Çetin Altan Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Çetin Altan (D: 22 Haziran 1927, İstanbul – Ö: 22 Ekim 2015, İstanbul) Yazar, gazeteci, oyun yazarı ve eski milletvekili.

Çetin Altan, 22 Haziran 1927’de İstanbul’da doğdu. Nurhayat ve Halit Altan’ın oğlu. Gazeteci Mehmet Altan ve Ahmet Altan’ın babası.

Galatasaray Lisesi’ni (1946), Ankara Hukuk Fakültesi’ni bitirdikten sonra avukatlık stajını tamamladıysa da daha öğrencilik yıllarında başladığı (1947) gazeteciliği seçti, Halkçı’ da fıkra yazmaya başladı. Fıkra yazarlığını Yeni Gazete (1956), Akşam (1958-60 ve 1965-71), Milliyet (1960-65) gazetelerinde sürdürdü.

Türkiye İşçi Partisi listesinden bağımsız İstanbul milletvekili seçildi (1965-69), sonra partiye girdi.

Yetmiş yıllık yazı yaşamında yazılarından ötürü pek çok kez mahkemeye verildi. Kimi fıkralarından dolayı hakkında üç yüze yakın dava açıldı, 12 Mart 1971 ‘den sonra tutuklandı, iki yıl ceazevinde yattı, hastalığı nedeniyle cumhurbaşkanınca bağışlandı (1973).

Edebiyata şiirle girdi (Foto Magazin 1942), fıkralar, portreler yazdı. Gazetecilik yaparken bir süre edebiyattan uzaklaştı, ama kopamadı. Kimi günlük fıkralarının bu tutkunun izlerini taşıması, tiyatroya yönelmesi bu eğilimin sonucudur.

Gazeteciliğine son veren tutukluluk günleri ona bu fırsatı sağladı ve ilk romanı (Büyük Gözaltı) (1972)’de yayımlandı, onu diğer edebi eserleri izledi.

Oyunlarının ve romanlarının ortak özelliği, çevre-insan ilişkilerinin, toplumsal çatışma ve uyuşmazlıkların bireyin dünyasına yansımalarını gerçekçi bir tutumla işlemiş olmasıdır. Romanları ve kimi oyunları otobiyografik bir nitelik de taşır.

Çetin Altan’ın Eserleri

Roman:

• Büyük Gözaltı — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1972
• Bir Avuç Gökyüzü — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1974
• Viski — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1975
• Küçük Bahçe — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1978

Hikâye:

• Rıza Bey’in Polisiye Öyküleri — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1985
• Dünyada Bırakılmış Mektuplar — Yapı Kredi Yayınları / İstanbul — 1997
• Kalem Bahçelerinden Yedi Hayat — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2009

Şiir:

• Üçüncü Mevki — Rıfat Basımevi / İstanbul — 1946

Tiyatro:

• Bütün Tiyatro Eserleri — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2002

Deneme:

• Sömürücülerle Savaşı — Dönem Yayınları / İstanbul — 1965
• Şeytanın Aynaları — Miyatro Yayınları / İstanbul — 1982
• Şeytanın Gör Dediği — Yapı Kredi Yayınları / İstanbul — 1997
• Yeryüzü Tanrıçaları — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2000
• Kullar ve Sultanlar — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2000
• Uçuk — Sel Yayıncılık / İstanbul — 2004
• Kral Öldü Yaşasın Kral — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2005

Gezi Yazısı:

• Bir Uçtan Bir Uca — Dönem Yayınları / İstanbul — 1965
• Al İşte İstanbul — Yazko / İstanbul — 1980

Hatıra:

• Suçlanan Yazılar — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1970
• Ben Milletvekili İken — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1971
• Bir Yumak İnsan — Milliyet Yayınları / İstanbul — 1977
• Gölgelerin Gölgesi — Yazko / İstanbul — 1981
• 2027 Yılının Anıları — Kaf Yayınları / İstanbul — 1985
• Kavak Yelleri ve Kasırgalar — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1999
• İyi ki Şu Köyceğiz Var — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2001

Mektup:

• Onlar Uyanırken — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1967

Fıkra:

• Geçip Giderken — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1968
• Kopuk Kopuk — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1970
• Enseyi Karartmayın — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2003
• Kadın, Işık ve Ateş — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2005

Mizah:

• Taş — Devrimci Yayınlar Kooperatifi / İstanbul — 1964
• Kahrolsun Komünizm Diye Diye — Bilgi Yayınevi / Ankara — 1976
• Zurna’da Peşrev Olmaz — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1978
• Sobe — Kaf Yayınları / İstanbul — 1999

Araştırma:

• Nar Çekirdekleri — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1976
• İdam Edilen 44 Vezir-i Azamın Dramı — Afa Yayınları / İstanbul — 1991
• Öldürülmüş Şehzadeler ve Devrilmiş Padişahlar — Afa Yayınları / İstanbul — 1991
• Tarihin Saklanan Yüzü — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 2014

İnceleme:

• Atatürk’ün Sosyal Görüşleri — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1965
• Aşk Sanat ve Servet — İnkılap Kitabevi / İstanbul — 1998

Çocuk:

• Alfabe — Günışığı Kitaplığı / İstanbul — 2006

Çeviri:

• Aptal Kız (1962)

Ödülleri:

• 1973 Orhan Kemal Roman Ödülü Büyük Gözaltı ile
• 1978 Türk Dil Kurumu Ödülü Bir Yumak İnsan’la