İslamiyet Öncesi – İslami Dönem Türk Edebiyatı Test (100 Soru)
İSLAMİYET ÖNCESİ – İSLAMİ DÖNEM TÜRK EDEBİYATI KONU TESTLERİ
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, Türk kültürünün sözlü geleneğe dayanan en eski ve en zengin dönemlerinden biridir. Bu dönem; destanlar, sagular, koşuklar ve savlar gibi temel türlerle hem milli kimliğin hem de toplum yapısının izlerini taşır. Türklerin yaşam biçimini, inançlarını, kahramanlık anlayışını ve dünyayı algılayış biçimini anlamak için bu edebiyat dönemi oldukça önemlidir. Bu nedenle öğrencilerin hem içerik bilgisini hem de yorumlama becerilerini geliştirmesi amacıyla kapsamlı bir soru seti hazırlanmıştır.
Bu çalışmada yer alan 7 test ve toplam 102 soru, konunun tüm kazanımlarını kapsayacak şekilde özenle seçilmiştir. Sorular; destan bilgisi, yazıtların özellikleri, edebi türler, alfabeler, tarihsel süreç ve kültürel unsurlar gibi alt başlıkları ayrıntılı biçimde ölçer. Öğrenciler bu testleri çözerek hem YKS-AYT hem de okul sınavlarına yönelik sağlam bir tekrar yapma imkânı bulacak, aynı zamanda İslamiyet öncesi Türk edebiyatının temel kavramlarını pekiştireceklerdir. Cevap anahtarları sayfanın sonunda yer almaktadır.
KARMA TEST – 1
1.
I. Halk edebiyatı sözlü geleneğe dayanır, divan edebiyatında yazılı gelenek hâkimdir.
II. Halk şiirinde kalıplaşmış mazmunlara yer verilirken divan şiirinde buna yer verilmez.
III. Halk şiiri divan şiirine göre daha ulusaldır.
IV. Halk edebiyatında hece ölçüsü, divan edebiyatında aruz ölçüsü kullanılır.
V. Halk edebiyatında nazım birimi beyit, divanda ise dörtlüktür.
Bu cümlelerin hangilerinde bilgi yanlışı vardır?
A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve III
D) II ve V
E) IV ve V
2. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi dönemde oluşan Türk destanlarının özelliği değildir?
A) Anonim nitelikte olmaları
B) Olağanüstü olaylar ve kahramanların bulunması
C) Mensur olarak oluşturulmuş olmaları
D) Tarihî ve sosyal olaylardan doğmaları
E) Yiğitlik, aşk, ölüm ve vatan sevgisinin ana tema olması
3. Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) Sinan Paşa süslü nesrin ilk temsilcisi kabul edilir.
B) Naima’nın kendi adını taşıyan bir tarih kitabı vardır.
C) Mahallileşme akımının önderi Nedim’dir.
D) Çarhname adlı didaktik mesnevinin yazarı Nesimî’dir.
E) Katip Çelebi eserlerini sade bir dille kaleme almıştır.
4. Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Bir gazelin ilk beyti kendi içinde kafiyelidir.
B) Halk edebiyatındaki ağıdın benzeri İslamiyet öncesinde de vardır.
C) Tuyuğ, Türk şairler tarafından Divan edebiyatına kazandırılmış bir nazım biçimidir.
D) Okunuşları, yazılışları ve anlamları aynı olan sözcüklerin tekrarına dayanan kafiyeye cinaslı kafiye denir.
E) 1. dize–4. dize ve 2. dize–3. dizenin kafiyelendiği uyak düzenine sarma uyak denir.
5. Aşağıdakilerden hangisi Halk edebiyatı nazım biçimlerinden biri değildir?
A) Koşma
B) Varsağı
C) Destan
D) Semai
E) Mesnevi
6.
(I) Dede Korkut Hikâyeleri destandan halk hikâyesine geçiş dönemi ürünüdür.
(II) Bu hikâyelerde düzyazı ve şiir iç içedir.
(III) Olağanüstü unsurlara yer verilir.
(IV) Oğuzların töreleri ve iç çatışmaları işlenir.
(V) Dede Korkut, kahramanlıklarıyla ünlü bir Oğuz beyidir.
Bilgi yanlışı hangi maddede vardır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
7. Aşağıdakilerden hangisi Halk şairlerinin özelliklerinden değildir?
A) Halkın anlayabileceği sade bir dil kullanmaları
B) Dörtlük nazım birimini ve hece ölçüsünü kullanmaları
C) Geniş bir kitleye hitap etmeleri
D) Somut ve gerçekçi konuları işlemeleri
E) Şekil güzelliğine titizlik göstermeleri
8.
(I) XVII. yüzyıl Osmanlı için gerileme olsa da edebiyatta büyük şairler yetişmiştir.
(II) En büyük kaside şairi Nef’î bu dönemde yaşamıştır.
(III) Hikemî tarzın temsilcisi Nâbî bu yüzyıldadır.
(IV) Şeyhî ve Süleyman Çelebi bu dönemin mesnevi ustalarıdır.
(V) Nesirde Evliya Çelebi, Katip Çelebi, Naima, Peçevî önemlidir.
Yanlış bilgi hangi maddede verilmiştir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
9. Aşağıdaki nazım biçimlerinden hangileri Türklerin Divan edebiyatına kazandırdıkları biçimlerdir?
I. Şarkı
II. Tuyuğ
III. Rubai
IV. Müstezat
V. Mesnevi
A) I – II
B) I – III
C) II – III
D) II – IV
E) IV – V
10.
