Prof. Dr. İlber Ortaylı Kimdir?

Prof. Dr. İlber Ortaylı (D: 21 Mayıs 1947, Bregenz, Avusturya) Tarihçi, akademisyen ve yazar.

Prof. Dr. İlber Ortaylı, Kırım Tatarı kökenli, Türkiye’nin önde gelen tarihçisi, akademisyeni ve halkın tarih anlayışını derinleştiren yazarıdır. Osmanlı ve Rus tarihi başta olmak üzere imparatorluklar tarihi, idare hukuku ve şehir tarihi alanlarındaki uzmanlığı ile bilinir. Hem akademik çalışmaları hem de halkın anlayabileceği bir dille tarih anlatma becerisi sayesinde geniş bir kitleye ulaşmıştır.

Kimdir? Hayatı ve Eğitimi

Doğumu ve Kökeni

Avusturya’nın Bregenz kentinde 21 Mayıs 1947’de dünyaya gelmiş; ailesi, Stalin dönemindeki Kırım Tatarlarına yönelik baskılardan kaçmıştır.

Eğitim Süreci

İlk ve ortaöğrenimini İstanbul ve Ankara’da tamamlamış, 1965’te Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olmuştur.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun olmuş; Viyana Üniversitesi’nde Slavistik ve Orientalistik eğitimi almıştır.

Yüksek lisansını Chicago Üniversitesi’nde Prof. Halil İnalcık danışmanlığında tamamlamış; doktora çalışmasını 1978’de “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” teziyle yapmış, 1979’da doçent unvanını “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” çalışmasıyla almıştır.

Akademik Kariyer ve Görevler

Üniversitelerde Öğretim

1982’de siyasi gerekçelerle istifa etmiş, yurt içinde ve dışında birçok üniversitede misafir profesör olarak ders vermiştir.

1989’da profesör olarak Ankara Üniversitesi’ne dönmüş; 1989–2002 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Tarihi Anabilim Dalı başkanlığı yapmıştır.

Sonrasında Galatasaray Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi’nde dersler vermeye devam etmiş; halen MEF ve İstanbul Medipol Üniversitelerinde de akademik görevler yürütmektedir.

Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü

2005–2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi’ni yönetmiş, ardından emekli olmuştur.

Bilimsel Katkılar ve Yayınlar

Çalışma Alanları

Osmanlı, Rus ve diplomasi tarihi; kültürel ve entelektüel tarih; kent tarihi ve Osmanlı’da yerel yönetimler gibi konularda eserler üretmiştir.

Ödülleri ve Onurları

2001’de Aydın Doğan Ödülü ile, daha sonra 2006’da “Lazio — Avrupa ile Akdeniz Arasında” ödülü ve 2007’de Rusya tarafından Puşkin Madalyası’nı almıştır.

Ayrıca Makedonya Bilim ve Sanatlar Akademisi’ne onur üyeliği verilmiştir.

Kişisel İlgi Alanları ve Medyada Yeri

Diller ve Kişisel Yaşam

Almanca ve Rusçayı çocukluğundan öğrenmiş bir poliglot olan Ortaylı; İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Arapça, Farsça, Latince ve Osmanlı Türkçesi dahil çok sayıda dili bilmektedir.

TV ve Medya

TRT, NTV ve Bloomberg HT gibi kanallarda tarih programları sunmuş, halkın tarih kültürünü zenginleştirmede etkin olmuştur.

Özel Hayatı

1981–1999 yıllarında Ayşe Özdolay ile evli kalmış ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı olmuştur.

Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın Eserleri

Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın başlıca eserleri—hem akademik hem de popüler yayınlarını kapsayan kapsamlı bir liste:

Akademik ve Tarihsel Eserleri (1970–2000 dönemi)

• 1974 – Tanzimat’tan Sonra Mahallî İdareler
• 1978 – Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile birlikte)
• 1979 – Türkiye İdare Tarihi
• 1980 – Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu
• 1981 – Gelenekten Geleceğe
• 1983 – İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
• 1985 – Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği
• 1986 – İstanbul’dan Sayfalar (İngilizce: Studies on Ottoman Transformation)
• 1994 – Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı
• 1996 – Türkiye İdare Tarihine Giriş

2000’lerden Günümüze: Aile, Sosyal Değişim, Popüler Tarih

• 2000 – Osmanlı Aile Yapısı
• 2001 – Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadi ve Sosyal Değişim
• 2004 – Osmanlı Barışı
• 2005–2006 – Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek (Cilt 1 ve 2)
• 2006 – Kırk Ambar Sohbetleri
• 2007 – Eski Dünya Seyahatnamesi
• 2014 – Private and Royal Life in the Ottoman Palace (Blue Dome Press, İngilizce)

Popüler ve Daha Yeni Eserleri

• Bir Ömür Nasıl Yaşanır?
• Gazi Mustafa Kemal Atatürk
• Cumhuriyet’in İlk Sabahı
• İlber Ortaylı Seyahatnamesi
• İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?
• Ayrıca: Fatih Sultan Mehmed, Avrupa ve Biz, Gel Dünyayı Keşfedelim, Son İmparatorluk Osmanlı, Cumhuriyet’in Doğuşu, Dakikalar İçinde Atatürk ve Dünyası, Türklerin Tarihi gibi eserleri de bulunmaktadır

Özet Tablo

Sonuç

Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademideki derinliği, kamuoyuna açık sunumları ve tarih bilimine yaptığı katkılarla yalnızca bir tarihçi değil, aynı zamanda bir kültürel köprüdür.