Fars Edebiyatı

Fars edebiyatı (Pers edebiyatı), dünya kültür tarihinin en zengin ve etkili edebiyat geleneklerinden biridir. Söz konusu edebiyat, yalnızca İran coğrafyasının değil, Orta Asya’dan Anadolu’ya, Hindistan’a ve çevresine kadar geniş bir kültür alanını etkilemiştir. Binlerce yıllık bir birikimle şekillenen bu edebiyatın özgün dili, temaları ve anlatım biçimleri vardır. Fars edebiyatını anlamak, tarihsel süreç içinde insan duygu ve düşüncesinin nasıl ifade edildiğini görmek açısından önemlidir.

Bu yazıda İran edebiyatının tanımını, tarihsel gelişimini, türlerini, önemli temsilcilerini ve dünya edebiyatına etkilerini inceleyeceğiz.

Fars Edebiyatı Nedir? 

Fars edebiyatı, Farsça dilinde üretilmiş sözlü ve yazılı eserlerin tümünü kapsar. Modern dönemde bu edebiyat genellikle New Persian (Yeni Farsça) olarak adlandırılır; bu dil 9. yüzyıldan itibaren Arap alfabesiyle yazılmış ve çok sayıda Arapça kelimeyi barındırmıştır. Fars edebiyatı İran’da Fârsî, Afganistan’da Dârî ve Tacikistan’da kiril alfabesiyle yazılan biçimiyle de önem kazanmıştır.

Bu edebiyat, şiirden nesre, destanlardan felsefi düşünce metinlerine kadar geniş bir tür yelpazesine sahiptir.

Fars (İran) Edebiyatının Temel Özellikleri

Fars edebiyatını diğer edebiyatlardan ayıran bazı belirgin özellikler şunlardır:

• Duygusal ve sembolik şiir dili: Fars şiiri imgelerle dolu, etkileyici bir sembolik dile sahiptir.
• Tasavvufi derinlik: Eserlerde mistisizm, aşk ve hakikat arayışı sıkça işlenir.
• Zengin tarihsel birikim: Edebiyat, eski İran kültürlerinden İslam sonrası döneme kadar köklü bir birikime sahiptir.
• Evrensel etkiler: Farsça, Fars edebiyatı, başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere komşu dilleri ve kültürleri derinden etkilemiştir.

Fars Edebiyatının Tarihsel Gelişimi

İran edebiyatı uzun bir tarihsel süreci kapsar. Bu süreçte dil, biçim ve temalar değişim göstermiştir.

1. İslam Öncesi ve Eski Dönem

Fars edebiyatının kökleri çok eskiye, İslam öncesi İran’a kadar uzanır. Zerdüştlüğün kutsal kitabı Avesta gibi eserlerde ilk edebi izler bulunur. Bu dönemin eserleri daha çok dinsel ve destansı anlatımlarda görülür.

2. İslamiyet Sonrası Yeni Fars Edebiyatının Doğuşu

9.yüzyılda New Persian yani yeni Farsça, Arap alfabesiyle yazılarak edebiyatın ana dili haline geldi. Farsça, Arapça’nın baskın olduğu dönemde kendi edebî karakterini koruyarak gelişti. Bu süreçte şiir ve nesir (düzyazı) hızla gelişti.

3. Klasik Çağ: 10-15. Yüzyıllar

Bu dönem Fars edebiyatının altın çağıdır. Klasik Fars şiiri ve nesri olgunlaşmıştır.

• Rudakî gibi erken dönem şairleri, klasik biçimlerin temelini attı.
• Firdevsî, Şehname adlı destanı ile İran tarihi ve efsanelerini epik bir anlatıya dönüştürdü.
• Ömer Hayyam, rubailerle felsefi ve insani duyguları kısa, çarpıcı biçimde ifade etti.
• Sadî ve Hafız-ı Şirazî gibi şairler tasavvufi ve insani temaları ustalıkla işledi.

Bu büyük şairler klasik İran şiirinin evrensel değerini oluşturdu.

4. Modern Dönem ve Yenilik Arayışları

19.yüzyılın sonlarından itibaren Batı edebiyatının etkisiyle yeni türler ortaya çıktı. Roman, öykü ve tiyatro gibi biçimler Fars edebiyatında giderek önem kazandı. Şiirde Nima Yuşic (Ali Esfandiari) gibi isimler geleneksel ölçülerden koparak modern şiirin temellerini attı.