“Âşık oldum cemalinin gülüne… (dörtlük)”
Bu dörtlüğün nazım türü nedir?
A) Koçaklama
B) Güzelleme
C) Ağıt
D) Taşlama
E) Nutuk
11. Halk edebiyatı ile Divan edebiyatı karşılaştırıldığında hangisi yanlış olur?
A) Halk şiirinde hece; divanda aruz kullanılır.
B) Halk şiirinde yalın, divanda ağır bir dil vardır.
C) Halk şairi mahlasını söyler, divan şairi söylemez.
D) Halk edebiyatında şekil ikinci plandadır.
E) Her iki edebiyatta hem dinî hem din dışı konular vardır.
12. Aşağıdakilerden hangisinde verilen şiir türünün ait olduğu edebiyat yanlış verilmiştir?
A) Bilmece – Anonim Halk
B) Musammat – Divan
C) Koşuk – Âşık edebiyatı
D) Şathiye – Tekke
E) Destan – Âşık edebiyatı
13. Verilen terim–açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Şathiye
B) Nutuk
C) Devriye
D) Deme
E) Hikmet
14. Halk edebiyatındaki “taşlama”ya Divan edebiyatında karşılık gelen tür hangisidir?
A) Münacat
B) Hicviye
C) Mesnevi
D) Methiye
E) Naat
15. Aşağıdakilerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
A) Dertli ve Emrah aruzu da kullanmıştır.
B) Nedim, mahallileşme akımının öncülerindendir.
C) Naima ve Peçevi nesir alanında tanınmıştır.
D) Mevlana’nın en tanınmış mesnevisi Leyla vü Mecnun’dur.
E) Seyrani hicivleriyle ünlüdür.
KARMA TEST – 2
1. İslamiyet’e geçişle beraber edebiyatımızda birtakım bölünmeler olmuştur. Bunlardan birincisi 10. yy’dan sonra netleşen bir zümrenin ürünüdür. Daha çok zengin ve tam kâfiyeyi kullanır. Arapça ve Farsça kelimelerin ağırlıklı olarak kullanıldığı bu edebiyat —- edebiyatıdır. İkincisi ise aynı devletin ve coğrafyanın içinde gelişen, halkını yaşayışını konu alan, sade bir dille yazılmış olan —- edebiyatıdır.
Boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Divan – Tekke
B) Halk – Divan
C) Geçiş – Divan
D) Tekke – Halk
E) Divan – Halk
2. Aşağıdaki yazar–eser eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Haliloğlu Yahya – Fütüvvetname
B) Şeyyad Hamza – Yusuf u Züleyha
C) Sinan Paşa – Tazarruname
D) Ebu’l-Hayr Rumi – Saltukname
E) Hacı Bayram Veli – Makalât
3. Aşağıdakilerden hangisi divan ve halk edebiyatının ortak özelliklerindendir?
A) Aruz ölçüsünün kullanılması
B) Halk dilinin kullanılması
C) Benzetme sanatına yer verilmesi
D) Nazım biriminin beyit olması
E) Konu bütünlüğünün şart olması
4. Aşağıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
I. Nedim sade bir Türkçeyle eserler vermiş, din dışı konularda yazdığı şarkı ve gazellerle ünlenmiştir.
II. Baki söz ve mana sanatlarını ustalıkla kullanmış, Kanuni için mersiye yazmıştır.
III. Dadaloğlu yiğitlik ve kahramanlık konularını işlemiş, Osmanlı ile mücadelelerini şiirlerinde anlatmıştır.
IV. Âşık Ömer hem hece hem aruzla şiir yazmış, divan etkisinde bir âşıktır.
V. Evliya Çelebi’nin eserleri Keşfü’z-Zünun ve Mizanü’l-Hak’tır.
A) I B) II C) III D) IV E) V
5. Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) Bazı divan şairleri atasözleri ve halk söyleyişlerine yer vererek mahallileşme akımını başlatmıştır.
B) Su Kasidesi ve Leyla vü Mecnun Fuzuli’nin eserleridir.
C) Katip Çelebi Cihannüma ve Fezleke adlı eserleriyle tanınır.
D) Köroğlu’nun yiğitliğiyle ün salması, Köroğlu Destanı’nın oluşumuna kaynaklık etmiştir.
E) Genç Osman Destanı, halk şairi Dertli’ye aittir.
6. Aşağıdaki kavram–açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
I. Hamse – Beş mesneviden oluşan eserler
II. Cönk – Halk şiirlerinin toplandığı defterler
III. Nazire – Bir şairin başka bir şairin şiirine aynı ölçüde yazdığı benzeme şiir
IV. Şehrengiz – Bir şehrin güzelliklerini anlatan şiir
V. Gazavatname – Evliya ve ermiş kişilerin yaşamını anlatan eserler
A) I B) II C) III D) IV E) V
7. Aşağıda verilen nazım türleri iki gruba ayrıldığında hangisi dışta kalır?
A) Şathiye
B) Koçaklama
C) Ninni
D) Hikmet
E) Güzelleme
8. Aşağıda verilen destanların ortak özelliği hangisidir?
- Danişmend Gazi Destanı
- Cengiz Han Destanı
- Saltuk Buğra Han Destanı
A) İslamiyet’in kabulünden sonra oluşmaları
B) Göktürklere ait olmaları
C) Sekizli hece ölçüsüyle yazılmaları
D) Sözlü dönem ürünü olmaları
E) Dini konuları işlemeleri
9. Aşağıdakilerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
A) Divan edebiyatı saray ve çevresindeki aydınların oluşturduğu yazılı edebiyattır.
