Satranç Nedir? Tarihi, Özellikleri

Satranç Nedir?

Satranç, iki oyuncunun beyaz ve siyah taşlarla karşılıklı hamle yaptığı, belirli kurallara dayanan bir masa oyunudur. Oyunda her taşın kendine özgü hareket biçimi vardır. Oyuncular bu hareketleri kullanarak rakibin taşlarını etkisiz hâle getirmeye, kendi şahlarını korumaya ve rakip şahı mat etmeye çalışır.

Satrancı diğer birçok oyundan ayıran temel özellik, oyuncuların bütün taşları ve oyun alanını görebilmesidir. Gizli kartlar, zar veya rastlantısal hamleler bulunmaz. Bu nedenle oyuncunun başarısı büyük ölçüde konumu değerlendirmesine ve gelecekte ortaya çıkabilecek ihtimalleri hesaplamasına bağlıdır.

Satrançta yalnızca bir sonraki hamleyi düşünmek yeterli değildir. Yapılan hamlenin rakip tarafından nasıl karşılanabileceğini ve sonraki aşamalarda ne tür sonuçlar doğurabileceğini de değerlendirmek gerekir.

Satrancın Tarihi

Satrancın kökeni hakkında farklı görüşler bulunmakla birlikte tarih araştırmalarında yaygın kabul, oyunun ilk biçimlerinin Hindistan’da ortaya çıktığı yönündedir. Günümüzde oynanan satranç ise farklı toplumların katkılarıyla uzun bir gelişim sürecinden geçmiştir.

1. Hindistan’da Ortaya Çıkışı: Çaturanga

Satrancın bilinen en eski öncüllerinden biri, yaklaşık MS 6. yüzyılda Hindistan’da oynanan Çaturanga (Chaturanga) adlı oyundur.

Sanskritçede çaturanga sözcüğü, dört unsurdan oluşan ordu anlayışıyla ilişkilidir. Bu unsurlar genel olarak piyadeler, süvariler, filler ve savaş arabalarıdır.

Çaturanga’daki askerî düzen, günümüzdeki satranç taşlarının tarihsel gelişimi açısından önemlidir. Oyunun bir savaş alanını temsil eden yapısı, satrancın stratejik karakterinin de temelini oluşturmuştur.

Ancak Çaturanga’nın bütün kurallarının modern satrançla aynı olduğu düşünülmemelidir. Oyun, farklı coğrafyalarda değişerek bugünkü biçimine ulaşmıştır.

2. İran’da Satrancın Gelişimi

Hindistan’dan İran’a ulaşan oyun, Sasani döneminde yaygınlaşmış ve burada Çatrang (Chatrang) adıyla tanınmıştır.

İran kültüründe satranç, hükümdarlık, savaş yönetimi ve düşünsel beceriyle ilişkilendirilmiştir. Oyunun adının ve bazı temel terimlerinin sonraki dillere geçişinde Farsçanın önemli etkisi olmuştur.

Satrançta kullanılan “şah” kelimesi de bu kültürel geçmişin izlerini taşır.

3. İslam Dünyasında Satranç

Satranç, İran’ın ardından İslam dünyasına yayılmış ve Arapça kaynaklarda “şatranc” adıyla yer almıştır.

Özellikle Abbasiler döneminde satranç, saray çevrelerinde ve bilim insanları arasında ilgi görmüştür. Oyunun kuralları, stratejileri ve çeşitli konumları üzerine eserler hazırlanmıştır.

Bu dönemde satranç yalnızca eğlence aracı olarak görülmemiş; dikkat, hesaplama ve düşünme becerisi gerektiren bir uğraş olarak da değerlendirilmiştir.

4. Avrupa’ya Yayılması ve Modern Satranç

Satranç, İslam dünyasından Avrupa’ya özellikle Endülüs ve Akdeniz’deki kültürel ilişkiler yoluyla ulaşmıştır. Orta Çağ boyunca Avrupa’nın farklı bölgelerinde yaygınlaşmıştır.

15. yüzyılın sonlarına doğru oyunun kurallarında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Vezir ve filin hareket yeteneklerinin genişlemesiyle oyun hızlanmış, modern satrancın temel yapısı ortaya çıkmıştır.

