Çocuklar İçin Türkçe 100 Şiir Kitabı Seçkisi

Çocuklar İçin Türkçe 100 Şiir Kitabı Seçkisi, çocuk şiirinin estetik değerini merkeze alan bir değerlendirme çalışmasıdır. Mustafa Ruhi Şirin tarafından hazırlanan bu seçki, 1911’den 2023’e kadar yayımlanan yüzlerce kitap arasından belirlenen ve çocuklara özgü şiir dili ile estetik nitelik taşıyan 100 kitabı kronolojik olarak bir araya getirmektedir.

Bu seçki, çocuklar için Türkçe şiirin tarih içindeki birikimini görünür kılmak amacıyla hazırlanmıştır. 1911’de yayımlanan ilk Türkçe çocuk şiiri kitabından 2023 yılı sonuna kadar yayımlanan geniş külliyat içinden, temsil gücü yüksek 100 şiir kitabı bir araya getirilmiştir. Seçkinin hazırlanışında yalnızca nicelik değil; şiirin estetik değeri, çocuk bakışı, çocuğa özgü dil, yalınlık, çocuk gerçekliği ve çocuk algısına uygunluk gibi temel ölçütler esas alınmıştır.

Bu çalışma, çocuklar için yazılan şiiri yalnızca pedagojik yarar üzerinden değil, öncelikle şiir sanatı ve estetik nitelik açısından değerlendiren bir yaklaşımın ürünüdür. Seçkide yer alan kitaplar, “çocuğa göre”leştirilmiş basit metinler olarak değil; şiir estetiğini çocuk dünyasının imkânları içinde kurabilen eserler olarak ele alınmıştır. Bu yönüyle liste, çocuklara şiir yoluyla dil zevki, hayal gücü ve edebî duyarlık kazandıran güçlü örnekleri bir araya getirmektedir.

Seçki hazırlanırken 1200’ü aşkın şiir kitabı incelenmiş; ayrıca çocuklar için şiir yazmış 300’den fazla şairin çalışmaları değerlendirilmiştir. Liste, bir “en iyiler sıralaması” olarak değil, ilk baskı tarihleri dikkate alınarak kronolojik biçimde düzenlenmiştir. Böylece okur, çocuklar için Türkçe şiirin gelişimini dönemler, şairler ve şiir anlayışları üzerinden izleyebilmektedir.

Bu seçki aynı zamanda çocuk edebiyatı alanında yeni değerlendirmelere, yeni okuma listelerine ve şiir eğitimi çalışmalarına kapı aralayan bir öneri niteliği taşımaktadır. Zorunlu bir okuma listesi olma iddiası taşımayan bu çalışma; çocuklara, öğretmenlere, ebeveynlere, araştırmacılara ve çocuk edebiyatı ilgililerine yol gösterici bir başvuru kaynağı olarak düşünülmelidir.

Çocuklar İçin Türkçe 100 Şiir Kitabı Seçkisi (1911–2023)