B) Türklerin İslam’ı kabulüyle edebiyat biçim, konu ve dil açısından değişmiştir.
C) Kaşgarlı Mahmut Muhakemetü’l-Lügateyn adlı eseri Türkçenin üstünlüğünü göstermek için yazmıştır.
D) Divan edebiyatı din temellidir ancak zamanla din dışı eserler de verilmiştir.
E) Kutadgu Bilig devlet yönetimi ve toplum düzeni hakkında öğüt veren bir siyasetnamedir.
10. Aşağıdaki iki dize için hangisi söylenemez?
I. Yollarda kaldı gözlerimiz, gelmedi haber (Baki)
II. Hasret düştüm vatanımdan, ilimden (Âşık Veysel)
A) Söz konusu iki dizede de ayrılık teması vardır.
B) İkisi de yalın bir dille söylenmiştir.
C) Biri divan diğeri halk şiirine örnektir.
D) Aynı ölçüyle söylenmişlerdir.
E) Farklı dönemlerde yazılmışlardır.
11. Nâbî ve Şeyh Gâlip karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Şeyh Gâlip tasavvufa daha fazla yer vermiştir.
B) Her ikisi de hece ve aruz ölçüsünü birlikte kullanmıştır.
C) Şeyh Gâlip “Sebk-i Hindî”, Nâbî “Hikemî tarz” etkisindedir.
D) Şeyh Gâlip’in anlatımı daha semboliktir.
E) Her ikisi de mesnevi yazmıştır.
12. “Divan edebiyatı güzeli değil, en güzeli; olanı değil olması gerekeni anlatır.”
Bu parçada divan edebiyatının hangi özelliği vurgulanmaktadır?
A) Anlamın beyitlerde gizli olması
B) Toplumsal konulardan uzaklaşılması
C) Üslubun ön planda olması
D) İdealize edilmiş güzellik anlayışı
E) Doğu edebiyatı kalıplarının varlığı
13. Aşağıdakilerden hangisi İslami dönem Türk edebiyatında kullanılmamıştır?
A) Varsağı
B) Nutuk
C) Sone
D) Türkü
E) Mani
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Test-3
TEST – 3
1. Aşağıdakilerden hangisinde bir bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
A) Göç Destanı’nda Türklerin kutsal taşı Çinlilere vermeleri üzerine tanrı tarafından cezalandırıldıkları ve kuraklığın başlaması nedeniyle göç ettikleri anlatılır.
B) Türeyiş Destanı’nda Uygur hakanı kızlarını tanrıyla evlendirmiştir ve Uygurların bu evlenmeden çoğaldığı anlatılır.
C) Bozkurt Destanı’nda savaşta yaralanan bir Türk’ü dişi bir kurt kurtarır ve Türkler bu kurtla çoğalır.
D) Alp Er Tunga Destanı’nda Türklerin İskender’le yaptığı savaşlar ve Alp Er Tunga’nın kahramanlıkları anlatılır.
E) Oğuz Kağan Destanı’nda Hun hükümdarı Mete’nin yiğitlikleri ve ülkesini oğulları arasında bölüştürmesi anlatılır.
2. Aşağıdakilerden hangisi yapay destanlardan değildir?
A) Mahabarata
B) Yedi Memetler
C) Kurtarılmış Kudüs
D) Üç Şehitler
E) Kaybolmuş Cennet
3. Aşağıda özellikleri verilen eser hangisidir?
I. Türklere ait ilk yazılı eserdir.
II. Söylev türü özellikleri taşır.
III. Gelişmiş bir Türkçe vardır.
IV. Türk tarihi ve toplum yapısı hakkında bilgi verir.
A) Altun Yaruk
B) Dede Korkut Hikâyeleri
C) Atabetü’l-Hakayık
D) Divanü Lugat’it Türk
E) Orhun Abideleri
4. Parçada sözü edilen olayları konu alan destan aşağıdakilerden hangisidir?
Düşmanlara yenilen Türk boyu güvenli bir yer arar, dağların arasındaki bir yere yerleşir. Yıllar sonra çoğalınca buradan çıkmak için demirden dağı eritir ve düşmanlarıyla savaşarak yurtlarını geri alırlar.
A) Oğuz Kağan
B) Ergenekon
C) Bozkurt
D) Göç
E) Alp Er Tunga
5. Parçanın başına aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
“—-, kutlu bir kayanın Çinlilere verilmesiyle felaketlerin başlamasını ve Uygurların Ötüken’den göçünü anlatır.”
A) Bozkurt
B) Türeyiş
C) Göç
D) Ergenekon
E) Şu
6. Parçada sözü edilen destan aşağıdakilerden hangisidir?
Saka hükümdarının İskender’le savaşmak istemeyip halkını korumak için geri çekilmesi, şehir hayatına dair bilgiler verilmesi.
A) Manas
B) Yaratılış
C) Göç
D) Türeyiş
E) Şu
7. Boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
“İlk Türk manzumesi din törenlerinden doğduktan sonra gelişmiştir. —- aşk ve tabiat karşısında lirizmi; —- ölüm karşısındaki duyguları; —- kahramanlık konularını işler.”