19. yüzyılda uluslararası turnuvaların düzenlenmesi, satrancın kurumsal bir spor olarak gelişmesini sağlamıştır.

1886 yılında Wilhelm Steinitz ile Johannes Zukertort arasında oynanan karşılaşma, ilk resmî Dünya Satranç Şampiyonası olarak kabul edilir. Karşılaşmayı kazanan Steinitz, ilk resmî dünya satranç şampiyonu olmuştur.

20 Temmuz 1924’te Paris’te Uluslararası Satranç Federasyonu (FIDE) kurulmuştur. Bu kuruluş, uluslararası yarışmaların ve satranç kurallarının düzenlenmesinde temel otorite hâline gelmiştir.

5. Türkiye’de Satrancın Tarihi

Satranç, Türk kültüründe uzun bir geçmişe sahip olmakla birlikte modern anlamda örgütlü satranç faaliyetleri 20. yüzyılda gelişmiştir.

Türkiye Satranç Federasyonunun tarihçe bilgilerine göre ülkemizde organize satranç çalışmaları 1930’lu yıllarda başlamıştır.

• 1938 yılında Ankara Satranç Derneği kurulmuştur.
• 1943 yılında İstanbul Satranç Derneği kurulmuştur.
• 1954 yılında Satranç Federasyonu dernek statüsünde oluşturulmuştur.
• 1962 yılında Türkiye, FIDE’ye üye olmuştur.
• Türkiye, 1962 yılında Bulgaristan’ın Varna kentinde düzenlenen Satranç Olimpiyatı’na ilk kez katılmıştır.
• 1991 yılında federasyon, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne bağlanmıştır.

Günümüzde Türkiye’de satranç; okullarda, kulüplerde, ulusal ve uluslararası turnuvalarda geniş bir katılımla oynanmaktadır.

Satrancın Temel Özellikleri Nelerdir?

Satranç, basit kurallarla öğrenilebilmesine rağmen oldukça derin bir stratejik yapıya sahiptir. Aynı taşlarla başlayan karşılaşmalar, oyuncuların tercihlerine bağlı olarak birbirinden çok farklı biçimlerde gelişebilir.

Satrancın başlıca özellikleri şunlardır:

• İki kişilik bir oyundur: Bir oyuncu beyaz, diğer oyuncu siyah taşları kullanır.
• 64 kareli tahtada oynanır: Tahtada 32 açık ve 32 koyu renkli kare bulunur.
• Toplam 32 taş vardır: Oyuncular karşılaşmaya 16’şar taşla başlar.
• Beyaz taşlar oyuna başlar: İlk hamle her zaman beyaz oyuncuya aittir.
• Taşlar belirli kurallarla hareket eder: Her taşın hareket biçimi ve görevleri farklıdır.
• Strateji ve hesaplama gerektirir: Oyuncular kendi planlarının yanında rakibin olası hamlelerini de değerlendirir.
• Şansa bağlı değildir: Oyunda zar veya rastlantısal sonuç belirleyen unsurlar bulunmaz.
• Uluslararası kuralları vardır: Resmî yarışmalar FIDE’nin belirlediği kurallar çerçevesinde düzenlenir.
• Farklı sürelerle oynanabilir: Klasik, hızlı ve yıldırım satranç gibi oyun biçimleri vardır.

Satranç Tahtası ve Taşları

Satranç Tahtası Kaç Kareden Oluşur?

Satranç tahtası, sekiz yatay sıra ve sekiz dikey sütundan oluşur. Böylece toplam 64 kare meydana gelir.

Kareler açık ve koyu renkli olacak biçimde dönüşümlü olarak yerleştirilir. Tahta doğru konumlandırıldığında her oyuncunun sağ alt köşesinde açık renkli bir kare bulunmalıdır.

Satranç tahtasının dikey sütunları a, b, c, d, e, f, g ve h harfleriyle; yatay sıraları ise 1’den 8’e kadar rakamlarla gösterilir.

Bu sistem sayesinde her karenin belirli bir adı vardır. Örneğin e4, d5 ve f6 birer satranç karesini ifade eder.

Satranç Taşları ve Sayıları

Oyunun başlangıcında her oyuncunun 16 taşı bulunur. Beyaz ve siyah tarafın taşları sayı ve tür bakımından aynıdır.

