2025-2026 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Dersi 2.Dönem 2.Ortak Yazılı Sınavı Soruları ve Cevapları

SORULAR

SORU – KAZANIM EŞLEŞTİRMESİ – SENARYO 1

Açıklama:
Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır. Cevaplarınızı yazım ve noktalama kurallarına dikkat ederek yazınız.

Soru-1: Roman / Dil Bilgisi — 20 Puan

Aşağıdaki parçada yazım, noktalama ve anlatım bakımından yanlışlıklar bulunmaktadır.

Metin

Roman da, kahramanın yalnızlığı ve toplumla çatışması başarılı bir şekilde anlatılmıştır. Yazarın kullandığı dil oldukça sade ve anlaşılırdır bu durum okurun metne kolayca yaklaşmasını sağlar. Eserde birçok karakterlerin iç çatışmaları üzerinde durulur. Baş kahraman, yaşadığı zorluklara rağmen umudunu kayıp etmez. Romanın konusu, bireyin toplum içinde kendini aramasını anlatmaktadır.

Soru:
Bu parçadaki beş yanlışı belirleyiniz ve doğru biçimlerini yazınız.

Soru-2: Tiyatro / Çatışma — 20 Puan

Aşağıdaki tiyatro parçasını okuyunuz.

Metin

SAHNE: Eski bir konak odası. Duvarlarda solmuş aile fotoğrafları, ortada büyük bir tahta masa vardır. Pencereden dışarıdaki inşaat sesleri duyulur.

BABA: Bu konağı satarsak hepimiz rahat ederiz. Artık kimse bu eski duvarların içinde yaşamak istemiyor.
DEFNE: Bu duvarlar eski olabilir; ama burada dedemin kitapları, annemin sesi, çocukluğumuzun izi var.
BABA: İzlerle karın doymaz kızım. Şehir değişiyor. Biz de değişmeliyiz.
DEFNE: Değişmek, geçmişi yok etmek değildir. Onu anlayarak bugüne taşımaktır.
BABA: Sen duygularınla konuşuyorsun. Ben geleceğimizi düşünüyorum.
DEFNE: Ben de geleceği düşünüyorum; ama köklerini bilmeyenin bir geleceği de olamaz.

Soru:
Bu tiyatro parçasında yer alan iki çatışmayı belirleyiniz. Belirlediğiniz çatışmaları metinden örneklerle açıklayınız.

Soru-3: Tiyatro / Metni Yorumlama — 20 Puan

Yukarıdaki tiyatro parçasından hareketle aşağıdaki soruyu cevaplayınız.

Soru:
Defne’nin “Köklerini bilmeyenin bir geleceği de olamaz.” sözüyle anlatmak istediği düşünce nedir? Bu sözden hareketle tiyatro parçasının iletisini yorumlayınız.

Soru-4: Eleştiri / Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları — 20 Puan

Aşağıdaki eleştiri metnini okuyunuz.

Metin

Bir şiiri değerlendirirken yalnızca konusuna bakmak yeterli değildir. Çünkü şiirin asıl gücü, sözcüklerin birbirleriyle kurduğu ilişkide ve okurda uyandırdığı duyguda ortaya çıkar. Örneğin bir şair “akşam” sözcüğünü yalnızca günün bitişi anlamında kullanmaz; bu sözcük kimi zaman yaşlılığı, hüznü ya da içe dönüşü çağrıştırabilir. Benzer biçimde romanda da mekân, yalnızca olayların geçtiği yer değildir; kahramanın ruh hâlini yansıtan bir unsur hâline gelebilir. Bu nedenle başarılı bir edebî eser, görünen anlamın arkasında yeni anlam katmanları oluşturabilen eserdir.

Soru:
Bu metinde kullanılan anlatım biçimini ve iki düşünceyi geliştirme yolunu belirleyiniz. Bunların metindeki işlevlerini açıklayınız.

