Geçişsiz Fiil Nedir? Geçişsiz Fiillerin Özellikleri, Örnekleri

Geçişsiz fiiller, belirtili ya da belirtisiz nesne alamayan fiillerdir.

• Yükleme nesneyi bulmak için sorulan “ne?, neyi?, kimi?” sorularının cevabı yoktur.

• Hareket ve oluş fiilleri geçişsizdir.

Hareket (Durum) Bildiren Fiiller – Geçişsizdir.

Bu fiillerde hareket hiçbir nesneye yönelik değildir, yani hareketten etkilenen bir nesne yoktur.

Örneğin,

• yürümek, uzanmak, doğrulmak, koşmak, durmak …

fiilleri bir hareket bildirir; ancak bunlar bir nesneyi etkilemez.

» Oluş Bildiren Fiiller – Geçişsizdir

Oluş bildiren fiillerde hareket/devinim yoktur; kendiliğinden/kendi kendine, aşama aşama olma durumu söz konusudur. Oluş bildiren fiiller, öznenin yapısında bir değişim bildirir.

Örneğin;

• kızarmak, büyümek, küçülmek, sararmak, yeşermek, morarmak, şişmanlamak, zayıflamak, ağarmak, kararmak, solmak, doymak

» Not:

Geçişsiz fiiller “-r-, -t-, -dır-” ekleri ile geçişli hale getirilir; bu eklerle geçişli hale gelen bu fiillere “oldurgan fiil” denir.

Örnekler:

• kızarmak → kızar-t-mak
• uyumak → uyu-t-mak
• kaçmak → kaç-ır-mak
• dolmak → dol-dur-mak
• satmak → sat-tır-mak
• taşımak → taşı-t-mak → taşı-t-tır-mak …

Ayrıca bakınız ⇒ Fiillerde Çatı: Öznesine ve Nesnesine Göre Fiil Çatıları