1. Çocuk Şiirleri — 1911 — İbrahim Alaeddin (Gövsa) (1889–1949)
2. Çocuklarımıza Neşîdeler — 1912 — Ali Ulvi (Elöve) (1881–1975)
3. Şermin (ilk klasik) — 1914 — Tevfik Fikret (1867–1915)
4. Çocuk Şiirleri — 1917 — Ali Ekrem (Bolayır) (1867–1937)
5. Çocukların Şiir Defteri — 1917 — İbrahim Aşkî (Tanık) (1873–1977)
6. Çocuk Şiirleri — 1942 — Mehmet Necati Öngay (1914–1986)
7. Bayram Yeri — 1947 — Şükrü Enis Regü (1923–1976)
8. Çocuklarımıza Resimli Şiirler — 1959 — Mümtaz Zeki Taşkın (1915–2003)
9. Kuş Ayak / Boyalı Ses / Boyalı Kuş (Türkçede yaşı en küçük 2–5 yaş için ilk şiir klasiği) — 1971 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
10. Arkaüstü / Uçsuz Bucaksız Yaşama (klasik) — 1974 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
11. Yeryüzü Çocukları (Başparmak, Gösterme Parmağı, Ortaparmak, Yüzük Parmağı, Serçe Parmak; 6–12 yaş grubu poetik şiir dili, ilk kanon) — 1974 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
12. Gül Sağanağı — 1976 — İsmail Uyaroğlu (1948– )
13. Sincap — 1978 — Yalvaç Ural (1945– )
14. Masal Gerçek İçinde — 1979 — Tekin Sönmez (1936– )
15. Kulağımdaki Küçük Çan — 1979 — Yalvaç Ural (1945– )
16. Sümbül ile Nerkis — 1979 — Neşe Yaşın (1959– )
17. Bir Gül Çocuk — 1981 — Abdülkadir Budak (1952– )
18. Çocukça — 1981 — Süreyya Berfe (1943–2024)
19. Kahveci Güzeli — 1982 — Abdülkadir Bulut (1943– )
20. Bir Kuşun İki Kanadı — 1988 — Subutay Hikmet Karahasanoğlu (1925–2006)
21. Gülücük — 1989 — Cahit Zarifoğlu (1940–1987)
22. Kuş Renkli Çocukluğum — 1991 — Mevlâna İdris Zengin (1966– )
23. Sevgiyle Dönsün Dünya — 1993 — Hüseyin Yurttaş (1946– )
24. Bitkiler Okulu — 1995 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
25. Çocuk Bahçesi — 1995 — Rıfat Ilgaz (1911–1993)
26. Pencereden Bakan Çocuk — 1995 — Sennur Sezer (1943–2015)
27. Şiir Gemisi — 1996 — Ayla Çınaroğlu (1939– )
28. Serçenin Şiir Defteri — 1998 — Hidayet Karakuş (1946– )
29. Çocuklara Şiirler — 1999 — Hasan Lâtif Sarıyüce (1929–2018)
30. Işığın Yüreği — 1999 — Ahmet Efe (1955– )
31. Sincapların Şairi — 1999 — Aziz Sivaslıoğlu (1950– )
32. Ceren’ce — 1999 — Zübeyde Seven Turan (1954– )
33. Topun İçindeki Dev — 2000 — Ali Yüce (1928–2015)
34. Buğra Diye Biri — 2000 — Atila Er (1956– )
35. Gerçeğin Masalı — 2004 — Sennur Sezer (1943–2015)
36. Mavi Ay — 2004 — Mavisel Yener (1962– ), Aytül Akal (1952– )
37. Kuş Ekmeği — 2004 — Selami Şimşek (1974– )
38. Denizin Büyüsü — 2005 — Aytül Akal (1952– ), Mavisel Yener (1962– )
39. Güzel Günler Kitabı — 2007 — Salih Mercanoğlu (1959– )
40. Hiçbir Rüya Gecikmez — 2007 — Çağrı Gürel (1976– )
41. Kuş Olsun Yüreğim — 2007 — A. Vahap Akbaş (1954–2014)
42. Elma Dersem Çık — 2008 — Betül Tarıman (1962– )
43. Gel Dünyayı Seyredelim — 2008 — Melisa Gürpınar (1941–2014)
44. Aykırı Çocuk — 2010 — Ahmet Günbaş (1953– )
45. Bir Sürü N Bir K — 2010 — Nursel Çetin (1969– )
46. Büyüyor muyum Ne — 2010 — Ertuğrul Deveci (1967– )
47. Hayvanların ABC’si — 2010 — Bilgin Adalı (1944–2012)
48. Kafesteki Çikolata — 2010 — Mehmet Atillâ (1959– )
