeyi değerli kılan şey, okura hazır sonuçlar vermemesi; onu düşünmeye çağırmasıdır. Bir deneme metninde bilimsel makaledeki gibi kanıtlama zorunluluğu yoktur; fakat düşüncelerin tutarlı olması beklenir. İyi bir deneme, insanın zihninde küçük bir pencere açar. O pencereden bakınca bildiğimizi sandığımız şeyleri yeniden görmeye başlarız.

Soru:
Bu metinde yer alan üç bilgi cümlesini ve üç yorum cümlesini belirleyiniz. Bilgi ve yorum cümleleri arasındaki farkı kısaca açıklayınız.

5. Soru — Deneme / Dil Bilgisi — 15 Puan

Kazanım: A.4.15. Metinlerden hareketle dil bilgisi çalışmaları yapar.

Aşağıdaki parçada yazım, noktalama ve anlatım bakımından yanlışlıklar vardır.

Metin

Deneme de yazar, kesin yargılara ulaşmakdan çok düşüncelerini yoklar. Bu türde herkez aynı sonuca varmak zorunda değildir çünkü deneme okuru da düşünmeye çağırır. Montaignein Denemeler adlı eseri türün önemli başlangıçlarından biri kabul edilir. Bana göre iyi bir deneme, okura sadece bilgi vermez; onun kendi fikrini sorgulamasınıda sağlar.

Soru:
Bu parçadaki beş yanlışı belirleyiniz ve doğru biçimlerini yazınız. Ardından paragrafın ana düşüncesini bir cümleyle belirtiniz.

6. Soru — Söylev / Nutuk — 20 Puan

Kazanım: A.4.13. Yazar ve metin arasındaki ilişkiyi değerlendirir.

Aşağıdaki söylev parçasını okuyunuz.

Metin

Gençler! Bir milletin geleceği yalnızca sahip olduğu imkânlarla değil, o imkânları hangi bilinçle kullandığıyla şekillenir. Sizden beklenen, hazır bulduğunuz değerleri tüketmek değil; onları geliştirerek yarına taşımaktır. Dilinizi koruyunuz; çünkü dil, bir milletin hafızasıdır. Bilgiyi arayınız; çünkü bilgisiz cesaret, yönünü bilmeyen bir gemiye benzer. Haksızlık karşısında susmayınız; çünkü suskunluk bazen haksızlığın en güçlü yardımcısı olur.

Soru:
Bu söylev parçasından hareketle konuşmacının kişiliği, amacı, hedef kitlesi ve düşünce dünyası hakkında çıkarımlarda bulununuz. Yazar ile metin arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

CEVAP ANAHTARI VE PUANLAMA

1. Soru — Roman / Okuma — 15 Puan

Beklenen cevap:

Parçada ağırlıklı olarak toplumcu gerçekçi / sosyal gerçekçi anlayışın izleri görülmektedir. Öğrenci “gerçekçi anlayış”, “toplumcu bakış”, “sosyal sorunları öne çıkaran roman anlayışı” gibi ifadelerle de doğru sonuca ulaşabilir.

Olası açıklamalar:

• Parçada köyden kente göç, iş arama ve yoksulluk gibi toplumsal sorunlar ele alınmıştır.
• Hasan’ın şehir karşısındaki çaresizliği bireysel bir duygu gibi görünse de arka planda ekonomik ve sosyal koşullar vardır.
• Fabrika bacaları, apartmanlar, kalabalık ve yalnızlık gibi unsurlar modern şehir hayatının eleştirisini yansıtır.
• Dil sade ve anlaşılırdır; olaylar gündelik hayat gerçekliği içinde verilmiştir.
• Kişinin toplumla ve ekonomik düzenle ilişkisi öne çıkarılmıştır.

Puanlama:

• Anlayışı doğru belirleme: 5 puan
• Metinden üç özellik çıkarma: 6 puan
• Özellikleri metinle ilişkilendirerek açıklama: 4 puan

2. Soru — Roman / Yazma — 20 Puan

Beklenen cevap:

Öğrencinin okuduğu veya incelediği bir roman üzerine tanıtma-değerlendirme yazısı yazması beklenir. Cevap öğrencinin seçtiği romana göre değişebilir.

Örnek cevap:

İncelediğim roman, Reşat Nuri Güntekin’in “Çalıkuşu” adlı eseridir. Roman, Feride adlı genç bir öğretmenin yaşadığı aşk, kırgınlık ve mücadeleler çevresinde gelişir. Eserde bireysel duyguların yanında Anadolu’nun sosyal hayatı da dikkat çeker. Feride, güçlü, gururlu ve idealist bir karakter olarak öne çıkar. Romanın farklı mekânlarda geçmesi, kahramanın iç dünyasındaki değişimi de yansıtır. Eserde genellikle gözlemci ve yer yer kahramanın duygularına yaklaşan bir anlatım vardır. Dil sade, akıcı ve yer yer duygusaldır. Bana göre romanın en güçlü yönü, Feride’nin kişiliği üzerinden hem bireysel bir hikâyeyi hem de dönemin toplumsal yapısını yansıtmasıdır.