Taşlar başlangıçta oyuncuların kendilerine yakın ilk iki yatay sırasına yerleştirilir. Köşelerde kaleler, onların yanında atlar ve daha sonra filler bulunur. Ortadaki iki kareye şah ile vezir yerleştirilir.

Vezir kendi rengindeki kareye yerleştirilir. Beyaz vezir açık renkli d1 karesinde, siyah vezir ise koyu renkli d8 karesinde oyuna başlar. Bütün piyonlar taşların önündeki sırada bulunur.

Satranç Taşları Nasıl Hareket Eder?

Satranç öğrenmenin ilk aşaması, taşların hareket özelliklerini kavramaktır. Her taşın farklı bir hareket sistemi bulunur.

At dışındaki taşlar, hareket ederken başka taşların üzerinden geçemez. Bir taş, kendi rengindeki başka bir taşın bulunduğu kareye de yerleşemez.

Satranç Nasıl Oynanır?

Satranç oyununda beyaz taşları kullanan oyuncu ilk hamleyi yapar. Ardından siyah oyuncu hamle yapar ve oyun sırayla devam eder.

Oyunun temel işleyişi şöyledir:

1. Satranç tahtası doğru biçimde yerleştirilir ve taşlar başlangıç konumlarına dizilir.
2. Beyaz oyuncu ilk hamleyi gerçekleştirir.
3. Oyuncular sırasıyla birer hamle yapar.
4. Rakibin taşları, kurallara uygun biçimde alınarak tahtadan çıkarılabilir.
5. Oyuncular kendi şahlarını korurken rakip şahı tehdit etmeye çalışır.
6. Rakip şahın kurtulamayacağı bir tehdit oluşturulduğunda oyun mat ile sona erer.

Oyuncular şahlarını açıkta bırakacak hamleler yapamaz. Bu nedenle bir taşın normal hareket kurallarına uygun ilerlemesi, o hamlenin mutlaka geçerli olduğu anlamına gelmez. Hamle aynı zamanda şahın güvenliğini de sağlamalıdır.

Şah ve Mat Nedir?

Şah: Bir oyuncunun şahının rakip tarafından tehdit edilmesidir. Şah tehdidi altında bulunan oyuncunun bu tehdidi ortadan kaldırması gerekir.

Mat: Şah tehdidi altındaki oyuncunun, şahını kurtarabilecek hiçbir geçerli hamlesinin bulunmamasıdır. Mat yapan oyuncu karşılaşmayı kazanır.

Önemli bir ayrıntı: Satrançta şah fiziksel olarak alınmaz. Şah mat edildiği anda oyun sona erer.

Pat Nedir?

Pat, hamle sırası kendisinde olan oyuncunun şahı tehdit altında olmadığı hâlde yapabileceği hiçbir geçerli hamlesinin bulunmamasıdır.

Pat durumunda oyun beraberlikle sonuçlanır.

Satrançta Özel Hamleler Nelerdir?

Satrançta taşların normal hareketlerinin dışında belirli koşullarda uygulanabilen özel hamleler de bulunur.

Rok

Rok, şah ile kalenin aynı hamlede yer değiştirmesine dayanan özel bir harekettir.

Şah, kaleye doğru iki kare ilerler; kale ise şahın üzerinden geçerek hemen yanındaki kareye yerleşir.

Rok yapılabilmesi için şahın ve ilgili kalenin daha önce hareket etmemiş olması, aralarında taş bulunmaması ve şahın tehdit altında olmaması gerekir. Ayrıca şah, rakibin tehdit ettiği bir kareden geçemez veya böyle bir karede rok hareketini tamamlayamaz.

Rok, şah güvenliğini artırmak ve kaleyi oyuna daha etkin biçimde katmak amacıyla kullanılır.

Geçerken Alma (En Passant)

Geçerken alma, yalnızca piyonlarla gerçekleştirilebilen özel bir taş alma hareketidir.

Rakibin piyonu başlangıç konumundan iki kare ilerleyerek sizin piyonunuzun yanına geldiğinde, belirli konumlarda bu piyonu yalnızca bir kare ilerlemiş gibi çaprazdan alabilirsiniz.

Bu hak yalnızca rakibin iki karelik piyon hamlesinden hemen sonraki hamlede kullanılabilir.