A) Koşuk – Sagu – Destan
B) Sav – Destan – Ağıt
C) Destan – Sagu – Sav
D) Koşuk – Sav – Destan
E) Destan – Ağıt – Koşuk
8. Aşağıdakilerin hangisinde doğal destanlar bir arada verilmiştir?
A) Kaybolmuş Cennet – Türeyiş – Şehname
B) Bozkurt – Kaybolmuş Cennet – Göç
C) Oğuz Kağan – İlyada – Şehname
D) Kalevala – Kurtarılmış Kudüs – Şehname
E) Ergenekon – Manas – Üç Şehitler
9. Aşağıdaki dizilerden hangisinde İslamiyet öncesi Türk destanları bir arada verilmiştir?
A) Ergenekon – Oğuz Kağan – İgor – Attila
B) Göç – Şu – Bozkurt – Alp Er Tunga
C) Yaratılış – Oğuz Kağan – Şehname – Göç
D) Battal Gazi – Bozkurt – Attila – Ergenekon
E) Cengizname – Danişmentname – Şu – Göç
10. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet’ten önceki Türk edebiyatı için söylenemez?
A) Şiirler dörtlük nazım birimiyle yazılmıştır.
B) Tam ve zengin uyak en çok kullanılan uyak türüdür.
C) Kahramanlık, yiğitlik, savaş, aşk gibi konular işlenir.
D) Sagu, koşuk ve destan gibi ürünler vardır.
E) Sade bir Türkçe kullanılmıştır.
11. Orhun Yazıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Göktürk alfabesiyle yazılmıştır.
B) Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilmiştir.
C) Türk ulusuna öğütler veren bir üslup vardır.
D) Dil yabancı etkilerden uzak, yalındır.
E) Dörtlük biçiminde ve hece ölçüsüyle yazılmıştır.
12. Aşağıdakilerin hangisinde İslamiyet öncesi Türk edebiyatıyla ilgili bilgi yanlışı vardır?
A) Dil yabancı etkilerden uzaktır.
B) Şiirler sagu ve koşuk nazım biçimleriyle söylenir.
C) Şiirler “sığır” ve “şölen” törenlerinde kopuz eşliğinde söylenir.
D) Hece ölçüsüyle söylenen şiirlerin nazım birimi beyittir.
E) Doğa, kahramanlık ve yiğitlik konuları işlenir.
13. Parçanın başına aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
“Kırgız Türkleri arasında doğmuş, 500 bin beyitlik hacmiyle dünyanın en büyük destanı kabul edilir.”
A) Köroğlu
B) Ediğe
C) Manas
D) Ergenekon
E) Bozkurt
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
TEST – 4
1. Aşağıdakilerin hangisinde doğal destanlar bir arada verilmiştir?
A) Odesa – Şu – Selçukname
B) Canönes – Şehname – Nibelungen
C) İgor – La Cid – Gılgamış
D) Çılgın Orlando – Mahabarata – İgor
E) Şehname – Şinto – Canönes
2. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk destanlarının değişikliğe uğramalarının nedenlerinden biridir?
A) Tarihî ve ulusal unsurlara dayanmamaları
B) Belli bir mekânda geçmemeleri
C) Olağanüstü olaylara yer vermeleri
D) Hemen derlenip yazıya geçirilememeleri
E) Düzyazı biçiminde söylenmeleri
3. Aşağıdaki parçada sözü edilen destan aşağıdakilerden hangisidir?
“Saka Türkleri hükümdarının Türk–İran savaşları sırasında gösterdiği kahramanlıklar anlatılır. Bu destanın konusu İranlıların ulusal destanı olan Şehname’de de yer alır. Saka hükümdarı Afrasiyap adıyla geçer.”
A) Şu
B) Oğuz Kağan
C) Atilla
D) Alp Er Tunga
E) Göç
4. Aşağıdaki parçada sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
“Türk edebiyatının bilinen ilk yazılı ürünleridir. Tarih, dil, edebiyat ve toplum hayatına dair önemli bilgiler içeren belgelerdir.”
A) Kutadgu Bilig
B) Divanü Lugat’it Türk
C) Göktürk (Orhun) Yazıtları
D) Dede Korkut Hikâyeleri
E) Atabetü’l-Hakayık
5. Aşağıdakilerden hangisinde İslamiyet sonrası Türk destanları bir arada verilmiştir?
A) Gılgamış – Manas – Cengiz Han
B) Göç – Battal Gazi – Danişment Gazi
C) Manas – Timur – Cengiz Han
D) Timur – Genç Osman – Gılgamış
E) Battal Gazi – Manas – Atilla
6. Orhun Yazıtlarıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Göktürk alfabesiyle yazılmıştır.
B) Hitabet (söylev) örneği kabul edilir.
C) Gelişmiş bir Türkçe ile yazılmıştır.
D) Türk toplumunun ulusal gururuna değinir.
E) Bilge Kağan tarafından bizzat kaleme alınmıştır.
7. Aşağıdaki parçada söz edilen destan aşağıdakilerden hangisidir?
“Çinlilerle yapılan bir savaşta yok olan Göktürklerin bir dişi kurttan yeniden türediklerini anlatan destandır.”
