Gelecek Zaman Kipi Nedir? Ekleri, Çekimi ve Örnekleri

Gelecek zaman; fiilde bildirilen işin, oluşun veya hareketin konuşma anından sonra gerçekleşeceğini bildiren haber kipidir.

Gelecek zaman; henüz gerçekleşmemiş, ancak ileride yapılması, olması veya gerçekleşmesi beklenen eylemleri anlatır. Anlatım önce, fiil sonra gerçekleşir.

Örnek:

• Yarın Ankara’ya gideceğim.
• Öğretmen gelecek hafta sınav yapacak.
• Akşam seni arayacağız.
• Birazdan yağmur yağacak.

Bu cümlelerde bildirilen eylemler konuşma anından sonra gerçekleşecektir.

Gelecek Zaman Kipinin Ekleri

Gelecek zamanın ekleri:

• -acak / -ecek

Fiilin son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uygun olan ek kullanılır.

Fiilin Son Ünlüsü	Ek	Örnek
a, ı, o, u	-acak	bakacak, bulacak
e, i, ö, ü	-ecek	gelecek, görecek

Örnekler

• yaz + acak → yazacak
• bak + acak → bakacak
• bul + acak → bulacak
• gel + ecek → gelecek
• bil + ecek → bilecek
• gör + ecek → görecek

Ünlüyle Biten Fiillerde Gelecek Zaman

Fiil kökü veya gövdesi ünlüyle bitiyorsa, gelecek zaman ekiyle fiil arasına -y- yardımcı ünsüzü girer.

Fiil + y + acak/ecek

• başla + y + acak → başlayacak
• oku + y + acak → okuyacak
• bekle + y + ecek → bekleyecek
• dinle + y + ecek → dinleyecek
• anla + y + acak → anlayacak

Örnek cümleler:

• Ders birazdan başlayacak.
• Ayşe bu kitabı yarın okuyacak.
• Arkadaşım beni kapıda bekleyecek.

Gelecek Zamanın Yapısı

Gelecek zamanla çekimlenen bir fiilin temel yapısı şöyledir:

• Fiil kökü veya gövdesi + gelecek zaman eki + kişi eki

Örnek:

gel + ecek + im → geleceğim

• gel- → fiil kökü
• -ecek → gelecek zaman eki
• -im → birinci tekil kişi eki

Ancak burada bir ses olayı meydana gelir ve ekin sonundaki k sesi, ünlüyle başlayan kişi ekinden önce ğye dönüşür:

gelecek + im → geleceğim

Gelecek Zamanda k → ğ Değişmesi

Gelecek zaman eki ve sıfat fiil olan -acak/-ecek, ünlüyle başlayan bir kişi eki aldığında ekin sonundaki k sesi ğ’ye dönüşür; yani sert ünsüz yumuşar.

• yapacak + ım → yapacağım
• gelecek + im → geleceğim
• okuyacak + ız → okuyacağız
• görecek + iz → göreceğiz
• yap-acak-ımız hizmetler → yapacağımız hizmetler
• git-ecek-imiz yerler → gideceğimiz yerler

Bu ses değişmesi özellikle birinci tekil kişi ve birinci çoğul kişi çekimlerinde açıkça görülür.

Gelecek Zamanın Kişilere Göre Çekimi

Gelmek fiilinin gelecek zamandaki olumlu çekimi şöyledir:

Kişi	Çekim
Ben	geleceğim
Sen	geleceksin
O	gelecek
Biz	geleceğiz
Siz	geleceksiniz
Onlar	gelecekler

Cümle İçinde Örnekler

• Ben yarın buraya geleceğim.
• Sen gelecek hafta bize geleceksin.
• O birazdan gelecek.
• Biz akşam birlikte geleceğiz.
• Siz toplantıya erken geleceksiniz.
• Onlar yarın İstanbul’dan gelecekler.

Gelecek Zamanın Olumlu Çekimi

Olumlu çekimde fiilin kök veya gövdesine -acak/-ecek eki ve ardından uygun kişi eki getirilir.