Soru-5: Eleştiri Yazma — 20 Puan

Aşağıdaki şiiri okuyunuz.

Geç Kalan Yolcu

Bir tren düdüğü kaldı akşamdan,
Boş peronda titreyen bir bekleyiş.
Elimde eski bir bilet,
Gözlerimde yarım kalmış bir gidiş.

Sokak lambaları suskun,
Rüzgâr, unutulmuş sözleri taşır.
İnsan bazen bir yere varmak için değil,
Nereye ait olduğunu anlamak için yola çıkar.

Soru:
Bu şiirle ilgili en az sekiz cümleden oluşan bir eleştiri yazısı yazınız.

Yazınızda şu noktalara değininiz:

• Şiirin konusu ve teması
• Şiirdeki duygu atmosferi
• Dil ve anlatım özellikleri
• İmge ve semboller
• Şiirin güçlü veya zayıf bulduğunuz yönleri

CEVAP ANAHTARI VE PUANLAMA

Soru-1: Roman / Dil Bilgisi — 20 Puan

Doğru cevaplar:

1. Roman da → Romanda
   Ayrı yazılmış hâl eki bitişik yazılmalıdır.
2. Yazarın kullandığı dil oldukça sade ve anlaşılırdır bu durum…
   → Yazarın kullandığı dil oldukça sade ve anlaşılırdır. Bu durum…
   İki bağımsız cümle arasına nokta konmalıdır.
3. birçok karakterlerin → birçok karakterin
   “Birçok” sözcüğünden sonra gelen isim tekil kullanılır; ayrıca gereksiz çoğul eki anlatım bozukluğu oluşturur.
4. Baş kahraman → Başkahraman
   Sözcük bitişik yazılmalıdır.
5. kayıp etmez → kaybetmez
   Sözcüğün doğru yazımı “kaybetmek”tir.
6. Romanın konusu, bireyin toplum içinde kendini aramasını anlatmaktadır.
   → Roman, bireyin toplum içinde kendini aramasını anlatmaktadır.
   veya
   → Romanın konusu, bireyin toplum içinde kendini aramasıdır.
   “Romanın konusu anlatmaktadır.” ifadesinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır.

Puanlama:

• Her doğru yanlış tespiti: 2 puan
• Her doğru düzeltme ve açıklama: 2 puan
• Toplam: 20 puan

Öğrencinin beş doğru yanlış ve düzeltme vermesi tam puan için yeterlidir.

Soru-2: Tiyatro / Çatışma — 20 Puan

Olası doğru cevaplar:

Parçada şu çatışmalar belirlenebilir:

1. Kuşak çatışması:
   Baba, konağı satmak ve ekonomik rahatlık elde etmek isterken Defne konağın aile geçmişini temsil ettiğini savunmaktadır.
2. Geçmiş-gelecek çatışması:
   Baba geleceği maddi güvenceyle ilişkilendirirken Defne geleceğin geçmişle bağ kurularak inşa edilmesi gerektiğini düşünmektedir.
3. Maddi değer-manevi değer çatışması:
   Baba için konak satılabilecek bir mülktür. Defne için ise aile hatıralarını ve kültürel sürekliliği temsil eden manevi bir değerdir.
4. Değişim-koruma çatışması:
   Baba değişimi eski olanı terk etmek olarak görür. Defne ise değişimin geçmişi yok etmeden de gerçekleşebileceğini savunur.

Puanlama:

• Birinci çatışmayı doğru belirleme: 5 puan
• Birinci çatışmayı metinle açıklama: 5 puan
• İkinci çatışmayı doğru belirleme: 5 puan
• İkinci çatışmayı metinle açıklama: 5 puan

Soru-3: Tiyatro / Metni Yorumlama — 20 Puan

Örnek cevap:

Defne’nin “Köklerini bilmeyenin bir geleceği de olamaz.” sözü, geçmişle bağ kurmadan sağlam bir gelecek kurulamayacağını anlatır. Buradaki “kök” aileyi, hatıraları, kültürü ve geçmişten gelen değerleri temsil eder. Defne’ye göre değişmek gereklidir; ancak değişim, geçmişi tamamen yok etmek anlamına gelmemelidir. Tiyatro parçasının iletisi, maddi kazanç uğruna manevi değerlerin göz ardı edilmemesi gerektiğidir. Gelecek, geçmişten gelen değerler korunarak daha anlamlı hâle getirilebilir.