A) Türeyiş
B) Bozkurt
C) Göç
D) Şu
E) Oğuz Kağan
8. Aşağıdakilerin hangisinde Türklere ait yapay destanlar bir arada verilmiştir?
A) Kurtarılmış Kudüs – Selçukname
B) Üç Şehitler Destanı – Kaybolmuş Cennet
C) Manas – Çanakkale Şehitleri
D) Kuvayı Milliye – Şehname
E) Kuvayı Milliye – Üç Şehitler Destanı
9. Aşağıdaki parçada sözü edilen destan aşağıdakilerden hangisidir?
“Hun hükümdarı Mete’nin yiğitlikleriyle ülkesini genişletmesi ve topraklarını oğulları arasında paylaştırması anlatılır.”
A) Bozkurt Destanı
B) Alp Er Tunga Destanı
C) Ergenekon Destanı
D) Oğuz Kağan Destanı
E) Türeyiş Destanı
10. Aşağıdaki destanlardan hangisi ikisi de derlenip düzenlenmiş destanlardır?
A) İlyada – Kalevala
B) Şehname – Göç
C) Odesa – Şu
D) Kalevala – Alp Er Tunga
E) Türeyiş – Şehname
11. Aşağıdakilerden hangisi Türk destanlarını diğer ulusların destanlarından ayıran bir özelliktir?
A) Savaş ve kahramanlıkların şiirsel bir dille anlatılması
B) Manzum savaş hikâyeleri olmaları
C) Lirik, epik, dramatik unsurları bir arada barındırmaları
D) Kahramanların toplum yararını düşünmeleri
E) Genellikle yazıya aktarılmayıp sözlü gelenekte kalmaları
12. Aşağıdakilerden hangisi İslam etkisinde gelişen ilk Türk destanıdır?
A) Danişment Gazi
B) Kaybolmuş Cennet
C) Manas
D) Köroğlu
E) Timur
13. Aşağıdakilerden hangisinde Türklere ait İslam öncesi destanlar bir arada verilmiştir?
A) Alp Er Tunga – Türeyiş – Atilla
B) Gılgamış – Göç – Ergenekon
C) Bozkurt – Oğuz Kağan – Manas
D) Göç – Şu – Manas
E) Gılgamış – Şu – Bozkurt
14. Aşağıdaki boşluklara sırasıyla hangi sözcükler getirilmelidir?
“Eski Türkler genel sürgün avlarına —-, genel yas törenlerine —-, genel kurban törenlerine ise —- adını verirler.”
A) Yuğ – şölen – sığır
B) Sığır – yuğ – şölen
C) Koşuk – sagu – sav
D) Şölen – sagu – yuğ
E) Sagu – şölen – yuğ
15. Aşağıdakilerin hangisinde Türklerin kullandıkları alfabeler doğru sırayla verilmiştir?
A) Uygur – Göktürk – Arap – Latin
B) Göktürk – Çin – Arap – Latin
C) Göktürk – Uygur – Arap – Latin
D) Uygur – Çin – Göktürk – Latin
E) Çin – Göktürk – Arap – Uygur
16. Yazılı dönemin Göktürk Yazıtlarıyla başlamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
“Göktürk yazıtlarından önce Yenisey Yazıtları vardı. Ancak Türklerin yazılı edebiyatı Yenisey Yazıtlarıyla değil, Göktürk Yazıtlarıyla başlatılır.”
A) Yazarlarının bilinmesi
B) Metin niteliği taşımaları
C) Duru bir Türkçeyle yazılmaları
D) Türk ulusunun değerlerini anlatmaları
E) Türklere ait bir alfabe ile yazılmaları
17. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk edebiyatı ürünlerinden biri değildir?
A) Sav B) Sagu C) Koşuk D) Destan E) Baksı
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
TEST – 5
1. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
A) Yabancı dillerin etkisinden uzak bir dil kullanılmıştır.
B) Şiirler hece ölçüsüyle söylenmiştir.
C) Nazım birimi olarak genelde beyit kullanılmıştır.
D) Sözlü ürünler ağırlıktadır.
E) Şiirler ozanlarca kopuz eşliğinde söylenmiştir.
2. Aşağıdakilerden hangisi doğal destanlar arasında gösterilemez?
A) Nibelungen
B) Ramayana
C) Ergenekon
D) Gılgamış
E) Kurtarılmış Kudüs
3. Aşağıdaki numaralanmış bilgilerden hangisi Göktürk Kitabeleri’nin bir özelliği değildir?
I. Gelişmiş bir dili ve üslubu vardır.
II. Türk dili ve edebiyatının ilk ciddi yazılı metinleri sayılır.
III. 8. yüzyılda yazılmış ve üç büyük kitabe hâlindedir.
IV. Türklerin yaşamı hakkında bilgiler verir.
V. Şiir tarzında ve hece ölçüsüyle yazılmış ilk yazılı metinlerdir.
A) I B) II C) III D) IV E) V
4. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait ürünlerden biri değildir?
A) Koşuk B) Varsağı C) Destan D) Sav E) Sagu
5. Aşağıdaki parçada söz edilen destan hangisidir?
“İlhan’ın oğulları ve Türkler savaşta ölmüş, kalanlar güvenli bir yer arayarak sarp dağları aşıp geniş bir vadiye yerleşmişlerdir. Burada çoğalıp dört yüz yıl yaşadıktan sonra sığamayınca bir demirci dağın bir yerinde demir olduğunu söyleyip onu eriterek dışarıya çıkmalarını sağlamıştır. Bu sırada bir bozkurt da onlara yol göstermiştir.”