• Fiil + -acak/-ecek + kişi eki

Yazmak Fiilinin Olumlu Çekimi

Ben	yazacağım
Sen	yazacaksın
O	yazacak
Biz	yazacağız
Siz	yazacaksınız
Onlar	yazacaklar

Olumlu Cümle Örnekleri

• Yarın ödevimi bitireceğim.
• Babam akşam bizi arayacak.
• Öğrenciler gelecek hafta sınava girecekler.
• Biz yaz tatilinde Antalya’ya gideceğiz.
• Siz bu konuyu yarın işleyeceksiniz.

Gelecek Zamanın Olumsuzu

Gelecek zamanın olumsuzu yapılırken fiile önce -ma / -me olumsuzluk eki, ardından gelecek zaman eki ve kişi eki getirilir.

• Fiil + -ma/-me + -acak/-ecek + kişi eki

Olumsuzluk ekinden sonra gelecek zaman eki geldiği için araya -y- yardımcı ünsüzü girer.

• gel + me + y + ecek → gelmeyecek
• yap + ma + y + acak → yapmayacak
• oku + ma + y + acak → okumayacak

Gelmek Fiilinin Olumsuz Çekimi

Kişi	Çekim
Ben	gelmeyeceğim
Sen	gelmeyeceksin
O	gelmeyecek
Biz	gelmeyeceğiz
Siz	gelmeyeceksiniz
Onlar	gelmeyecekler

Olumsuz Cümle Örnekleri

• Yarın okula gelmeyeceğim.
• Ahmet bu akşam dışarı çıkmayacak.
• Biz bu hafta yolculuk yapmayacağız.
• Öğrenciler yarın sınava girmeyecekler.
• Siz bu toplantıya katılmayacaksınız.

Gelecek Zamanın Soru Biçimi

Gelecek zamanın soru biçimi mı, mi, mu, mü soru edatıyla yapılır.

Soru edatı kendisinden önceki kelimeden ayrı yazılır. Kişi ekleri ise soru edatına eklenir.

Gelmek Fiilinin Soru Çekimi

Kişi	Soru Biçimi
Ben	gelecek miyim?
Sen	gelecek misin?
O	gelecek mi?
Biz	gelecek miyiz?
Siz	gelecek misiniz?
Onlar	gelecekler mi?

Soru Cümlesi Örnekleri

• Yarın okula gelecek misin?
• Ahmet bizimle gidecek mi?
• Siz toplantıya katılacak mısınız?
• Biz bu sınava girecek miyiz?
• Çocuklar yarın burada oynayacaklar mı?

Gelecek Zamanın Olumsuz Soru Biçimi

Gelecek zamanda olumsuzluk ve soru anlamı birlikte kullanılabilir.

Kişi	Olumsuz Soru
Ben	gelmeyecek miyim?
Sen	gelmeyecek misin?
O	gelmeyecek mi?
Biz	gelmeyecek miyiz?
Siz	gelmeyecek misiniz?
Onlar	gelmeyecekler mi?

Olumsuz Soru Cümlesi Örnekleri

• Sen yarın bizimle gelmeyecek misin?
• Ahmet sınava girmeyecek mi?
• Siz burada kalmayacak mısınız?
• Onlar toplantıya katılmayacaklar mı?

Gelecek Zaman Hangi Durumlarda Kullanılır?

Gelecek zaman, temel olarak konuşma anından sonra gerçekleşecek olayları bildirse de farklı anlam özellikleriyle kullanılabilir.

1. Gelecekte Yapılacak İşleri Bildirir

Henüz gerçekleşmemiş, ileride yapılması planlanan işleri anlatır.

• Yarın arkadaşımı ziyaret edeceğim.
• Hafta sonu pikniğe gideceğiz.
• Öğretmen gelecek ders yeni konuya başlayacak.

2. Plan ve Niyet Bildirir

Kişinin geleceğe yönelik planlarını veya niyetlerini anlatabilir.

• Bu yaz daha çok kitap okuyacağım.
• Gelecek yıl yabancı dil öğreneceğim.
• Üniversiteden sonra öğretmen olacağım.