Başlıca Türler ve Örnekler

Fars edebiyatında hem klasik hem modern dönemlerde çeşitli türler gelişmiştir:

Şiirin Temel Biçimleri

• Gazel: Aşkı, tasavvufu ve insan ruhunun derinliklerini işler.
• Rubâî: Dört mısralık özlü şiir biçimidir.
• Mesnevi: Uzun hikâyelerin beyitlerle anlatıldığı nazım biçimi.

Bu biçimler klasik Fars şiirinin temel taşlarıdır.

Nesir ve Diğer Biçimler

• Destanlar ve epikler: Şehname gibi büyük anlatılar tarih ve efsaneyi harmanlar.
• Felsefi ve ahlakî metinler: Sadî’nin Gülistan ve Bostan gibi eserleri hem şiir hem nesir öğeleri barındırır.
• Modern roman ve öykü: 20. yüzyılla birlikte Batı etkisiyle gelişen yeni anlatı biçimleri ortaya çıkmıştır.

Fars Edebiyatının Dünya Edebiyatına Katkıları

Fars edebiyatı sadece kendi coğrafyasında değil, dünya kültüründe de derin etkiler bırakmıştır. Öne çıkan katkılar:

1. Şiir estetiği ve biçimsel zenginlik, dünya şiir geleneğine ilham vermiştir.
2. Tasavvuf şiiri, evrensel aşk ve hakikat temalarını güçlü bir sembolik dille buluşturmuştur.
3. Epik anlatı, mit ve tarih arasında köprü kurarak farklı kültürlere açılmıştır.
4. Dil ve edebî estetik, komşu kültürlerin edebiyatlarını biçimlendirmiştir.

Klasik İran Şiiri

Klasik İran şiirinin anlayışı ve gelenekleri, Arap şiirinin ilkelerini devam ettirme üzerine kurulmuştur. Klasik Fars şiirinin şair ve kuramcıları, sanatlarının amacını “başka bir dilde Arap şiirini sürdürmek” olarak görmüşlerdir. Bu yüzden Arap nazım ölçüleriyle yazılmayan şiirler ciddi şiir sayılmamıştır.

İslam öncesi İran şiirinden günümüze ulaşan çok az metin bulunduğu için o döneme ait ayrıntılı değerlendirme yapmak zordur. Yazılı kaynaklar, Arapça etkisinin öncesindeki ağız şiir geleneğini yeterince belgeleyememektedir.

Nazım Ölçüsü ve Biçim

Klasik Fars şiirinin ölçüsü “beyt” denen iki mısralı yapıya dayanır. Her iki yarım dize de ölçü olarak birbirine eşittir ve şiirler Arap filolojisine dayanan sistematik kurallarla biçimlenir:

• Aruz ölçüsü, kısa, uzun ve uzatılmış heceler üzerine kuruludur.
• Farklı nazım formları yaklaşık 30’dan fazla kalıp içerir.
• En bilinen kalıp, mütegarip (motaqâreb) hece düzenidir; bu kalıp özellikle epik şiirde kullanılmıştır.
• Kafiye sistemi, klasik Fars şiirinin temel özelliklerinden biridir.

Kafiye ve Ritim

Klasik Fars şiirinde kafiye düzeni biçimleri ayırt eden önemli bir unsurdur:

• Kafiye: Aynı sesin her beyit sonunda tekrarlandığı yapı.
• Redîf: Kafiye sonrası tekrarlanan bir kelime veya kısa ifade ile oluşturulan tekrar (refren) biçimi.
• Bu sistem daha çok kaside, gazel ve rubai gibi nazım biçimlerini kullanılır.

Klasik Şiir Biçimleri ve Anlatım

Kaside (qaṣīde):

• Uzun övgü şiirleridir.
• Genellikle 15 ila 100 beyit arasında değişir.
• Osmanlı ve İran saraylarında düzenlenen törenlerde şiirler bu formda söylenirdi.
• Yazılış amacı, çoğu zaman hükümdara/padişaha veya Allah’a övgü sunmaktır.
• Giriş bölümlerinde aşk, doğa ve şarap gibi geleneksel imgeler bulunabilir.

Gazel (ghazal):

• 7–10 beyitlik kısa şiir formudur.
• Başlangıçta aşk temasını işler, sonraları tasavvufi alegori ve sembollerle zenginleşir.
• Her gazelin son beytinde şair mahlası (takma adı) yer alır.