A) Alp Er Tunga Destanı
B) Bozkurt Destanı
C) Oğuz Kağan Destanı
D) Ergenekon Destanı
E) Manas Destanı
6. Aşağıdaki eşleştirmelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Roma – Gılgamış
B) Yunan – İlyada ve Odysseia
C) Fin – Kalevala
D) Hint – Ramayana
E) İran – Şehname
7. Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere hangisi getirilmelidir?
“—-, Göktürk Devletinin kuruluşundan yarım asır sonra Türk beylerinin Çin’in etkisine kapılarak bozulduklarını, ardından elli yıl Çin esareti altında kalan Doğu Türklerinin özgürlük mücadelesini anlatır.”
A) Kutadgu Bilig
B) Orhun Yazıtları
C) Oğuz Kağan Destanı
D) Divanü Lugat’it Türk
E) Ergenekon Destanı
8. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
A) Nibelungen – Almanlar
B) Ramayana – Hintliler
C) İgor – Ruslar
D) Oğuz Kağan – Türkler
E) Şinto – Çinliler
9. Boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
“İslam öncesi Türk edebiyatında bilinen ilk yazılı ürünler çok azdır. Türkler bu dönemde —- ve —- alfabelerini kullanmışlardır.”
A) Göktürk – Arap
B) Çin – Uygur
C) Çin – Arap
D) Göktürk – Uygur
E) Çin – Göktürk
10. Aşağıdaki numaralanmış cümlelerden hangisi İslamiyet öncesi Türk edebiyatının bir özelliği değildir?
I. Hece ölçüsü kullanılmıştır.
II. Tam ve zengin kafiye yaygındır.
III. Nazım birimi dörtlüktür.
IV. Kelime hazinesi sınırlıdır, yabancı etkiler yoktur.
V. Doğadan yapılan benzetmeler yaygındır.
A) I B) II C) III D) IV E) V
11. Aşağıdaki destan–ulus eşleştirmelerinden hangisinde yanlışlık vardır?
A) Odysseia – Yunan
B) Yaratılış – Sümer
C) Mahabarata – Hint
D) Ediğe – Türk
E) Kalevala – Fin
12. Aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Dize başında da kafiye görülür fakat çoğunlukla yarım kafiye kullanılır.
II. Ölen kişilerin ardından saz eşliğinde söylenen savlar epik şiir örneğidir.
III. Mani, ninni ve destanlar çoğunlukla anonimdir.
IV. Ele geçen yazılı eserlerin çoğu Göktürk alfabesiyle yazılmıştır.
A) I ve II
B) II ve III
C) III ve IV
D) I ve IV
E) I ve III
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
TEST – 6
1. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk edebiyatının bir özelliğidir?
A) Şiirler dörtlükler biçiminde serbest ölçüyle yazılmıştır.
B) Göz için kafiye esas alınmıştır.
C) Dini törenler etkisinde gelişmiştir.
D) Çince sözcükler sıkça kullanılmıştır.
E) Sözlü edebiyat ürünlerinin söyleyeni bilinmektedir.
2. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi yazılı Türk edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
A) Hem dini hem din dışı konulara yer verilmiştir.
B) Göktürk ve Uygur alfabeleri kullanılmıştır.
C) Dil yabancı etkilerden genelde uzaktır.
D) Atasözleri yazıya geçirilmiştir.
E) İşlenmiş bir Türkçe kullanılmıştır.
3. İslam öncesi sözlü edebiyatla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Benzetmeler dışında söz sanatı kullanılmamıştır.
B) Şiirlerde toplumsal amaç güdülmüştür.
C) Şiirlerde dörtlük birimi esas alınmıştır.
D) Gerçek yaşamdan konular seçilmiştir.
E) Benzetmeler soyut ve abartılıdır.
4. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk destanlarının özelliklerinden biri değildir?
A) Hece ölçüsüyle söylenmiştir.
B) Dil, yabancı etkilerden uzaktır.
C) Bazıları taş tabletler üzerine yazılmıştır.
D) Uzun manzum eserlerdir.
E) Kahramanlar seçkindir.
5. Aşağıdakilerin hangisinde destan ve ulus eşleştirmeleri yanlış verilmiştir?
A) Kalevala – Hint
B) İgor – Rus
C) La Cid – İspanyol
D) Gılgamış – Sümerler
E) Aeneis – Latin
6. Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere aşağıdaki destanlardan hangileri sırasıyla getirilmelidir?
“—- yok olmaya yüz tutan Göktürklerin bir dişi kurttan türediklerini anlatan destandır. — bir yenilgi sonunda dağa kaçan Türklerin orada çoğalıp bir demir dağı erittikten sonra düşmanlarından öç alışlarını anlatan destandır.”
A) Türeyiş Destanı – Ergenekon Destanı
B) Oğuz Kağan Destanı – Göç Destanı
C) Türeyiş Destanı – Göç Destanı
D) Bozkurt Destanı – Ergenekon Destanı
E) Bozkurt Destanı – Göç Destanı
7. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk edebiyatının bir özelliği değildir?
