Türkiye’de Alan Odaklı Lise Türleri Ne Zaman Kapatıldı?

“Alan odaklı eğitim veren liseler”den kast edilen, öğrencileri belirli bir meslek ya da uzmanlık alanına hazırlamak için açılmış ortaöğretim kurumlarıdır.

Bugün pek çoğu “Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri (MTAL)” çatısı altında toplanmış olsa da, 2014’e kadar Türkiye’de bağımsız okul türleri olarak varlardı.

Alan Odaklı Liselerin Tarihçesi

1. Öğretmen Okulları / Öğretmen Liseleri

• Kökeni: 1848’de açılan Darülmuallimin (erkek öğretmen okulu) ile başlar. 1870’de Darülmuallimat (kadın öğretmen okulu) açılır.
• Cumhuriyet döneminde ilk öğretmen okulları köy ve şehirlerde devam etti.
• 1970’lerde Öğretmen Liseleri adıyla örgütlendi.
• 1990’larda bunlar Anadolu Öğretmen Liselerine dönüştürüldü.
• Amaç: Öğretmen yetiştirmek (özellikle ilkokul ve ortaokul öğretmen adaylarını yönlendirmek).
• Kapatılış: 2014–2015 öğretim yılında tamamen kapatıldılar. Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi gibi okul türlerine dönüştürüldüler.
  ➡ Bu işlem Milli Eğitim Bakanı Nabi Avcı döneminde gerçekleşti.

2. Sağlık Meslek Liseleri

• Kökeni: Osmanlı döneminde modern tıp eğitimiyle birlikte ortaya çıkan “sağlık memuru okulları”nın devamıdır. Cumhuriyet’te hemşire, ebe, sağlık teknisyeni yetiştirmek üzere açıldılar.
• Uzun süre Sağlık Bakanlığı’na bağlı çalıştılar.
• 3 Şubat 2006’da çıkarılan 5450 sayılı Kanun ile Sağlık Meslek Liseleri, Sağlık Bakanlığı’ndan alınarak Milli Eğitim Bakanlığı’na devredildi. (Dönemin MEB Bakanı: Hüseyin Çelik)
• 2014–2015’ten itibaren kademeli olarak “Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri (MTAL)” içine alındılar. Sağlık alanı sadece MTAL bünyesinde bir alan/dal olarak okutulmaya başladı.
  ➡ Yani bağımsız Sağlık Meslek Lisesi türü sona erdi.

3. Tarım Meslek Liseleri

• Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren kırsal kalkınmayı desteklemek, ziraat teknisyenleri yetiştirmek amacıyla açıldı. Ziraat teknisyenleri, veteriner sağlık teknisyenleri yetiştirdi.
• 2006’daki aynı kanunla (5450) Sağlık ve diğer meslek liseleriyle birlikte MEB’e devredildiler.
• 2014–2015’ten itibaren bu liseler de Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri içinde “Tarım Teknolojileri Alanı” olarak yer aldı.

4. Adalet Meslek Liseleri

• Adalet Bakanlığı bünyesinde açılmıştı.
• Adliye kalem personeli, zabıt kâtibi gibi adli hizmet elemanları yetiştiriyordu.
• 2006’da MEB’e devredildi, 2014 sonrası MTAL çatısı içine alındı.

5. Tapu Kadastro Meslek Liseleri

• Tapu ve kadastro hizmetlerinde çalışacak teknisyen yetiştirmek için açıldı.
• 2006’da MEB’e geçti, 2014’te Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri içinde bir alana dönüştürüldü.

Özet

Türkiye’de geçmişte alan odaklı bağımsız lise türleri şunlardı:

• Öğretmen Liseleri (Anadolu Öğretmen Liseleri)
• Sağlık Meslek Liseleri
• Tarım Meslek Liseleri
• Adalet Meslek Liseleri
• Tapu Kadastro Meslek Liseleri

2014–2015’ten sonra bu türler kaldırıldı; öğretmen liseleri Analolu veya fen liselerine dönüştürüldü diğer lise türleri ise Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri bünyesinde “alan/dal” hâline getirildi.

Değerlendirme: Biz eğitimcilere göre alan odaklı bu lise türlerinin (özellikle öğretmen liselerinin, tarım liselerinin, sağlık meslek liselerinin) kapatılması, alana/dala dönüştürülmesi son derece yanlış bir karar olmuştur.

Ek Bilgi: 

2002–2025 arasında görev yapan Milli Eğitim Bakanları:

1. Doç. Dr. Erkan Mumcu – (18 Kasım 2002 – 14 Mart 2003)
2. Prof. Dr. Hüseyin Çelik – (14 Mart 2003 – 1 Mayıs 2009)
3. Nimet Çubukçu (Baş, daha sonra Baş oldu) – (1 Mayıs 2009 – 6 Temmuz 2011)
4. Ömer Dinçer – (6 Temmuz 2011 – 24 Ocak 2013)
5. Prof. Dr. Nabi Avcı – (24 Ocak 2013 – 7 Mart 2015)
6. Prof. Dr. Nabi Avcı (2. Hükümet Dönemi) – (7 Mart 2015 – 24 Mayıs 2016)
7. İsmet Yılmaz – (24 Mayıs 2016 – 10 Temmuz 2018)
8. Prof. Dr. Ziya Selçuk – (10 Temmuz 2018 – 5 Ağustos 2021)
9. Mahmut Özer – (5 Ağustos 2021 – 4 Haziran 2023)
10. Prof. Dr. Yusuf Tekin – (4 Haziran 2023 – günümüzde / 2025 itibarıyla hâlâ görevde)