Mesnevi (masnawi):

• Her beyit kendi arasında kafiyelidir (aa bb cc dd…). Binlerce beyitten oluşabilir.
• Epik, ahlaki ve romantik öykülerde kullanılmıştır.
• Anlatı gücü yüksek olan mesneviler, İran edebiyatında geniş bir anlatı geleneği oluşturmuştur.

Klasik Fars şiirinin tarihsel akışı:

• Ruḑakî: 10. yüzyılda Samaniler döneminde yaşayan ilk önemli şairlerden biridir. Şiirleri kısmen kaybolmuş olsa da o dönemin şiir geleneğini kurmuştur.
• Dakîkî (Daqīqī): Pers destan ve tarih anlatımını şiire uyarlamaya çalışan önemli bir şairdir; Şehnamede (Şāh‑nāmeh) yer alan bazı beyitleri korunmuştur.
• Firdevsī: Şehname (Şāh‑nāmeh – Şahlar Kitabı) adlı epik başyapıtıyla İran’ın milli tarihi ve mitolojisini yaşamışçasına anlatmıştır.
• Neẓāmī Gencâvî (Genceli Nizamî): Mesnevi geleneğini zenginleştiren büyük ustadır; hamse (beşlik) adlı eserleri hem aşk hem epik anlatı üzerinde etkili olmuştur.

Sanat ve Düşünce

Klasik Fars şiiri yalnızca biçimsel bir ustalık göstergesi değil, aynı zamanda derin duygusal, felsefi ve sembolik anlatımları barındırır. Şiir, aşkı, doğayı, hakikati ve insanın iç dünyasını hem bireysel hem de toplumsal bağlamda ele alır.

Klasik İran (Fars) Nesri/Düzyazı

Klasik İran edebiyatında “edebiyat” kavramı çoğu zaman şiir ile eşdeğer sayılmıştır. Bu anlayışta nesir (düzyazı), şiir kadar yoğun edebi ilgi görmemiş; daha çok pratik, bilimsel, dinî ve yönetsel amaçlarla kullanılmıştır. Nesrin ana rolü, bilgiyi yaymak ve günlük yaşamda ihtiyaç duyulan metinleri üretmekti.

Nesrin Kullanım Alanları

• Din ve teoloji: Kelam, ahlâk, felsefe gibi metinler yazıldı.
• Bilimsel eserler: Tıp, astronomi ve doğa bilimleri üzerine çalışmalar yer aldı.
• Devlet işleri: Hükümet yazışmaları, kanunlar ve siyasi metinler üretildi.
• Nesir dili, bu alanlarda Arapça’nın prestijli konumuyla rekabet ediyordu.

Önemli Özellikler

• Klasik Fars nesri sıklıkla Arapça kökenli eserlerin basitleştirilmiş versiyonları şeklinde yazıldı; bu, onların ilgi değersiz olduğu anlamına gelmez. Aksine, bu metinler Farsça konuşan geniş halk kitlelerine erişim sağladı.
• Örneğin, el‑Gazâlî’nin Kīmiya‑yi saʿādat (Mutluluğun Kimyası) adlı eseri, kendi Arapça yazdığı büyük dini metninin özlü ve akıcı Farsça versiyonudur. Kīmiya‑yi saʿādat, İslam ahlâkını canlı ve konuşma diliyle açıklar; bu da onu hem dinî hem edebî bir metin hâline getirir.

Nesrin Edebî Türleri ve Örnekleri

1. Hükümdar Kitapları:

• Bu eserlerin amacı, iyi yönetim ilkelerini ve politikayı örneklerle anlatmaktır.
• Şair–yazar veya devlet adamı gibi kimseler tarafından yazılır.
• 11. yüzyıldan itibaren öne çıkan örnekler arasında Nizâmülmülk’ün Siyâset‑nāme‘si bulunur.

2. Çeşitli Ders ve Konuşma Metinleri:

• Nizâmî Arûzî’nin Chahâr maqāleh (Dört Konuşma) adlı eseri, divan/saray çevresindeki dört önemli görevlinin —sekreter, şair, hekim ve astrolog— rollerini açıklar; felsefe, bilim ve devletle ilgili düşünceler sunar.

