Frederik Pohl (d. 26 Kasım 1919, New York, New York, ABD – ö. 2 Eylül 2013, Palatine, Illinois, ABD)
Frederik Pohl (26 Kasım 1919 – 2 Eylül 2013), Amerikalı bilimkurgu yazarı ve editörüdür. Yetmiş yılı aşan kariyeri boyunca öyküler ve romanlar yazmış, bilimkurgu dergileri yönetmiş ve türün gelişimine katkıda bulunmuştur. Uzay Tacirleri (The Space Merchants) ile Gateway, en çok tanınan romanları arasındadır.
Frederik Pohl’un Hayatı
New York’ta doğan Pohl, genç yaşta bilimkurguya ilgi duydu. Yazar ve okurların oluşturduğu Futurians topluluğunda yer aldı. Bu çevrede tanıştığı Cyril M. Kornbluth ile yıllar boyunca ortak eserler yazdı.
1940’ların başında Astonishing Stories ve Super Science Stories dergilerinde editörlük yaptı. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yazar temsilcisi olarak çalıştı. 1960’larda ise Galaxy ve If dergilerini yönetti. Böylece bilimkurgu dünyasında hem eser üreten hem de başka yazarların okurla buluşmasına yardımcı olan bir isim hâline geldi.
Frederik Pohl, 2 Eylül 2013’te 93 yaşında hayatını kaybetti.
Frederik Pohl’un Edebî Kişiliği
Pohl’un bilimkurgusunda gelecek, yaşadığı çağın sorunlarına bakmak için bir imkândır. Reklamların insanları nasıl etkilediği, şirketlerin gücü, tüketim alışkanlıkları ve teknolojinin yaşamı değiştirmesi eserlerinde sıkça karşılaşılan konulardır.
- Toplumsal hiciv: Günlük hayatta olağan görülen davranışları, gelecekteki sonuçlarını göstererek sorgular.
- İronik anlatım: Mizahı, tüketim kültürü ve güç ilişkileri üzerine düşündürmek için kullanır.
- İnsan merkezli bilimkurgu: Teknolojik buluşların yanında, bu buluşlarla yaşayan insanların korkularına ve kararlarına odaklanır.
- Ortak yazarlık: Cyril M. Kornbluth ve Jack Williamson ile dikkat çekici romanlar kaleme almıştır.
Pohl’un eserlerini ilgi çekici kılan nokta, geleceğin araçlarını anlatırken bugünün insanını gözden kaçırmamasıdır.
Frederik Pohl’un Başlıca Eserleri
Cyril M. Kornbluth ile Yazdığı Romanlar
- The Space Merchants (Uzay Tacirleri, 1953): Reklam şirketlerinin ve tüketim kültürünün belirleyici olduğu bir geleceği anlatır. Eserin ilk biçimi, 1952’de Gravy Planet adıyla dergide yayımlanmıştır.
- Search the Sky (1954): İnsan topluluklarının düşünce kalıplarını hiciv yoluyla ele alır.
- Gladiator-at-Law (1955): Geleceğin toplumsal ve ekonomik düzenine eleştirel bir bakış sunar.
- Wolfbane (1959): Dünya’nın yerinden koparıldığı sıra dışı bir gelecek kurgusudur. Roman, Kornbluth’un ölümünden sonra kitap olarak yayımlanmıştır.
Tek Başına Yazdığı Romanlar
- Man Plus (1976): Mars’ta yaşayabilmesi için bedeni değiştirilen bir insanı konu alır. Nebula En İyi Roman Ödülü’nü kazanmıştır.
- Gateway (1977): İnsanların, kaybolmuş bir uzaylı uygarlığından kalan gemilerle bilinmeyene yolculuk ettiği romanıdır. Hugo ve Nebula En İyi Roman ödüllerini kazanmıştır.
- JEM (1979): Başka bir gezegene yerleşmeye çalışan insan toplulukları üzerinden rekabeti ve güç mücadelesini işler.
Heechee Serisi
Gateway, Pohl’un Heechee serisinin başlangıcıdır. Seride insanlar, ortadan kaybolmuş bir uzaylı uygarlığının bıraktığı teknolojiyi anlamaya çalışır. İlk romanı Beyond the Blue Event Horizon (1980), Heechee Rendezvous (1984) ve The Annals of the Heechee (1987) izler. Daha sonra bu evrende geçen başka kitaplar da yayımlanmıştır. Bu nedenle seriyi yalnızca “üçleme” olarak tanımlamak doğru değildir.
Jack Williamson ile Ortak Eserleri
Pohl, Jack Williamson ile de uzun yıllar çalıştı. İkilinin birlikte yazdığı Undersea romanları ile The Reefs of Space (1964), Starchild (1965) ve Rogue Star (1969) kitaplarından oluşan Starchild üçlemesi, ortak çalışmalarının örnekleridir.
Editörlüğü ve Ödülleri
Frederik Pohl, Galaxy ve If gibi bilimkurgu dergilerinin editörlüğünü yaptı. Editörlüğü döneminde If, üç yıl üst üste en iyi dergi dalında Hugo Ödülü kazandı. Pohl’a 1993’te bilimkurgu alanındaki yaşam boyu katkıları nedeniyle SFWA Grand Master unvanı verildi.
Ödülleri yalnızca editörlük çalışmalarıyla sınırlı değildir. Man Plus Nebula; Gateway ise Hugo ve Nebula En İyi Roman ödüllerini kazandı.
Frederik Pohl’u Okumaya Nereden Başlamalı?
Toplumsal hicivle ilgilenen okurlar, Pohl ile Kornbluth’un yazdığı Uzay Tacirleri ile başlayabilir. Gizem ve keşif yönü ağır basan bir roman arayanlar için Gateway iyi bir başlangıçtır. Teknolojinin insan bedenini ve kimliğini nasıl değiştirebileceğini merak edenler ise Man Plus romanına yönelebilir.
Pohl’un eserleri farklı konulara açılsa da ortak bir soru çevresinde buluşur: İnsan, kendi kurduğu gelecekte nasıl yaşayacak?
Sık Sorulan Sorular
Frederik Pohl kimdir?
Frederik Pohl, 1919–2013 yılları arasında yaşamış Amerikalı bilimkurgu yazarı ve editörüdür. Uzay Tacirleri ve Gateway en çok tanınan romanları arasındadır.
Frederik Pohl’un en ünlü kitabı hangisidir?
Tek başına yazdığı Gateway, en çok tanınan kitaplarından biridir. Cyril M. Kornbluth ile yazdığı Uzay Tacirleri de bilimkurgu edebiyatında önemli bir yere sahiptir.
Frederik Pohl ve Cyril M. Kornbluth hangi eserleri birlikte yazdı?
İkilinin ortak bilimkurgu romanları arasında The Space Merchants, Search the Sky, Gladiator-at-Law ve Wolfbane bulunur.
Heechee serisi kaç kitaptan oluşur?
Heechee serisi üç kitaptan ibaret değildir. Gateway ile başlayan ana anlatıyı başka romanlar ve aynı evrende geçen öyküler izlemiştir.
Gateway romanı hangi ödülleri kazandı?
Gateway, Hugo ve Nebula En İyi Roman ödüllerini kazandı. Ayrıca John W. Campbell Anma Ödülü’ne değer görüldü.
Frederik Pohl yalnızca yazar mıydı?
Hayır. Pohl, yazarlığın yanı sıra bilimkurgu dergilerinde editörlük ve yazar temsilciliği yaptı.
