Oblomov – İvan Gonçarov

Oblomov, Rus yazar İvan Aleksandroviç Gonçarov tarafından kaleme alınan ve 1859’da yayımlanan realist bir romandır. Eser, hayatını değiştirmek istediği hâlde düşüncelerini eyleme dönüştüremeyen İlya İlyiç Oblomov’un hikâyesini anlatır.

Romanın adı ve başkahramanı zamanla edebiyatın sınırlarını aşmış; sürekli erteleme, iradesizlik ve edilgenlik durumunu karşılayan “Oblomovluk” kavramını doğurmuştur. Ancak Oblomov yalnızca tembel bir insan değildir. Çocukluk eğitimi, toplumsal konumu, değişim korkusu ve huzur arayışıyla biçimlenmiş, psikolojik bakımdan çok katmanlı bir roman kişisidir.

Oblomov Romanı Hakkında Kısa Bilgiler

Oblomov Romanının Konusu

Oblomov, soylu bir aileden gelen İlya İlyiç Oblomov’un hayat karşısındaki edilgenliğini konu alır. Oblomov’un bir çiftliği ve düzenli bir geliri vardır. Buna rağmen mülkünün sorunlarıyla ilgilenemez, kararlarını uygulayamaz ve günlük hayatın en basit işlerini bile sürekli erteler.

Çocukluk arkadaşı Andrey Ştolts, onu bu hareketsiz yaşamdan çıkarmaya çalışır. Ştolts aracılığıyla tanıştığı Olga İlyinskaya’ya âşık olan Oblomov, bir süre değişebileceğine inanır. Fakat aşk bile onun alışkanlıklarını, korkularını ve rahatlığa bağlılığını bütünüyle aşmasına yetmez.

Roman böylece yalnızca tembel bir adamın hikâyesini anlatmaz. Bir insanın nasıl olup da düşünceleri, hayalleri ve iyi niyeti bulunmasına rağmen kendi hayatının öznesi olamadığını gösterir.

Oblomov Romanının Özeti

Oblomov’un Hareketsiz Hayatı

İlya İlyiç Oblomov, Petersburg’da uşağı Zahar ile yaşayan soylu bir toprak sahibidir. Gününün büyük bölümünü yatağında veya divanında geçirir. Çiftliğinden gelen mektuplar, gelirinin azaldığını ve mülkünün yönetiminde ciddi sorunlar bulunduğunu gösterir. Oblomov bunları çözmek için planlar yapar; ancak planlarını uygulamaya bir türlü başlayamaz.

Ev sahibinin daireyi boşaltmasını istemesi bile onun için büyük bir soruna dönüşür. Taşınmayı düşünür fakat hazırlık yapamaz. Çevresindeki bazı insanlar onun kararsızlığından ve dünyaya yabancılığından yararlanmaya çalışır.

Oblomov’un Rüyası ve Çocukluğu

Romanın en önemli bölümlerinden biri “Oblomov’un Rüyası”dır. Oblomov bu rüyada çocukluğunun geçtiği Oblomovka’yı görür. Burada hayat sakin, değişmez ve korunaklıdır. Çocuk İlya’nın kendi başına iş yapmasına izin verilmez; bütün ihtiyaçları hizmetkârlar tarafından karşılanır.

Oblomovka’daki yaşamda girişim, çalışma ve yenilikten çok alışkanlıklar öne çıkar. Tehlikelerden korunmak amacıyla her adımı başkaları tarafından belirlenen çocuk, zamanla kendi iradesini kullanmayı öğrenemez. Bu bölüm, yetişkin Oblomov’un davranışlarını anlamak için psikolojik bir anahtar niteliğindedir.

Andrey Ştolts’un Gelişi

Oblomov’un çocukluk arkadaşı Andrey Ştolts, onun karşıtı olarak çizilmiştir. Ştolts çalışkan, düzenli, hareketli ve sonuç odaklıdır. Oblomov ise hayal kurar, fakat harekete geçemez. Ştolts, arkadaşını evden çıkararak yeniden toplumsal hayata katmaya çalışır.