Piyon Terfisi

Bir piyon rakibin en son yatay sırasına ulaştığında aynı renkteki vezir, kale, fil veya at taşlarından birine dönüştürülmek zorundadır.

Bu işleme piyon terfisi denir. Oyuncu, daha önce alınmış taşlarla sınırlı değildir; örneğin mevcut veziri tahtada dururken ikinci bir vezir de elde edebilir.

Satrançta Oyun Nasıl Kazanılır?

Satrançta temel kazanma yöntemi rakip şahı mat etmektir. Bunun yanında oyunculardan biri yenilgiyi kabul ederek oyundan çekilebilir.

Resmî yarışmalarda süre kuralları da sonucu etkileyebilir. Oyuncunun süresi dolduğunda, rakibin geçerli hamlelerle mat yapabilme imkânı varsa oyun süre nedeniyle kaybedilebilir.

Satrançta Beraberlik Durumları

Her satranç karşılaşması bir oyuncunun galibiyetiyle sona ermez. FIDE kurallarına göre çeşitli durumlarda beraberlik meydana gelebilir.

• Oyuncuların beraberlik konusunda anlaşması.
• Pat durumunun oluşması.
• Hiçbir oyuncunun geçerli hamlelerle mat yapamayacağı bir konumun ortaya çıkması.
• Aynı konumun üç kez oluşması üzerine kurallara uygun beraberlik talebinde bulunulması.
• Her iki tarafın son 50’şer hamlesinde piyon hareketi veya taş alma gerçekleşmemesi üzerine geçerli beraberlik talebinde bulunulması.

Aynı konumun beş kez oluşması veya her iki oyuncunun son 75’er hamlesinde piyon hareketi ve taş alma gerçekleşmemesi gibi durumlarda ise FIDE’nin otomatik beraberlik hükümleri uygulanır. Son hamlede mat gerçekleşmişse mat sonucu geçerlidir.

Satrançta Strateji ve Taktik Nedir?

Satrançta strateji, uzun vadeli bir hedefe ulaşmak için oluşturulan genel oyun planıdır. Taktik ise belirli bir konumda kısa hamle dizileriyle somut bir sonuç elde etmeye yönelik hesaplamadır.

Örneğin rakibin şah kanadında saldırı hazırlamak stratejik bir plan olabilir. Bir at çatalıyla aynı anda iki önemli taşı tehdit etmek ise taktik bir uygulamadır.

Başlangıç seviyesindeki oyuncular için bazı temel ilkeler oldukça önemlidir:

• Merkez kareleri kontrol etmeye çalışmak.
• At ve filleri uygun karelere geliştirerek oyuna katmak.
• Şahın güvenliğini sağlamak.
• Veziri gereksiz yere erken oyuna çıkarmamak.
• Korunmasız taş bırakmamaya dikkat etmek.
• Hamle yapmadan önce rakibin tehditlerini değerlendirmek.
• Yalnızca tek hamleyi değil, olası devam yollarını düşünmek.

Satranç Oyununun Üç Temel Aşaması

Bir satranç karşılaşması genel olarak üç aşamada incelenir:

1. Açılış: Oyunun başlangıç bölümüdür. Oyuncular taşlarını geliştirir, merkez üzerinde kontrol kurmaya ve şahlarını güvence altına almaya çalışır.

2. Oyun ortası: Stratejik planların ve taktik mücadelelerin yoğunlaştığı aşamadır. Oyuncular saldırı, savunma ve taş değişimleriyle konumlarını geliştirmeye çalışır.

3. Oyun sonu: Tahtadaki taşların önemli bir bölümünün değişildiği aşamadır. Şahın etkinliği, piyonların ilerlemesi ve terfi ihtimalleri büyük önem kazanır.

Satranç Türleri Nelerdir?

Satranç, oyunculara tanınan düşünme sürelerine ve yarışma biçimine göre farklı kategorilerde oynanabilir.

Klasik Satranç

Oyunculara uzun düşünme sürelerinin verildiği satranç türüdür. Derin hesaplama ve ayrıntılı stratejik değerlendirme için daha fazla zaman sağlar.