3. Hikâye ve Roman Aracılığıyla Nesir:

• 12. yüzyılda yazılmış kahramanlık ve macera metinleri vardır: örneğin Dārāb‑nāmeh ve Kitāb‑i Samak‑i ʿAyyār gibi eserler, halk arasında popüler nesir anlatılarındandır.

Tarih ve Kaynak Anlatıları

Klasik Fars nesri ayrıca tarih, coğrafya ve ansiklopedik bilgiler de içerir. Bunlar genellikle Arapça kökenli kaynakların Farsça’ya aktarılmış versiyonları olduğu gibi, kimi zaman özgün Farsça üretimler de söz konusudur.

Üslup ve Dil Kullanımı

• Klasik nesirde, resmi ve yüksek dil kullanımı yaygındı; bu bazen Arapça sözcüklerin yoğun yer aldığı, süslü ve uzun ifadelerle kendini gösterirdi.
• 11.yüzyılda Bayhaqî gibi yazarlar bu tarzın daha doğrudan ve akıcı bir örneğini verdi; bu da modern Fars nesirine ciddi etki yaptı.

Tasavvufî ve Felsefi Nesir

Tasavvuf geleneği, sadece şiirde değil, nesirde de güçlü bir miras bıraktı. Bu metinler genellikle:

• Velîler ve mistiklerin yaşamlarını aktaran anlatılar,
• Sufi öğretilerini açıklayan konuşma ve sohbet koleksiyonları,
• Ruhsal aşk, hakikat ve insanın içsel yolculuğu üzerine denklem ve denemeler içerir.

Örneğin 12. yüzyılda Ahmed el‑Gazâlî’nin Sawāniḥ adlı eseri, hem seküler hem mistik aşk psikolojisine ilişkin kısa, etkileyici düşünceleriyle dikkat çeker; 15. yüzyılda Câmî’nin Lawaʾiḥ adlı eseri benzer biçimde tasavvufî konuları işler.

Biyografi ve Antoloji Yazımı

Klasik Fars nesri, biyografi ve edebiyat tarihine de önemli katkılar yaptı:

• Tezkire (Tadhkirah) adı verilen tür, şairlerin ve düşünürlerin hayatlarını ve eserlerini toplu biçimde sunar.
• Bu türün en eski örneklerinden biri 13. yüzyılın Lubāb al‑albāb adlı koleksiyonudur.
• 12.yüzyılda Devletşah (Dawlatshāh) tarafından derlenen Tadhkirat al‑shuʿarāʾ (Şairler Tezkiresi), bu gelenekte klasik bir önem taşır.

Klasik Fars nesri, şair/şiir merkezli bir edebiyat ortamında yazılı kültürü güçlendiren çok yönlü metinler içerir. Nesir, şiir kadar edebi sayılmasa da; dinî öğretiler, devlet yazışmaları, tarih, biyografi, felsefe ve yönetsel aktarımlarla Fars kültür hayatının önemli bir alanını oluşturmaktadır.

Modern İran (Fars) Edebiyatı: 

Modern İran edebiyatı, klasik mirasın hemen ardından gelen ve 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl başlarında şekillenen bir dönemi kapsar. Bu dönem, İran toplumunun batı ile artan temasları, eğitim sistemindeki reformlar ve kültürel dönüşümlerin edebî üretim üzerinde doğrudan etkisinin hissedildiği bir sahnedir. Yazılı edebiyatın yaygınlaşması, yeni türlerin ortaya çıkışı ve toplumsal değişimlerin eserlerde dile gelmesi modern edebiyatın temellerini atmıştır.

Siyasi ve Sosyal Değişimin Edebiyata Etkisi

19.yüzyılda İran, Batı ile artan diplomatik ve kültürel ilişkiler kurdu. Rusya ile yaşanan savaşlar ve toplumda reform ihtiyacı, siyasi ve kültürel bir uyanışa yol açtı. Bu süreçte eğitim kurumları ve matbaanın yeniden yaygınlaşmasıyla birlikte edebiyat, önce saray çevresinin dışına çıktı ve halkla daha doğrudan ilişki kurmaya başladı.

Bu değişimler, edebiyatı yalnızca klasik şiir ve tasavvuf metinleriyle sınırlı olmaktan çıkarıp toplumsal meseleleri, bireysel düşünceleri ve modern yaşam deneyimlerini yansıtan bir platforma dönüştürdü.