A) Bu dönem ürünlerinin göçebe toplumun dini törenlerinden doğması
B) Yarım uyağın çoğunlukla kullanılması
C) Kahramanlık, doğa ve aşk konularını işlemeleri
D) Büyük ölçüde Çin edebiyatından etkilenmesi
E) Dilin yabancı etkilerden uzak olması
8. Aşağıdakilerden hangisinde destan ve ulus eşleştirmesi doğru yapılmıştır?
A) Gılgamış – Türkler
B) Nibelungen – Fransızlar
C) La Cid – Portekizliler
D) Mahabarata – Finler
E) Şinto – Japonlar
9. Aşağıdakilerin hangisinde aynı ulusa ait hem doğal hem yapay destan bir arada verilmiştir?
A) Kurtarılmış Kudüs – Çılgın Orlando
B) Chanson de Roland – Henriade
C) La Cid – Canönes
D) Gılgamış – Selçukname
E) Ramayana – Mahabarata
10. Aşağıdakilerden hangisinde yapay destan ve yazarı yanlış eşleştirilmiştir?
A) Kaybolmuş Cennet – Tasso
B) Genç Osman Destanı – Kayıkçı Kul Mustafa
C) Çılgın Orlando – Ariosto
D) Üç Şehitler Destanı – Fazıl Hüsnü Dağlarca
E) Selçukname – Yazıcıoğlu
11. Aşağıdaki destanlardan hangisi bir yönüyle diğerlerinden farklıdır?
A) Kalevala
B) Gılgamış
C) Türeyiş
D) Ramayana
E) Çılgın Orlando
12. Batıdaki roman ve hikâye türlerine kaynaklık eden destanlar aşağıdakilerden hangisidir?
A) İlyada – Ramayana
B) Odesa – Gılgamış
C) Kalevala – Manas
D) Odesa – İlyada
E) İlyada – Gılgamış
13. Aşağıdaki destanlardan hangisi yanlış eşleştirilmiştir?
A) Bozkurt – Göktürkler
B) Şu – Saka Türkleri
C) Türeyiş – Göktürkler
D) Göç – Uygurlar
E) Atilla – Hunlar
14. İslamiyet’in etkisinde yazılmış dünyanın en uzun destanı olarak bilinir. Yukarıda sözü edilen destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şehname
B) Kaybolmuş Cennet
C) Üç Şehitler Destanı
D) Manas
E) Kurtarılmış Kudüs
15. Aşağıdaki destanlardan hangi ikisi Türklerin bir kurttan türediklerini anlatmaktadır?
A) Oğuz Kağan – Bozkurt
B) Ergenekon – Türeyiş
C) Türeyiş – Bozkurt
D) Bozkurt – Ergenekon
E) Türeyiş – Oğuz Kağan
16. Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk edebiyatıyla ilgili bir kavram değildir?
A) Baksı
B) Sav
C) Koşuk
D) Cönk
E) Yuğ
17. Aşağıdaki eserlerden hangisi Uygur alfabesiyle yazılmıştır?
A) Irk Bitik
B) Orhun Yazıtları
C) Kutadgu Bilig
D) Divanü Lügati’t Türk
E) Dede Korkut Hikâyeleri
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
TEST – 7
(I) Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin olan Orhun Yazıtları, Yolluğ Tigin tarafından taşlara kazınmıştır.
(II) Bu yazıtlarda Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, onlarla hesaplaşması söz konusudur.
(III) Göktürk alfabesiyle yazılmıştır.
(IV) Bu yazıtlar üç büyük kişi adına diktirilmiş üç büyük anıttan oluşur.
(V) Bu yazıtlar Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle yazılmış, Müslüman Türklerin tarihimize bir armağanıdır.
1. Bu parçada verilen numaralı cümlelerden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
İslamiyet öncesi Türk edebiyatında; yiğitlik, aşk, tabiat ve savaş konularında söylenen şiirlere (I) koşuk, yapılan yas törenlerine (II) yuğ, bu törenlerde söylenen şiirlere (III) sagu, öğüt verici atasözü niteliğinde olan sözlere (IV) sığır, ziyafet törenlerine de (V) şölen denirdi.
2. Yukarıda numaralanmış yerlerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait birçok destan vardır. Bunlardan —- Sakalar’a; —- Hunlar’a; —- Göktürkler’e ve —- Uygur Türklerine ait destanlardır.
3. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
A) Alp Er Tunga – Oğuz Kağan – Ergenekon – Göç
B) Manas – Oğuz Kağan – Köroğlu – Şu
C) Alp Er Tunga – Ergenekon – Türeyiş – Şu
D) Şu – Bozkurt – Oğuz Kağan – Türeyiş
E) Satuk Buğra Han – Köroğlu – Manas – Türeyiş
4. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi döneme ait bir destan değildir?
A) Ergenekon Destanı
B) Şu Destanı
C) Manas Destanı
D) Bozkurt Destanı
E) Türeyiş Destanı
Toplumun ortak malı olan, sözlü gelenekle günümüze gelen ve söyleyeni belli olmayan destanlara “doğal destan” denir.
5. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğal destan değildir?
A) İlyada ve Odysseia
B) Kalevala
C) Ramayana ve Mahabharata
D) Oğuz Kağan
E) Çanakkale Şehitlerine
6. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk edebiyatının “yazılı edebiyat” dönemine ait bir özellik değildir?
A) Bu dönemin en önemli ürünü Göktürk Kitabeleri’dir.
B) Bu dönemde koşuk, sagu, sav gibi türlerde ürünler verilmiştir.
C) Göktürk ve Uygur olmak üzere iki tür alfabe kullanılmıştır.
D) Bu dönemdeki Uygur yazıtlarının birçoğu Budizm ile ilgili dinsel metinlerdir.
E) Yenisey Kitabeleri de bu dönemin yazılı ürünlerindendir.