Ştolts’un amacı Oblomov’u yargılamak değil, onu kendi hayatının sorumluluğunu almaya yöneltmektir. Oblomov’un dürüstlüğünü ve temiz kalpliliğini bilir; bu değerli insanın giderek hayattan uzaklaşmasına üzülür.

Olga ile Oblomov’un Aşkı

Ştolts, Oblomov’u genç ve kültürlü Olga İlyinskaya ile tanıştırır. Olga’nın ilgisi, Oblomov’u bir süreliğine değiştirir. Evinden çıkmaya, okumaya, konuşmaya ve geleceğe ilişkin planlar yapmaya başlar. Olga da onun içindeki iyi, duyarlı ve dürüst insanı görür.

Fakat Oblomov’un değişimi kalıcı olmaz. Evlilik düşüncesi somut sorumlulukları beraberinde getirince korkuları yeniden ortaya çıkar. Çiftliğinin düzenlenmesi, gelirinin belirlenmesi ve yeni bir ev kurulması gerekir. Oblomov bu işleri sürekli erteler.

Olga, yalnızca mevcut Oblomov’u değil, onun dönüşebileceğine inandığı kişiyi sevdiğini fark eder. Oblomov ise Olga’nın beklediği değişimi gerçekleştiremeyeceğini anlar. Böylece ilişkileri sona erer.

Agafya Matveyevna ile Kurduğu Hayat

Oblomov daha sonra Agafya Matveyevna Pşenitsına’nın evine yerleşir. Agafya, onun günlük ihtiyaçlarıyla ilgilenir; yemeklerini hazırlar ve rahatını sağlar. Bu ev, Oblomov’a çocukluğundaki Oblomovka’nın güvenli ve değişmez ortamını hatırlatır.

Oblomov, burada mücadele gerektirmeyen sakin bir yaşama teslim olur. Agafya ile evlenir ve Andrey adında bir oğulları dünyaya gelir. Ancak hareketsiz hayatı sağlığını bozar. Geçirdiği felçlerin ardından hayatını kaybeder.

Romanın sonunda Ştolts ve Olga evlenmiştir. Oblomov’un oğlu Andrey’i yetiştirme sorumluluğunu üstlenirler. Böylece Oblomov’un gerçekleştiremediği etkin ve bilinçli hayatın, oğlunun geleceğinde kurulabileceğine ilişkin sınırlı bir umut doğar.

Oblomov Romanının Kişileri

İlya İlyiç Oblomov

Romanın başkahramanıdır. Soylu, dürüst, iyi niyetli ve duyarlı bir insandır. Kimseye kötülük yapmak istemez; ancak karar alma ve harekete geçme gücünden yoksundur. Hayatın karmaşasından kaçarak huzuru hareketsizlikte arar.

Andrey İvanoviç Ştolts

Oblomov’un çocukluk arkadaşıdır. Çalışkanlığı, disiplini ve girişimciliğiyle Oblomov’un karşısında yer alır. Ştolts yalnızca bir arkadaş değil, romandaki hareket ve değişim düşüncesinin temsilcisidir.

Olga Sergeyevna İlyinskaya

Zeki, kültürlü ve iradeli genç bir kadındır. Oblomov’un değişebileceğine inanır. Onu edilgen hayatından çıkarmaya çalışır; ancak sevdiği kişinin gerçekliği ile zihninde kurduğu ideal Oblomov arasındaki farkı zamanla görür.

Agafya Matveyevna Pşenitsına

Oblomov’un ev sahibi, daha sonra eşidir. Sevgisini bakım, yemek ve gündelik hizmet yoluyla gösterir. Oblomov’un rahatını sağlar; fakat bu koruyucu hayat, onun dünyadan daha da uzaklaşmasına yol açar.

Zahar

Oblomov’un yaşlı uşağıdır. Efendisine bağlıdır; ancak kendisi de dağınık ve hareketsizdir. Zahar ile Oblomov arasındaki ilişki, eski toprak sahipliği düzeninin alışkanlıklarını ve karşılıklı bağımlılığını yansıtır.