Hızlı Satranç (Rapid)

Oyuncuların hamlelerini daha sınırlı süre içinde tamamladığı oyun biçimidir. FIDE’nin süre tanımında hızlı satranç, hamle başına ek süreler de hesaba katılarak oyuncu başına 10 dakikadan fazla, 60 dakikadan az sürelere karşılık gelir.

Yıldırım Satranç (Blitz)

Oyuncuların çok kısa sürede karar vermesini gerektiren satranç türüdür. FIDE tanımına göre oyuncu başına toplam süre, varsa ek süre hesabıyla birlikte 10 dakika veya daha azdır.

Çevrim İçi (Online) Satranç

İnternet üzerinden dijital platformlarda oynanan satrançtır. Oyuncular farklı ülkelerdeki rakiplerle karşılaşabilir, oyunlarını inceleyebilir ve bilgisayar destekli analizlerden yararlanabilir.

Tavsiye Site ⇒ Chess.com

Satrancın Eğitimdeki Önemi ve Faydaları

Satranç, öğrencilerin düşünme süreçlerini görünür hâle getiren önemli bir eğitim etkinliğidir. Her hamle, öğrencinin bir karar vermesini ve bu kararın sonuçlarıyla karşılaşmasını sağlar.

Satranç etkinlikleri özellikle şu becerilerin kullanılmasına fırsat verir:

• Dikkat: Tahtadaki taşların konumunu ve ortaya çıkan tehditleri izleme.
• Planlama: Belirli bir hedefe ulaşmak için hamle dizileri oluşturma.
• Problem çözme: Zor konumlarda farklı çözüm yollarını değerlendirme.
• Karar verme: Birden fazla seçenek arasından uygun hamleyi belirleme.
• Sabır: Acele etmeden düşünme ve uygun zamanı bekleme.
• Sorumluluk: Yapılan hamlenin sonuçlarını üstlenme.
• Öz değerlendirme: Hataları inceleyerek sonraki oyunlarda farklı yöntemler geliştirme.

Bununla birlikte satrancın akademik başarıyı veya genel zekâyı doğrudan ve kesin biçimde artırdığı söylenemez. Eğitim araştırmalarında olumlu etkiler bildirilmiş olsa da bu etkilerin başka derslere ve genel bilişsel becerilere ne ölçüde aktarıldığı konusunda farklı sonuçlar bulunmaktadır.

Bu nedenle satrancı tek başına akademik başarı sağlayan bir yöntem olarak değil; düşünme, oyun yoluyla öğrenme ve sosyal etkileşim bakımından değerli bir eğitim etkinliği olarak değerlendirmek daha uygundur.

Satranç ve Edebiyat Arasındaki İlişki

Satranç, tarih boyunca yalnızca oyun dünyasında değil, edebiyatta da kendisine yer bulmuştur. Şah, vezir, savaş alanı ve hamle gibi unsurlar; güç, mücadele, irade, kader ve insan ilişkilerini anlatmak için kullanılabilen sembollere dönüşmüştür.

Bu ilişkinin dünya edebiyatındaki dikkat çekici örneklerinden biri Avusturyalı yazar Stefan Zweig‘in Satranç adlı eseridir.

Eserde satranç, yalnızca iki oyuncu arasındaki bir yarışma değildir. İnsan zihninin sınırları, yalnızlık, psikolojik baskı ve irade mücadelesi gibi konuların anlatılmasında önemli bir işleve sahiptir.

Eserin konusu, kahramanları, teması ve psikolojik çözümlemesi hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için Stefan Zweig’in Satranç adlı eserinin özeti ve incelemesi başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Türk Halk Edebiyatında Satranç

Türk edebiyatında “satranç” sözcüğünün bir başka anlamı daha vardır. Satranç, aynı zamanda âşık edebiyatında kullanılan aruzlu bir nazım biçiminin adıdır.

Bu nazım biçimi, burada ele aldığımız zekâ oyunundan farklıdır. Aruz ölçüsüyle söylenmesi, iç kafiyeli yapısı ve özel ezgisiyle halk şiirinin kendine özgü örnekleri arasında yer alır.

Konuyla ilgili ayrıntılı açıklamalara Âşık Şiirinde Şekil ve Tür başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Dünya Satranç Günü Ne Zaman Kutlanır?

Dünya Satranç Günü her yıl 20 Temmuz’da kutlanır.