49. Pembe Kedi Becerikli Martı ve Ben — 2010 — Özlem Kılınçarslan Sözbilir (1969– )
50. Rüyaya Kaçan Kuşlar — 2010 — Betül Tarıman (1962– )
51. Deniz Olsun Adı — 2011 — Adil İzci (1954– )
52. Günaydınlar Kitabı — 2011 — Salih Mercanoğlu (1959– )
53. Kanatlı Düşler — 2011 — Erol Büyükmeriç (1942– )
54. Komik Şiirler — 2011 — Mavisel Yener (1962– )
55. Anne Sen Melek misin? — 2012 — Bestami Yazgan (1957– )
56. Benim Babam Biricik — 2012 — Yusuf Dursun (1949– )
57. Küçücek — 2012 — Müslim Çelik (1952– )
58. Nar Alfabesi — 2012 — Haydar Ergülen (1956– )
59. Şiir Küçüğün — 2012 — Cihan Demirci (1962– )
60. Belirsiz Gün ve Haftalar — 2013 — Eşref Karadağ (1964– )
61. Çocukluğum Bir Çocuk — 2013 — İsmail Karakurt (1964– )
62. Büyüklere Kuşlu Mektuplar — 2013 — Güngör Tekçe (1937–2022)
63. Zümrüdüankayı Arayan Çocuk — 2013 — Ahmet Efe (1955– )
64. Alfabeden Kaçan Harfler — 2014 — Çiğdem Sezer (1960– )
65. Balkonumda Kuşlar — 2014 — Ahmet Günbaş (1953– )
66. Çok Şiir Bir Salıncak — 2014 — Görkem Yeltan (1977– )
67. Kar Üstünde Beyaz Bulut — 2014 — Refik Durbaş (1944–2018)
68. Bez Bebekle Kuklası — 2015 — Refik Durbaş (1944–2018)
69. Bahar İkindisi — 2015 — Adil İzci (1954– )
70. Sakız Çiğneyen Kedi — 2015 — Melek Özlem Sezer (1971– )
71. Uçtu Uçtu Şiir Uçtu — 2015 — Bestami Yazgan (1957– )
72. Bir Şiir Sana Bir Şiir Bana — 2016 — Vural Kaya (1975– )
73. Hiç “Hak”sız Olur mu Çocuklar — 2016 — Mustafa Ökkeş Evren (1966– )
74. Babamın Sevdikleri — 2017 — Abdülkadir Budak (1952– )
75. Bir Ayağı Yerde Bir Ayağı Gökte Şiirler — 2017 — Aytül Akal (1952– )
76. Bizim Evdeki Kedi — 2017 — Hasan Demir (1954–2015)
77. Çırak Çıktı Çocukluğum — 2017 — Refik Durbaş (1944–2018)
78. Dondurmalı Matematik — 2017 — Mevlâna İdris Zengin (1966–2022)
79. İlkyaz Tatili — 2017 — Tacettin Şimşek (1961– )
80. Kuş Resimli Kazak — 2017 — Gökhan Akçiçek (1961– )
81. Portakal Yıldızı — 2017 — Cahit Ökmen (1963– )
82. Uçan Şiirler — 2017 — Mavisel Yener (1962– ), Aytül Akal (1952– )
83. Dört Kanatlı Kelebek — 2017 — Mustafa Ökkeş Evren (1966– )
84. Hayâl Parkı — 2017 — Hülya Deniz Ünal (1964– )
85. Çocuk ve Şiir — 2018 — İsmail Uyaroğlu (1948– )
86. Kardeş Yağmurlar — 2018 — Ahmet Özer (1946– )
87. Küçük İyilikler Sokağı — 2018 — Gökhan Akçiçek (1961– )
88. Uykucu Şiirler — 2018 — Haydar Ergülen (1956– )
89. Kırlar ve Bahar — 2019 — Ramazan Teknikel (1955– )
90. N’olur Ödev Ver Öğretmenim — 2019 — Nazmi Ağıl (1964– )
91. Şakacıktan Şiirler — 2019 — Pelin Güneş (1974– )
92. Kahkaha Keki — 2020 — Çiğdem Sezer (1960– )
93. Kuşlar Konmuş Kitabıma — 2020 — Nazmi Ağıl (1964– )
94. Kırk Dakika Teneffüs — 2021 — Yunus Emre Çekici (1989– )
95. Filimi Parka Götürdüm — 2023 — Nazmi Ağıl (1964– )
96. Kardeşim Sakız Ağacı — 2023 — Gökhan Akçiçek (1961– )
97. Şiir Bisikleti — 2023 — Ilgım Veryeri Alaca (1975– )
98. Gökyüzü Kuşlarındır — 2023 — İsmail Güçtaş (1971– )
99. Kuşlara Ayarladım Saatimi — 2023 — Ayşegül Sözen Dağ (1984– )
100. Uç Bisiklet Uç — 2023 — Özlem Yıldız (1973– )