Oblomov’un Karakter Özellikleri

Oblomov çoğu zaman yalnızca tembellikle özdeşleştirilir. Oysa karakterinin belirgin özellikleri daha geniştir:

• Kararlarını sürekli erteler.
• Sorumluluk almaktan ve değişimden korkar.
• Gündelik hayatın mücadelesini yorucu ve anlamsız bulur.
• İyi niyetli, dürüst ve merhametlidir.
• Hayal kurar; fakat hayallerini gerçekleştirecek iradeyi gösteremez.
• Çocukluğunun güvenli ve korunaklı dünyasını özler.
• Başkalarını sömürmez; buna karşılık çevresindekilerin kendisinden yararlanmasına engel olamaz.

Bu nedenle Oblomov, basit bir “tembel adam” tipi değildir. Ne yapması gerektiğini büyük ölçüde bilen fakat bu bilgi ile eylem arasındaki mesafeyi kapatamayan trajik bir kişidir.

Oblomovluk Nedir?

Oblomovluk veya özgün adıyla oblomovşçina; yapılması gerekenleri bildiği hâlde harekete geçememe, sorumlulukları erteleme, değişimden kaçma ve edilgenliği bir yaşam biçimine dönüştürme durumudur.

Kavram, Rus eleştirmen Nikolay Dobrolyubov’un 1859’da yayımladığı “Oblomovluk Nedir?” başlıklı incelemesiyle yaygınlaşmıştır. Dobrolyubov, Oblomov’un durumunu yalnızca bireysel bir kişilik sorunu olarak görmez. Onu, emek harcamadan yaşayan toprak sahibi sınıfın ve değişime direnç gösteren toplumsal düzenin sonucu olarak değerlendirir.

Günlük dilde Oblomovluk çoğunlukla tembellik anlamında kullanılsa da kavram bundan daha kapsamlıdır. Oblomov çalışmaktan kaçınmanın yanında karar vermekten, risk almaktan ve hayatın belirsizliğiyle karşılaşmaktan da kaçınır.

Romanda İşlenen Temalar

Eylemsizlik ve Erteleme

Romanın temelinde düşünce ile davranış arasındaki kopukluk vardır. Oblomov’un pek çok planı bulunur; fakat bunların hiçbiri zamanında uygulamaya dönüşmez. Erteleme arttıkça çözülmesi gereken işler daha da büyür.

Çocukluk Eğitiminin Kişilik Üzerindeki Etkisi

“Oblomov’un Rüyası”, yetiştirilme biçiminin bireyin kişiliğini nasıl etkileyebileceğini gösterir. Sürekli korunan ve kendi kararlarını vermesine izin verilmeyen Oblomov, yetişkinliğinde bağımsız hareket edemez.

Eski Düzen ile Yeni Hayatın Çatışması

Oblomov, durağan ve geleneksel toprak sahibi sınıfı; Ştolts ise çalışma, hareket ve yenilik düşüncesini temsil eder. Bu karşıtlık üzerinden 19. yüzyıl Rus toplumundaki değişim tartışılır.

Aşk ve Değişim

Olga ile yaşadığı aşk, Oblomov’a değişme fırsatı verir. Ancak roman, sevginin tek başına bir insanı dönüştürmeye yetmeyebileceğini gösterir. Değişim için bireyin kendi iradesiyle sorumluluk alması gerekir.

Huzur ile Hayattan Kaçış Arasındaki Sınır

Oblomov’un aradığı sakinlik bütünüyle anlamsız değildir. Gürültülü, çıkarcı ve yorucu toplumsal hayattan hoşlanmaz. Fakat huzur isteği zamanla hayatın kendisinden vazgeçmeye dönüşür.

Oblomov ve Ştolts Karşılaştırması

Bu karşıtlıkta Gonçarov, Ştolts’u bütünüyle kusursuz; Oblomov’u ise bütünüyle değersiz göstermez. Oblomov’da Ştolts’un sahip olmadığı bir içtenlik ve yumuşaklık bulunur. Ştolts’un etkin hayatı ise zaman zaman fazla programlı ve faydacı görünür.

Oblomov Romanının Anlatım Özellikleri

Oblomov, Rus edebiyatının önemli realist romanlarından biridir. Gonçarov, başkahramanın iç dünyasını toplumsal çevresiyle birlikte ele alır.