 Türler ve Temsilciler

Modern şiir:

• • 20. yüzyılın başlarında Nima Yuşic gibi şairler geleneksel vezin ve kalıplardan koparak yeni özgür şiir biçimlerini geliştirdiler. Bu yaklaşım, klasik kalıpların ötesinde ritim, duygu ve imgeyle oynayan yeni bir estetik açılım sundu.
  • Ardından gelen Ahmad Şamlu, Furuğ Ferruhzad, Mehdi Akhavan‑e Sales ve Nâder Nâderpour gibi isimler farklı üsluplarla modern şiiri derinleştirdiler.

Düzyazı:

• • 1920’lerde yayımlanan Yakī būd, yakī nabūd (“Bir Varmış, Bir Yokmuş”) gibi eserler, İran kısa öykücülüğünün başlangıcı olarak kabul edilir.
  • Sadeq Hedayat’ın Kör Baykuş gibi çalışmaları modern İran edebiyatının uluslararası tanınmasına katkı sağladı.
  • 20.yüzyılın ortalarında Simin Daneshvar’ın Savushun gibi romanları toplumsal değişim ve bireysel deneyim arasında güçlü köprüler kurdu.

Temalar ve Eğilimler

Modern İran edebiyatında ortaya çıkan temalar şunlardır:

• Toplumsal dönüşüm, siyaset, özgürlük ve kimlik arayışı
• Bireysel psikoloji ve toplumsal baskı
• Batı ve Doğu arasındaki kültürel etkileşim
• Kadın deneyimi ve toplumsal rol sorgulamaları

Bu özellikler, İran toplumunun sadece kültürel ve sanatsal değil, aynı zamanda siyasi bir dönüşüm yaşadığı bir dönemin yansımasıdır.

Sansür ve Göç Edebiyatı

1979 İslam Devrimi sonrasında resmi ideolojiye bağlı olarak yazın üzerinde ağır sınırlamalar getirildi ve birçok yazar ve şair sansüre maruz kaldı veya yurt dışına göç etti. Bu süreç, İran diasporasında yeni bir edebiyatın doğmasına neden oldu; göçmen hikâyeleri, siyasi baskı ve kimlik temaları modern İran edebiyatının önemli bir parçası haline geldi.

Modern İran edebiyatı:

• Klasik gelenekten kopuşu ve yeni ifade biçimlerini deneyimlemeyi içerir.
• Şiir ve nesirde Batı ile temasın izlerini taşır.
• 20.yüzyılın ortalarından itibaren toplumsal, politik ve bireysel meseleleri doğrudan ele alır.

Sıkça Sorulan Sorular

1- Fars Edebiyatı, Arap Edebiyatı mıdır?

Hayır, Fars (İran) edebiyatı ve Arap edebiyatı birbirinden farklı iki edebiyat geleneğidir.

• Fars Edebiyatı: İran kökenli olup, esas dili Farsçadır (Farsça: فارسی, İngilizce: Persian).
• Arap Edebiyatı: Arap Yarımadası’ndan köken alır ve dili Arapçadır (العربية).

Temel Farklar

Özellik	Fars (İran) Edebiyatı	Arap Edebiyatı
Dil	Farsça	Arapça
Coğrafya	İran, Afganistan, Tacikistan	Arap ülkeleri (Ortadoğu ve Kuzey Afrika)
Alfabe	Arap alfabesiyle yazılır ama Farsçanın kendine özgü harfleri de vardır	Arap alfabesi
Kültürel Kökler	Pers uygarlığı, Zerdüştlük, İslam	Arap uygarlığı, İslam öncesi Arap kültürü, İslam
En Bilinen Şairler	Firdevsî, Hafız-ı Şirazî, Ömer Hayyam, Sadî	İmam Şafiî, Ebu Nüvas, Mutanabbi, Câhiz

Ortak Noktalar ve Etkileşim

• Fars ve Arap edebiyatları, İslam’ın yayılışı sonrasında birbirinden etkilenmiştir. Özellikle Fars edebiyatı, Arap nazım ölçülerini ve kelime dağarcığını benimsemiştir.
• Arapça, Farsça’ya binlerce kelime kazandırmıştır ve klasik Fars şairleri çoğunlukla Arap edebiyatını iyi bilirlerdi.
• Ancak dil, kültür ve edebiyat anlayışı bakımından ikisi ayrı geleneklerdir.