7. Aşağıdakilerin hangisinde İslamiyet öncesi döneme ait türler bir arada verilmiştir?
A) Koşma – Varsağı – Ağıt – Destan
B) Koşuk – Sagu – Destan – Sav
C) Koşuk – Ağıt – Sav – Destan
D) Koşma – Semai – Sagu – Sav
E) Koşuk – Semai – Varsağı – Ağıt
Tarih öncesi devirlerden günümüze önce sözlü, sonra da yazılı gelenekle gelen, bir milleti derinden etkileyen olayları anlatan ve ilk söyleyeni belli olmayan türe —- denir. Türk ve Dünya edebiyatında birçok örneği vardır. Bunlara Türklere ait —- ve yabancılara ait —- örnek verilebilir.
8. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
A) Yapma destan – Gılgamış – Şehname
B) Doğal destan – Genç Osman – İgor
C) Yapma destan – Çanakkale Şehitlerine – Kaybolmuş Cennet
D) Doğal destan – Oğuz Kağan – Kalevala
E) Doğal destan – Şehname – Gılgamış
9. Aşağıdakilerden hangisi, İslam öncesi Türk edebiyatı nazım türlerinin ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Dinî ve tasavvufî konuları işlemek
B) Arı bir Türkçeyle söylenmiş olmak
C) Genellikle yarım kafiyeli olmak
D) Dörtlükler hâlinde söylenmiş olmak
E) Hece ölçüsüyle söylenmiş olmak
I. Ergenekon Destanı
II. Kalevala Destanı
III. Şu (Saka) Destanı
IV. Bozkurt Destanı
V. Şehnâme Destanı
10. Yukarıdaki numaralanmış destanlardan hangileri Türklere ait değildir?
A) I ve II
B) II ve III
C) II ve V
D) III ve IV
E) IV ve V
(I) İslamiyet öncesi saz şairlerinin, (II) sığır denilen sürek avlarında, (III) kopuz eşliğinde okunan, (IV) aruz ölçüsüyle söylenen ve (V) aşk, tabiat, yiğitlik gibi konuları işleyen nazım türü koşuktur.
11. Yukarıdaki numaralanmış yerlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
I. Milletlerin hayatını derinden etkileyen olaylar anlatılır.
II. Millî söyleyişten uzak, evrensel bir nitelik taşır.
III. Olağanüstü olay ve kişilere sıkça rastlanır.
IV. Nazım, nesir karışık olarak kaleme alınır.
V. Divan edebiyatındaki karşılığına mesnevi denir.
12. Yukarıda numaralı cümlelerden hangi ikisi doğal destanlar için söylenemez?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve IV
D) II ve V
E) IV ve V
Keldin esin esneyü
Kadka tükel osnayu
Kirdi bodun kasnayu
Kara bulıt kükreşür
(Rüzgâr eserek geldi
Kar tipiye benzedi
Halk titreyerek evlere girdi
Kara bulutlar görülüyor)
13. Bu dörtlük, İslamiyet öncesi Türk edebiyatı ürünlerinden hangisine örnektir?
A) Sagu
B) Destan
C) Koşuk
D) Sav
E) Koşma
I. Şinto – Japon
II. İlyada ve Odysseia – Yunan
III. İgor – Japon
IV. Nibelungen – Alman
V. Ramayana ve Mahabarata – İngiliz
14. Yukarıda verilen destan–millet eşleştirmelerinden hangileri yanlıştır?
A) I ve III
B) I ve IV
C) II ve III
D) III ve V
E) IV ve V
Düşmanlar tarafından yenilen Türkler yok olma aşamasına gelmişti. Düşmanın elinden kaçabilen iki aile, yolu izi olmayan bir yere gelmiş, burada dört yüz yıl yaşayıp çoğalmış ve demir dağı eriterek buradan çıkabilmiştir. Bu destan, Türklerin demiri işleyen ilk kavim olduğunu anlatması bakımından da önemlidir.
15. Bu parçada hakkında bilgi verilen Türk destanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türeyiş Destanı
B) Göç Destanı
C) Bozkurt Destanı
D) Ergenekon Destanı
E) Şu Destanı
CEVAP ANAHTARI
Test-1:
1-D, 2-C, 3-D, 4-D, 5-E, 6-E, 7-E, 8-D, 9-A, 10-B, 11-C, 12-C, 13-D, 14-B, 15-D
Test-2:
1-E, 2-E, 3-C, 4-E, 5-E, 6-E, 7-C, 8-A, 9-C, 10-D, 11-A, 12-D, 13-C
Test-3:
1-D, 2-A, 3-E, 4-B, 5-C, 6-E, 7-A, 8-C, 9-B, 10-B, 11-E, 12-D, 13-C
Test-4:
1-C, 2-D, 3-D, 4-C, 5-C, 6-E, 7-B, 8-E, 9-D, 10-A, 11-E, 12-C, 13-A, 14-B, 15-C, 16-B, 17-E
Test-5:
1-C, 2-E, 3-E, 4-B, 5-D, 6-A, 7-B, 8-E, 9-D, 10-B, 11-B, 12-D
Test-6:
1-C, 2-D, 3-E, 4-E, 5-A, 6-D, 7-D, 8-E, 9-B, 10-A, 11-E, 12-D, 13-C, 14-D, 15-C, 16-D, 17-A
Test-7:
1-E, 2-D, 3-A, 4-C, 5-E, 6-B, 7-B, 8-D, 9-A, 10-C, 11-D, 12-D, 13-C, 14-D, 15-D