• Gözleme ve ayrıntılı insan çözümlemelerine dayanır.
• Psikolojik çözümlemelere geniş yer verir.
• İroni ve mizah, toplumsal eleştiriyi güçlendirir.
• Karşıt karakterlerden yararlanılır.
• Oblomov’un evi, giysileri ve eşyaları onun ruh hâlini yansıtır.
• Olaydan çok karakterin iç dünyası ve hayat karşısındaki tutumu öne çıkar.
• “Oblomov’un Rüyası” bölümünde geçmişe dönüş tekniği kullanılır.

Romanın başlangıcındaki yavaşlık tesadüf değildir. Okur, Oblomov’un ağırlaşmış zamanını yalnızca öğrenmez; anlatının ritmi aracılığıyla adeta yaşar.

Oblomov Romanının Ana Fikri

Romanın temel iletisi, iyi düşüncelerin ve temiz bir kalbin, eyleme dönüşmedikçe hayatı değiştirmeye yetmeyeceğidir. Sürekli ertelenen sorumluluklar zamanla bireyin iradesini zayıflatır ve hayatını başkalarının kararlarına bırakmasına yol açar.

Bununla birlikte Gonçarov, yalnızca Oblomov’u suçlamaz. Onu yetiştiren aile düzenini, emek harcamadan yaşamayı mümkün kılan toplumsal yapıyı ve eski aristokrasinin alışkanlıklarını da eleştirir.

Oblomov Neden Hâlâ Okunuyor?

Oblomov’un yaşadığı sorun, 19. yüzyıl Rusya’sıyla sınırlı değildir. Günümüzde de insanlar önemli kararları erteleyebilir, yapılacak işler karşısında donup kalabilir veya değişim isteyip alışkanlıklarından vazgeçemeyebilir.

Romanın kalıcılığı tam da buradan gelir: Okur, Oblomov’a kimi zaman kızar, kimi zaman güler; fakat onda kendisinden bir parça bulmaktan da kaçamaz. Eser, insanın hayatı kaçırmasının her zaman büyük bir felaketle değil, bazen sessiz ve rahat görünen küçük vazgeçişlerle gerçekleştiğini gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Oblomov romanının yazarı kimdir?

Oblomov, Rus realist yazar İvan Aleksandroviç Gonçarov tarafından yazılmıştır.

Oblomov romanı hangi yıl yayımlandı?

Roman ilk kez 1859’da yayımlanmıştır. Eserin çekirdeğini oluşturan “Oblomov’un Rüyası” bölümü ise daha önce, 1849’da yayımlanmıştır.

Oblomov romanının konusu nedir?

Roman, hayatını değiştirmek ve sorumluluklarını yerine getirmek istediği hâlde harekete geçemeyen İlya İlyiç Oblomov’un yaşamını, aşkını ve giderek dünyadan çekilişini anlatır.

Oblomovluk ne demektir?

Oblomovluk; sürekli erteleme, kararları uygulayamama, sorumluluktan kaçma ve edilgenliği alışkanlık hâline getirme durumudur.

Oblomov neden tembeldir?

Oblomov’un eylemsizliği yalnızca kişisel tembelliğinden kaynaklanmaz. Aşırı koruyucu çocukluk eğitimi, emek gerektirmeyen aristokrat yaşamı, değişim korkusu ve güvenlik arayışı da bu durumun oluşmasında etkilidir.

Oblomov ile Ştolts arasındaki fark nedir?

Oblomov düşüncelerini hayata geçiremezken Ştolts planlı, çalışkan ve hareketlidir. İki karakter eski ve durağan hayat ile yeni ve girişimci hayat anlayışını karşı karşıya getirir.

Oblomov realist bir roman mıdır?

Evet. Toplumsal çevreyi gözleme dayalı biçimde aktarması, karakterleri psikolojik yönleriyle ele alması ve Rus aristokrasisinin çözülüşünü yansıtması nedeniyle realist romanlar arasında değerlendirilir.

Dünya Edebiyatı

• Yunan – Latin Edebiyatı
• İtalyan Edebiyatı
• İngiliz Edebiyatı
• Alman Edebiyatı
• İspanyol Edebiyatı
• Amerikan Edebiyatı
• Fransız Edebiyatı
• Rus Edebiyatı
• Dünya Edebiyatı Genel
• Batı Edebiyatı Genel
• Edebiyat Akımları