Fars edebiyatı, kökeni ve dili itibarıyla Arap edebiyatı değildir. Kendi özgün şiir, hikâye ve nesir geleneğiyle bağımsız bir Pers/İran kültürü oluşturur. Arap edebiyatıyla tarihsel bir etkileşim olsa da ikisi karıştırılmamalıdır.

2- Fars edebiyatı hangi alfabe ile yazılır?
Farsça, Arap alfabesinden uyarlanmış ama kendine özgü ek harfler içeren bir alfabe ile yazılır. Bu alfabe Arapçadan türetilmiştir; fakat p-ç-j-g (پ, چ, ژ, گ) gibi harfler sadece Farsçada vardır.

3- İran edebiyatında en çok kullanılan edebi tür hangisidir?
Tarihi boyunca en baskın tür şiirdir. Özellikle gazel, rubai, mesnevi ve kaside gibi şiir formları Fars edebiyatında başat rol oynamıştır.

4- Modern İran edebiyatı hangi konuları işler?
Modern İran edebiyatında toplumsal değişim, bireysel özgürlük, kadın hakları, göç, kimlik, siyasal baskı ve modern yaşam temaları öne çıkar. Şiir, roman ve öykü türlerinde bu konular yoğun şekilde işlenir.

5- Fars edebiyatının en bilinen eserleri nelerdir?
Firdevsî’nin Şehname’si, Ömer Hayyam’ın rubaileri, Sadî’nin Gülistan ve Bostan’ı, Hafız’ın Divanı ile Mevlana’nın Mesnevisi en tanınmış Farsça eserler arasındadır.

6- Türkçeye neden binlerce Farsça ve Arapça kelime girmiştir?

Türkçeye binlerce Farsça ve Arapça kelimenin girmesinin birkaç temel nedeni vardır.

a) Coğrafi ve Tarihi Yakınlık

Türkler, tarih boyunca Orta Asya’dan başlayıp İran coğrafyasından Anadolu’ya ve Ortadoğu’ya kadar geniş bir bölgede yaşamışlardır. Göçler, fetihler ve komşuluk, Farsça ve Arapça ile sürekli etkileşim halinde olmalarına yol açmıştır.

b) İslamiyet’in Kabulü ve Kültürel Etki

Türkler, 10. yüzyıldan itibaren İslamiyet’i kabul ettiklerinde, dinin dili olan Arapça ile yoğun biçimde karşılaşmışlardır.

• Dinî kavramlar (namaz, oruç, imam, kitap vb.) Arapçadan alınmıştır.
• Farsça ise, özellikle İslamiyet’in kabulünden sonra kültür, edebiyat, saray hayatı ve günlük yaşamda etkili olmuştur.

c) Saray ve Bürokrasi Dili

Osmanlı Devleti’nde ve Selçuklu’da, hem Arapça hem Farsça, uzun süre resmî yazışma ve edebiyat dili olmuştur.

• Farsça özellikle şiir ve sanat dilinde çok etkiliydi.
• Arapça ise bilim, felsefe ve din alanında “kaynak dil” olarak öne çıkmıştır.

d) Bilim ve Edebiyat Alanında Gelişim

Orta Çağ’da bilim, felsefe, tıp ve edebiyatın ana kaynakları Arapça ve Farsça yazılmıştır.

• Türk aydınları, alimleri ve sanatçıları bu dillere hâkim olmuş ve eserlerinde bu dillerden yoğun alıntılar yapmıştır.
• Divan edebiyatı başta olmak üzere şiir ve nesirde Farsça kelime ve deyimler temel yapı taşı olmuştur.

e) Prestij ve Zenginlik İsteği

Arapça ve Farsça, döneminin “yüksek kültür” ve “prestij” dilleri olarak görülüyordu.

• Osmanlı’da “zarif, ince konuşmak” için Farsça ve Arapça kelimeler kullanmak bir statü göstergesiydi.
• Dil, “zenginleşsin” ve daha ince anlamlar ifade edebilsin diye yabancı kelimeler bilinçli olarak tercih edildi.

f) Günlük Hayatta Dilde Kolaylık

Bazı kavramlar ya da eşyalar Türkçede o döneme kadar yoktu.

• Yeni gelen kavramlar ya doğrudan alındı, ya da mevcut Türkçe karşılıklarla birlikte yaşamaya başladı (ör. kitap (Arapça), defter (Arapça/Farsça), pencere (Farsça)…