Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi) Nedir? Özellikleri, Örnekleri

İki heceli olup birinci hecesinde geniş (a, e, o, ö), ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunduran bazı Türkçe ve yabancı kelimelere ünlü ile başlayan veya tek ünlüden oluşan bir ek getirildiğinde kelimenin vurgusuz hâle gelen ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesine ünlü düşmesi denir. Buna hece düşmesi de denir:

• ağız → ağzı,
• burun → burnu,
• koyun (bağır, döş) → koynuna,
• alın → alnı,
• oğul → oğlu,
• gönül → gönlüm,
• beniz → benzi,
• ömür → ömrüm,
• cürüm → cürmü,
• hüküm → hükmü,
• fikir → fikri…
• ileri-le-mek → ilerlemek,
• koku-la-mak → koklamak,
• kavuş-ak → kavşak,
• uyu → uyku,
• devir → devril- …

» Bazı durumlarda geniş ünlüler de düşebilir:

• nerede → nerde,
• burada → burda,
• şurada → şurda…

» Bazı Arapça kelimelere (isim) yardımcı fiil getirildiğinde de hece düşmesi görülür:

• kayıp → kaybolmak,
• emir → emretmek,
• keşif → keşfetmek,
• sabır → sabretmek…

» “et-, ol-” yardımcı fiilleriyle birleşen birleşik kelimelerde de ünlü düşmesi olabilir:

• Sabır-et → sabret,
• şükür-et → şükret,
• kayıp-ol → kaybol,
• emir-et → emret,
• kahır-ol → kahrol-,
• hapis-et → hapset- …

» “-la / le , -ar /-er” gibi bazı ekleri alan kimi kelimelerde de ünlü düşmesi olabilir:

• yumurta-la → yumurtla-,
• sızı-la → sızla-,
• ileri-le → ilerle-,
• koku-la → kokla-,
• uyku-la → uyukla-;
• oyun-a → oyna;
• uyu-ku → uyku;
• sarı-ar- → sarar-.

» Bazı birleşik kelimelerde yan yana gelen iki ünlüden biri düşer:

• cuma-ertesi → cumartesi,
• pazar-ertesi → pazartesi,
• sütlü-aş → sütlaç,
• güllü-aş → güllaç,
• kahve-altı → kahvaltı,
• ne-için → niçin,
• ne-asıl → nasıl,
• kayın-ana → kaynana.

» Hece ölçüsü ile yazılan kimi şiirlerdeyse ölçüye uydurmak için bazı sesler düşürülür ve yerine kesme işareti ( ‘ ) konur:

• Karac’oğlan, n’eylersin…

» Bazı durumlardaysa iki ünlü yan yana gelmediği halde ünlünün düştüğü görülür. Buna “ünlü aşınması” denir:

• Nere-de → nerde,
• ora-dan → ordan,
• bura-da → burda,
• içeri-de → içerde.

» “gönülden gönüle, ağıza, buruna, babadan oğula” örneklerindeki gibi ekte geniş ünlü varsa hece düşmesi olmayabilir.

• oyunu, koyunu vb. hece düşmesi olmayan kelimelerdir.

• Ek Fiil Düşmesi ve “ile”nin Ekleşmesi

» İsimlere gelerek onların yüklem olmasını sağlayan, basit zamanlı fiilleri ise birleşik zamanlı yapan ek-fiil (i- /imek fiili) genellikle düşer:

• yazmış i-di → yazmıştı
• bilgili i-di → bilgiliydi
• duymuş i-di-m → duymuştum

» Bağlaç olan “ile” ise ünsüzle biten kelimelere başındaki i’yi düşürerek; ünlüyle bitenlereyse i’sini y’ye dönüştürerek birleşir ve ek haline gelir.

• kitap ile → kitapla
• hava ile → havayla

» Özel isimlerde hâliyle hece düşmesi olmaz:

• Gönül’e, Ömür’ü…

Son güncelleme: 16.12.2025, 20:57