3. Tahmin Bildirebilir

Henüz gerçekleşmemiş bir olay hakkında tahmin yürütmek için gelecek zaman kullanılabilir.

• Birazdan yağmur yağacak.
• Bu takım maçı kazanacak.
• Sanırım hava akşama doğru soğuyacak.

4. Söz Verme ve Kararlılık Anlamı Bildirebilir

Gelecek zaman eki, konuşanın bir işi yapma konusundaki kararlılığını veya verdiği sözü de ifade edebilir.

• Seni mutlaka arayacağım.
• Bu işi bugün bitireceğim.
• Bir daha aynı hatayı yapmayacağım.

5. Uyarı veya Kesinlik Anlamı Taşıyabilir

Bağlama göre gelecek zaman güçlü bir uyarı veya kesinlik anlamı da taşıyabilir.

• Buraya bir daha gelmeyeceksin.
• Bu kurallara herkes uyacak.
• Yaptığının sonucuna katlanacaksın.

Bu cümlelerde gelecek zaman yalnızca zaman bildirmemekte, aynı zamanda konuşanın kararlı tutumunu da yansıtmaktadır.

-acak / -ecek Gelecek Zaman Eki ile Sıfat-Fiil Eki Karıştırılmamalıdır

-acak/-ecek eki Türkçede yalnızca gelecek zaman kip eki olarak kullanılmaz. Aynı ek, fiilimsi türlerinden sıfat-fiil de oluşturabilir.

Bu nedenle bir sözcükte -acak/-ecek ekini görmek, o sözcüğün mutlaka gelecek zamanla çekimlenmiş bir fiil olduğu anlamına gelmez.

-acak / -ecek Gelecek Zaman Eki Olduğunda

• Ali yarın İstanbul’a gidecek.

Bu cümlede gidecek sözcüğü cümlenin yüklemidir ve gelecekte gerçekleşecek bir eylemi bildirmektedir.

git + ecek → gidecek

Buradaki -ecek, gelecek zaman kip ekidir.

-acak / -ecek Sıfat-Fiil Eki Olduğunda

• Şehrin gezilecek yerlerini tespit etti.

Bu cümlede gezilecek sözcüğü “yerler” ismini nitelemektedir.

Hangi yerler? → gezilecek yerler

Bu nedenle buradaki -ecek gelecek zaman eki değil, sıfat-fiil ekidir.

Gelecek Zaman mı, Sıfat-Fiil mi Nasıl Anlaşılır?

Ayırt etmek için sözcüğün cümledeki görevine bakılır:

• Yargı bildiriyor ve yüklem görevindeyse → gelecek zaman
• Bir ismi niteliyorsa → sıfat-fiil

Örnek:

• Yarın çok iş yapılacak.

yapılacak. → yüklem → gelecek zaman

• Daha yapılacak çok iş var.  → “iş” ismini niteliyor → sıfat-fiil

“Gelecek” Sözcüğünün İsim Olarak Kullanımı

Gelecek sözcüğü bazı cümlelerde fiil değil, doğrudan isim olarak da kullanılabilir.

Örnek:

• Gençler ülkenin geleceğidir.
• Gelecek hakkında umutluyum.
• Çocuklarımızın geleceğini düşünmeliyiz.

Bu örneklerde “gelecek” sözcüğü bir eylem bildirmemekte, ilerideki zaman anlamında isim olarak kullanılmaktadır.

Bu nedenle “gelecek” sözcüğünün görevini belirlerken cümledeki kullanımına dikkat edilmelidir.

“Demek” ve “Yemek” Fiillerinin Gelecek Zaman Çekimi

de- ve ye- fiilleri gelecek zaman eki aldığında özel bir ses değişikliği görülür.

• de + yecek → diyecek
• ye + yecek → yiyecek

“deyecek” ve “yeyecek” biçimleri standart Türkçede kullanılmaz.

Örnekler

• Öğretmen birazdan ne yapacağımızı diyecek.
• Çocuk öğle yemeğinde çorba yiyecek.
• Ben sana gerçeği diyeceğim.
• Akşam birlikte yemek yiyeceğiz.

