+1 oy
6k gösterim
Dil Bilgisi kategorisinde tarafından soruldu

İşteş çatı nedir? Hakkında bilgi.

Kuşlar Batıya uçtular. Bu cümleyi fiil çatısı / özne yüklem ilişkisi bakımından işteş midir?

1 cevap

0 oy
(30.4k puan) tarafından cevaplandı
tarafından seçilmiş
 
En İyi Cevap

İşteş Fiiller Hakkında Bilgi

Bir işin birden çok özne tarafından karşılıklı veya birilikte yapıldığını belirten fiillere işteş çatılı fiil denir. İşteş fiiller "-ş-" ekiyle kurulur.
* Karşıdan karşıya geçerken çarpıştık. (karşılıklılık anlamlı)
* Onunla caddede selamlaştık. (karşılıklılık anlamlı)

* Çocuklar okul çıkışında itişip kakışırlar. (karşılıklılık anlamlı)
* Ozanlar bir düğünde halkı eğlendirmek için atıştılar. (karşılıklılık
anlamlı)
* Pehlivanlar yağlanıp güreştiler. (karşılıklılık anlamlı)
* El sıkışmıştık o ortamda, istemeden de olsa. (karşılıklılık
anlamlı)
* Rüzgarın gücüyle yapraklar uçuştu. (Birliktelik anlamlı)
* Kuzular arabanın sesiyle birlikte kaçıştı. (Birliktelik anlamlı)
* İzleyiciler sinema salonuna doluştu. (Birliktelik anlamlı)
* Maaşlarını almak için bekleştiler. (Birliktelik anlamlı)

• Özne tekil olduğunda fiilde işteşlik olmaz.
+ Toplantıda sadece kendisi konuştu.
+ Sınavda ilk soruları kolay bulunca sakinleşti.

• Değişerek yeni bir görünüm alan "oluş" fiillerinde işteşlik yoktur. Bu fiiller dönüşlüdür.
+ Güneşte dolaşmaktan esmerleşmişti.
+ Yazın iyice bronzlaşmıştı.
+ Kız günden güne güzelleşmişti.

Özne-yüklem ilişkisinde, fiili gerçekleştiren unsura dikkat edilir:
+ Dövdü: Fiili yapan belli, etken.
+ Dövündü: Fiili yapan fiilden etkilenmekte, dönüşlü.
+ Dövüldü: Fiili yapan belli değil, edilgen.
+ Dövüştü: Fiil karşılıklı yapılmakta, işteş.

+ Şarkı söyledi: etken.
+ O, bir şarkı söyledi: dönüşlü.
+ Bu konuda çok şey söyledi: edilgen.
+ Sanatçılar söyleşti: işteş.

-----------------------------

Verdiğiniz cümlede "iş, eylem" birlikte yapıldığından", "uçuştular" fiili özne-yüklem ilişkisine göre işteştir.

Dikkat! Çatı konusu saadece fiil cümleleriyle ilgilidir. İsim cümlelerinde çatı yoktur.

...