Puanlama:

• Sözün mecaz anlamını açıklama: 6 puan
• Metnin genel iletisini yorumlama: 6 puan
• Defne ve Baba’nın bakış açılarıyla ilişki kurma: 4 puan
• Açık, tutarlı ve düzenli anlatım: 4 puan

Soru-4: Eleştiri / Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları — 20 Puan

Doğru cevaplar:

Anlatım biçimi:
Metinde ağırlıklı olarak açıklayıcı anlatım kullanılmıştır. Çünkü yazar, şiirin ve edebî eserin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini bilgi vererek açıklamaktadır. Tartışmacı anlatım özellikleri de görülür; çünkü metin, “şiiri yalnızca konusuna göre değerlendirmek yeterli değildir” düşüncesini savunmaktadır.

Düşünceyi geliştirme yolları:

1. Örnekleme:
   “Akşam” sözcüğünün yaşlılık, hüzün veya içe dönüş anlamları taşıyabileceği örnek olarak verilmiştir. Bu örnek, şiirde sözcüklerin görünen anlamlarının ötesine geçebileceğini gösterir.
2. Karşılaştırma:
   Şiirde “akşam” sözcüğünün işlevi ile romanda “mekân” unsurunun işlevi karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma, farklı türlerdeki unsurların derin anlamlar taşıyabileceğini göstermektedir.

Puanlama:

• Anlatım biçimini doğru belirleme: 5 puan
• Anlatım biçiminin işlevini açıklama: 5 puan
• İki düşünceyi geliştirme yolunu belirleme: 6 puan
• Bu yolların metindeki işlevini açıklama: 4 puan

Soru-5: Eleştiri Yazma — 20 Puan

Beklenen cevap:

Öğrencinin verilen şiiri konu, tema, duygu atmosferi, dil-anlatım, imge ve semboller bakımından değerlendiren bir eleştiri yazısı yazması beklenir. Cevaplar öğrenciden öğrenciye değişebilir.

Örnek cevap:

“Geç Kalan Yolcu” şiiri, insanın aidiyet arayışını ve içsel yolculuğunu konu almaktadır. Şiirde tren, bilet, peron ve yolculuk gibi semboller kullanılarak insanın hayat karşısındaki bekleyişi anlatılmıştır. Şiirin duygu atmosferi hüzünlü, durgun ve düşüncelidir. “Boş peronda titreyen bir bekleyiş” dizesi yalnızlık duygusunu etkili biçimde yansıtmaktadır. Şiirde sade fakat çağrışım gücü yüksek bir dil kullanılmıştır. Özellikle “İnsan bazen bir yere varmak için değil, nereye ait olduğunu anlamak için yola çıkar.” dizesi şiirin ana düşüncesini açıkça ortaya koymaktadır. Şiirin güçlü yönü, gündelik yolculuk unsurlarını insanın iç dünyasıyla ilişkilendirmesidir. Ancak şiirdeki imgeler biraz daha çeşitlendirilebilseydi anlatım daha zengin hâle gelebilirdi.

Puanlama:

• Eleştiri türüne uygun değerlendirme yapma: 4 puan
• Şiirin konu ve temasını belirleme: 4 puan
• Dil, anlatım, imge ve sembolleri değerlendirme: 5 puan
• Görüşlerini gerekçelendirme: 4 puan
• En az sekiz cümle yazma, yazım ve noktalama kurallarına uyma: 3 puan