Puanlama:

• Romanın adı, yazarı, konusu ve temasını belirtme: 4 puan
• Kişi, zaman ve mekân özelliklerine değinme: 4 puan
• Anlatıcı, bakış açısı, dil ve üslup özelliklerini değerlendirme: 5 puan
• Kişisel değerlendirme ve gerekçelendirme yapma: 4 puan
• En az 8 cümle, anlatım bütünlüğü, yazım ve noktalama: 3 puan

3. Soru — Tiyatro / Okuma — 15 Puan

Beklenen cevap:

Öğrenci tiyatro metninin dil, üslup ve sunum özelliklerinden dört tanesini belirlemelidir.

Olası doğru cevaplar:

• Diyalog tekniği kullanılmıştır. Kişilerin konuşmaları aracılığıyla olay ve çatışma verilmektedir.
• Sahne yönergesi vardır. “Küçük bir kasaba belediye salonu…” ifadesi mekânı ve sahne düzenini tanıtır.
• Dil sade ve konuşma diline yakındır. Kişiler günlük hayatta kullanılabilecek cümlelerle konuşmaktadır.
• Üslup tartışmacıdır. Başkan ve öğretmen farklı görüşleri savunmaktadır.
• Kısa ve etkili cümleler kullanılmıştır. Bu durum sahnedeki gerilimi artırır.
• Sunumda mekân unsurları işlevseldir. Harita, masa, sandalye ve dosyalar belediye toplantısı atmosferini oluşturur.
• Karşıt görüşler üzerinden çatışma kurulmuştur. Başkan faydacılığı, öğretmen ise kültürel belleği savunur.

Puanlama:

• Dört özelliği doğru belirleme: 8 puan
• Her özelliği metinden örnekle açıklama: 4 puan
• Düzenli ve anlaşılır anlatım: 3 puan

4. Soru — Deneme / Okuma — 15 Puan

Bilgi cümlelerine örnekler:

• “Deneme, yazarın herhangi bir konuda kesin hükümlere varmadan düşüncelerini yokladığı bir yazı türüdür.”
• “Bu türde yazar, okurla konuşuyormuş gibi içten bir anlatım kurar.”
• “Bir deneme metninde bilimsel makaledeki gibi kanıtlama zorunluluğu yoktur.”
• “Düşüncelerin tutarlı olması beklenir.”

Yorum cümlelerine örnekler:

• “Bana göre denemeyi değerli kılan şey, okura hazır sonuçlar vermemesi; onu düşünmeye çağırmasıdır.”
• “İyi bir deneme, insanın zihninde küçük bir pencere açar.”
• “O pencereden bakınca bildiğimizi sandığımız şeyleri yeniden görmeye başlarız.”

Bilgi-yorum farkı:

Bilgi cümleleri nesnel, kanıtlanabilir veya genel kabul gören açıklamalardır. Yorum cümleleri ise yazarın kişisel görüşünü, değerlendirmesini ve öznel bakışını yansıtır.

Puanlama:

• Üç bilgi cümlesini doğru belirleme: 6 puan
• Üç yorum cümlesini doğru belirleme: 6 puan
• Bilgi ve yorum farkını açıklama: 3 puan

5. Soru — Deneme / Dil Bilgisi — 15 Puan

Doğru düzeltmeler:

1. Deneme de → Denemede
   Burada “-de” bulunma hâl ekidir, bitişik yazılmalıdır.
2. ulaşmakdan → ulaşmaktan
   Ünsüz benzeşmesi gereği “-dan” eki “-tan” biçimine dönüşür.
3. herkez → herkes
   Sözcüğün doğru yazımı “herkes”tir.
4. değildir çünkü → değildir; çünkü
   İki yargı arasında noktalı virgül ya da virgül kullanılmalıdır.
5. Montaignein → Montaigne’in
   Özel ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılır.
6. sorgulamasınıda → sorgulamasını da
   Bağlaç olan “da” ayrı yazılır.

Ana düşünce:

Deneme, kesin sonuçlar dayatmaktan çok okuru düşünmeye ve kendi fikirlerini sorgulamaya yönelten bir türdür.

Puanlama:

• Beş yanlışı belirleme: 5 puan
• Beş yanlışı doğru biçimde düzeltme: 5 puan
• Ana düşünceyi doğru belirtme: 3 puan
• Yazım, noktalama ve anlatım düzeni: 2 puan

6. Soru — Söylev / Nutuk — 20 Puan

Beklenen cevap:

Konuşmacı bilinçli, sorumluluk sahibi, idealist ve toplumsal duyarlılığı yüksek biri olarak görünmektedir. Amacı gençleri dil, bilgi, adalet ve millî bilinç konusunda uyarmak ve harekete geçirmektir. Hedef kitlesi gençlerdir. Metinde “Gençler!” hitabı bu durumu açıkça gösterir. Konuşmacının düşünce dünyasında dilin korunması, bilginin aranması, haksızlık karşısında susulmaması ve değerlerin geleceğe taşınması önemlidir. Yazar ile metin arasında güçlü bir ilişki vardır; çünkü metin, konuşmacının gençliğe duyduğu güveni, topluma karşı sorumluluk anlayışını ve geleceğe yönelik beklentilerini yansıtmaktadır.

Puanlama:

• Konuşmacının kişiliği hakkında çıkarım yapma: 4 puan
• Konuşmacının amacını belirleme: 4 puan
• Hedef kitleyi belirleme: 3 puan
• Düşünce dünyasını metinden hareketle açıklama: 5 puan
• Yazar-metin ilişkisini değerlendirme: 4 puan

SORU – KAZANIM EŞLEŞTİRMESİ – SENARYO 1