Cümlede Gelecek Zaman Nasıl Bulunur?

Bir fiilin gelecek zamanla çekimlenip çekimlenmediğini belirlemek için şu adımlar izlenebilir:

1. Cümledeki çekimli fiil bulunur.
2. Fiilin kök veya gövdesi belirlenir.
3. Fiilde -acak/-ecek eki aranır.
4. Ekin bir kip eki mi yoksa sıfat-fiil eki mi olduğuna cümledeki görevine bakılarak karar verilir.
5. Varsa kişi eki ayrıca belirlenir.

Örnek Çözümleme

Ben yarın okula gideceğim.

git + ecek + im → gideceğim

• git- → fiil kökü
• -ecek → gelecek zaman eki
• -im → birinci tekil kişi eki

Ek, kişi ekinden önce ses değişmesine uğradığı için sözcük gideceğim biçimini almıştır.

Bir Başka Örnek

Çocuklar yarın parka gidecekler.

git + ecek + ler → gidecekler

• git- → fiil kökü
• -ecek → gelecek zaman eki
• -ler → üçüncü çoğul kişi eki

Gelecek Zaman Örnekleri

• Yarın seni arayacağım.
• Babam akşam erken gelecek.
• Biz gelecek yaz tatile gideceğiz.
• Ayşe sınava çok iyi hazırlanacak.
• Çocuklar birazdan bahçeye çıkacaklar.
• Öğretmen yarın yeni konuyu anlatacak.
• Bu akşam kitap okuyacağım.
• Hafta sonu dedemi ziyaret edeceğiz.
• Birazdan yağmur yağacak.
• Sen bu soruyu kolayca çözeceksin.
• O yarın okula gelmeyecek.
• Siz gelecek ay yeni eve taşınacaksınız.
• Bu proje iki hafta içinde tamamlanacak.
• Akşam hep birlikte yemek yiyeceğiz.
• Öğretmen sonuçları yarın açıklayacak.

Gelecek Zamanın Özellikleri

• Bir haber kipidir.
• Ekleri -acak / -ecektir.
• Konuşma anından sonra gerçekleşecek iş, oluş ve hareketleri bildirir.
• Plan ve niyet ifade edebilir.
• Tahmin bildirebilir.
• Söz verme ve kararlılık anlamı taşıyabilir.
• Bağlama göre uyarı ve kesinlik bildirebilir.
• Ünlüyle biten fiillerde araya -y- yardımcı ünsüzü girer.
• Birinci tekil ve birinci çoğul kişi çekimlerinde k → ğ değişmesi görülebilir.
• -acak/-ecek eki sıfat-fiil eki olarak da kullanılabildiği için ekin cümledeki görevine dikkat edilmelidir.

Kısaca Gelecek Zaman

Kipin Adı	Gelecek Zaman
Türü	Haber kipi
Ekleri	-acak / -ecek
Temel Anlamı	Konuşma anından sonra gerçekleşecek iş, oluş ve hareketleri bildirir.
Olumsuzluk	-ma/-me + -acak/-ecek
Soru Edatı	mı / mi / mu / mü

Örnek:

gel + ecek + im → geleceğim

• gel- → fiil kökü
• -ecek → gelecek zaman eki
• -im → birinci tekil kişi eki

Gelecek Zaman ile İlgili Örnek Cümleler

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış fiiller gelecek zamanla çekimlenmiştir:

1. Yarın seni mutlaka arayacağım.
2. Babam birazdan eve gelecek.
3. Biz hafta sonu pikniğe gideceğiz.
4. Ayşe yarın sınava girecek.
5. Çocuklar birazdan dışarı çıkacaklar.
6. Siz gelecek ay yeni bir projeye başlayacaksınız.
7. Bu gece hava oldukça soğuyacak.
8. Öğretmen yarın sınav sonuçlarını açıklayacak.
9. Ben bu akşam dışarı çıkmayacağım.
10. Onlar gelecek hafta İstanbul’a taşınacaklar.