Bu tarih, Uluslararası Satranç Federasyonu FIDE’nin 20 Temmuz 1924’te Paris’te kurulmasının yıl dönümüdür.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 12 Aralık 2019 tarihinde kabul ettiği kararla 20 Temmuz’u Dünya Satranç Günü olarak ilan etmiştir.

Bu özel gün; satrancın kültürler arasındaki birleştirici niteliğine, eğitimdeki yerine ve dünyanın farklı bölgelerinde insanların ortak bir oyun çevresinde buluşmasına dikkat çekmektedir.

Sonuç

Satranç, geçmişi Hindistan’a uzanan ve yüzyıllar içinde farklı medeniyetlerin katkılarıyla gelişen evrensel bir strateji oyunudur. Basit bir tahta ve sınırlı sayıdaki taşla oynanmasına rağmen çok sayıda olasılığı içinde barındırır.

Oyunun asıl gücü, oyuncuya yalnızca hamle yapmayı değil, hamlenin sonuçlarını düşünmeyi de gerektirmesidir. Bazen güçlü görünen bir saldırı başarısızlıkla sonuçlanabilir; bazen de küçük bir piyon hamlesi oyunun bütün yönünü değiştirebilir.

Bu yönüyle satranç, çocuklardan yetişkinlere kadar her yaştan insanın yararlanabileceği bir düşünme ve rekabet alanıdır. Tarihsel geçmişi, kuralları, stratejik derinliği ve kültürel etkisiyle günümüzde de önemini korumaktadır.

Satranç Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Satranç ilk olarak nerede ortaya çıkmıştır?

Satrancın bilinen en eski öncüllerinden biri, yaklaşık MS 6. yüzyılda Hindistan’da oynanan Çaturanga adlı oyundur. Satranç buradan İran’a, İslam dünyasına ve Avrupa’ya yayılarak gelişmiştir.

2. Satranç tahtasında kaç kare vardır?

Satranç tahtasında 8 yatay sıra ve 8 dikey sütun olmak üzere toplam 64 kare bulunur. Bunların 32’si açık, 32’si koyu renklidir.

3. Satrançta kaç taş bulunur?

Satrançta toplam 32 taş vardır. Her oyuncu oyuna 1 şah, 1 vezir, 2 kale, 2 fil, 2 at ve 8 piyon olmak üzere 16 taşla başlar.

4. Satrançta ilk hamleyi kim yapar?

Satrançta ilk hamleyi her zaman beyaz taşları kullanan oyuncu yapar. Daha sonra oyuncular sırayla hamlelerini gerçekleştirir.

5. Satrançta en güçlü taş hangisidir?

Hareket yeteneği bakımından en güçlü taş vezirdir. Yatay, dikey ve çapraz yönlerde hareket edebilir. Ancak oyunun sonucu açısından korunması zorunlu olan taş şahtır.

6. Satrançta şah ile mat arasındaki fark nedir?

Şah, bir oyuncunun şahının tehdit altında olmasıdır. Mat ise şahın tehdit altında bulunduğu ve tehdidi ortadan kaldıracak hiçbir geçerli hamlenin kalmadığı durumdur.

7. Satrançta pat olunca kim kazanır?

Pat durumunda kazanan olmaz. Şah tehdit altında değilken oyuncunun yapabileceği hiçbir geçerli hamle kalmamışsa oyun beraberlikle sonuçlanır.

8. Satranç bir spor mudur?

Evet. Satranç, uluslararası federasyonu bulunan ve resmî yarışmalarla düzenlenen bir spor dalıdır. FIDE, Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından 1999 yılında uluslararası spor federasyonu olarak tanınmıştır.

9. Satranç çocuklar için neden önemlidir?

Satranç, çocuklara planlama, dikkat, karar verme ve problem çözme süreçlerini deneyimleme fırsatı verir. Ayrıca kurallara uyma, rakibe saygı gösterme ve sonuçları değerlendirme bakımından eğitsel bir etkinliktir.

10. Dünya Satranç Günü hangi tarihtedir?

Dünya Satranç Günü, her yıl 20 Temmuz’da kutlanır. Tarih, FIDE’nin 1924 yılında Paris’te kurulmasının yıl dönümüdür.