Muhafazakâr, Muhafazakârlık Nedir? Kimdir?

muhafazakâr
sıfat (muha:fazakâr) Arapça

sıfat Tutucu
“Yeni prens halk hürriyetleri aleyhinde idi ve muhafazakârlara dayanıyordu.” – F. R. Atay
TDK Sözlük

Muhafazakârlık

Muhafazakârlık, mevcut toplumsal düzeni ve kazanılmış değerleri korumayı amaçlayan bir düşünce tarzıdır. Toplumun hızlı ve köklü biçimde değişmesine karşı temkinli yaklaşır; kültürel, ahlaki ve tarihsel değerlerin muhafaza edilmesini savunan sağ kanat bir siyasi ideoloji olarak tanımlanır.

Muhafazakârlık, özellikle sol düşünce tarafından çoğu zaman “değişime direnç” olarak eleştirilir. Bununla birlikte muhafazakârlık yalnızca statükoyu savunmakla sınırlı değildir; aynı zamanda mevcut kazanımların korunmasını da hedefler. Bu açıdan bakıldığında, arzu edilen toplumsal düzen sağlandığında herkes —sol görüştekiler dâhil— belirli ölçüde muhafazakâr bir tutum benimseyebilir. Nitekim Sovyetler Birliği’nde Stalin yönetimine muhalif olan gruplar (örneğin Troçkistler), rejimi devrimci ideallerden uzaklaşıp muhafazakârlaşmakla suçlamışlardır.

Muhafazakârlık taraftarlarına göre toplumlar, tarihsel süreç içerisinde yaşadıkları deneyimler sayesinde bir tür kolektif bilgelik biriktirir. Bu birikim, geleneklerde, kurumlarda ve kültürel yapılarda somutlaşır ve özenle korunmalıdır. Bu nedenle muhafazakârlık, kısa sürede köklü dönüşümler hedefleyen devrimci yaklaşımlara karşı mesafeli durur.

Muhafazakârlık değişime bütünüyle karşı değildir; ancak devrimsel, tepeden inmeci ve toplumun tamamını kapsayan radikal projelere itiraz eder. Az sayıda “seçkin” entelektüelin, toplumun genel iradesini göz ardı ederek büyük toplumsal planlar tasarlaması muhafazakâr düşünceye aykırıdır. Bu yönüyle muhafazakârlık, çoğunluğun iradesini esas alan ve demokratik toplumların temel ideolojilerinden biri olarak görülen bir yaklaşımdır.

Muhafazakârlık, akla temkinli yaklaşır. Kendi aklını mutlak ölçü kabul ederek toplum üzerinde kalıcı ve kapsamlı değişiklikler yapmayı hedefleyen düşünürleri eleştirir. Muhafazakârlara göre akıl farklı bireylerde farklı sonuçlara varabilir ve bireysel akıl, toplum üzerinde keyfî düzenlemelerin aracı hâline getirilmemelidir. Toplumsal düzen, yüzyıllar boyunca süzülerek oluşmuş deneyimlerin ürünü olmalıdır. Bu nedenle muhafazakârlık, aklın siyasal meselelerde kullanılmasına karşı çıkmaz; ancak çoğunluğun iradesine aykırı projelerin yalnızca “rasyonellik” iddiasıyla meşrulaştırılmasına karşı durur.

Muhafazakârlığı sistemli bir düşünce olarak ilk savunan isim, İngiliz filozof Edmund Burke’tür. Burke, Fransız Devrimi döneminde yaşamış ve devrime eleştirel yaklaşmıştır. Devrimin İngiltere’ye yayılmasından endişe eden İngiliz siyaset çevreleri içinde, Burke devrimci düşünceye karşı kapsamlı bir ideolojik çerçeve geliştirerek fikirsel bir mücadele yürütmüştür.

Muhafazakârlık, İngiltere ve ABD gibi sanayileşmiş demokratik toplumlarda etkili olduğu gibi, Osmanlı İmparatorluğu ve Çin İmparatorluğu gibi gelenekçi yapıya sahip devletlerde de siyasal iktidarları ve yönetim anlayışlarını etkilemiştir.

Muhafazakârlık Nedir? Muhafazakâr Kimdir?

Video: İslamcı/Muhafazakâr yazarlardan Mehmet Şevket Eygi ile Muhafazakârlık konusu konuşulmakta. (Ekim 2012)