SORULAR - CUMHURİYET DÖNEMİNDE ÖĞRETİCİ METİNLER
1. Aşağıdaki cümlelerin karşısına yargılar doğru ise (D) , yanlış ise (Y) yazınız.

  1. Yenileşme dönemi ile birlikte öğretici metinlerde de milli kimliği ele alan konular işlenmiştir. ( )
  2. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı öğretici metinlerinde sadeleşen Türkçe vasıtasıyla daha çok okura ulaşılmıştır. ( )
  3. Öğretici metinlerin yazılış amacı okuyucuyu bilgilendirmektir. ( )

2. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere “motif, milli kimlik” kelimelerinden uygun olanını yazınız.
A. Metni meydana getiren anlam birliklerini en kısa şekilde ifade edebilecek kelime veya cümlelere …………………….. denir.

B. Bir milletin kendine özgü düşünüş yada yaşayış biçimi, dil, töre ve gelenekleri toplumsal değer ve kuralları ile oluşan özellikler bütününe ………………………………… adı verilir.

3. Aşağıdaki yazar ve eser adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.


  1. Nurullah Ataç …. Tunadan Batıya
  2. Falih Rıfkı Atay …. Günlerin Getirdiği
  3. Peyami Safa …. Gezerek Gördüklerim
  4. İsmail Habip Sevük …. Eğitim Gençlik Üniversite
  5. Cemil Meriç …. Bu Ülke



ÖYS-1996:
Nurullah Ataçla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A)Eleştiri türünün gelişmesinde önemli katkıda bulunmuştur. B)Dilimizin özleşmesine öncülük etmiştir. C)Yaşadığı dönemde deneme türünün başarılı bir temsilcisi olmuştur. D)Öykü alanında da ürünler vermiştir. E)Konuşma dilindeki devrik cümlenin yazıda da kullanılmasını yaygınlaştırmaya çalışmıştır.


4. Cumhuriyet dönemi öğretici metinlerinde


Yapı:


Tema:


Dil ve Anlatım:
"Evsâf-ı nehr-i Furât-ı azîm
Murâd tulû' edüp Muş Sahrâsı'nda Canlı Kilisa kurbunda ve eski Muş'dan geçüp Palu önünden ve Malâtiyye Geçidi'nden geçüp bu kal'a-i Birecik'e gelince kâmil yetmiş bir aded geçit vermez neh*ri azîmler mahlut olduğu inşâallah mahalliyle cümle tahrîr olunur."
Evliya Çelebi
"Madam ki bir hey'et-i ictimaiyede yaşayan halk bunca vezaif-i kanuniye ile mükelleftir elbette kalen ve kalemen kendi vatanının menafiine dair beyan-ı efkâr etmeyi cümle-i hukuk-ı müktesebesinden addeyler. Eğer şu müddeaya bir sened-i müsbit aranılacak olsa, maarif kuvveti ile zihni açılmış olan milel-i mütemeddinenin yalnız politika gazetelerini göstermek kifayet edebilir."
Şinasi
"Bugün şübbân-ı münevvere-i Osmaniye yalnız bir meslek-i edebî takip edebilir: Avrupa'nın terâkkiyat-ı ilmiyye ve fenniyesi ile tenvîr-i zihn ettikten, edebiyatını gördükten, anladıktan sonra bizde de ciddî, samimî bir edebiyat tesis etmek ve bu yolda zaten başlamış olan edebiyatımızı devam ettirmek."
Hüseyin Cahit YALÇIN
"Bugün mefkûreci Türk genci görüyor ve duyuyor ki asrımız milliyet asrıdır fakat aynı zamanda şuna da kanidir ki milliyetperverlik telâkkisi menfi bir histen ibaret kalamaz. İnsan milliyetperver ola*bilmek için evvelâ kendi milliyetinin neden ibaret olduğunu, yâni, tarihini, coğrafyasını, içtimaiyatını, lisan ve edebiyatını bilmelidir."
M. Fuat KÖPRÜLÜ
5. Yukarıdaki metinlerden hareketle Cumhuriyet dönemi öğretici metinleri ile önceki dönemlere ait öğretici metinler arasındaki farklılıkları tabloya yazınız.


ÖNCEKİ DÖNEM ÖĞRETİCİ METİNLER
FARKLILIKLAR
CUMHURİYET DÖNEMİ ÖĞRETİCİ METİNLERİ
Kelimeler
Kelime Grupları
Dil Kuralları



6. Yukarıdaki metinlerden hareketle Cumhuriyet dönemi öğretici metinleri ile önceki dönemlere ait öğretici metinler arasındaki benzerlikleri yazınız.
1.
2.
3.
4.

Eserlerin yazarlarını ve türlerini boşluklara yazınız.


  1. Günlerin Getirdiği ………………………………………………………………
  2. Edebiyat Konuşmaları ………………………………………………………………
  3. Ümit Dünyası ………………………………………………………………
  4. Söz Arasında ………………………………………………………………
  5. Bizim Akdeniz ………………………………………………………………
  6. Edebiyat Üzerine ………………………………………………………………
  7. Tuna'dan Batı’ya ………………………………………………………………
  8. Yurttan Yazılar ………………………………………………………………
  9. Mavi ve Kara ………………………………………………………………
  10. Karalama Defteri ………………………………………………………………
  11. Denizaşırı ………………………………………………………………
  12. Edebi Yeniliğimiz ………………………………………………………………
  13. Okuruma Mektuplar ………………………………………………………………
  14. Şiir Üzerine Düşünceler…………………………………………………… …………
  15. Zeytindağı ………………………………………………………………
  16. Günlerin Götürdüğü ………………………………………………………………
  17. Yolcu Defteri ………………………………………………………………
  18. Eşref Saati ………………………………………………………………
  19. Günce ………………………………………………………………
  20. Ararken ………………………………………………………………
  21. Türk Güreşi ………………………………………………………………
  22. Hayat Böyledir ………………………………………………………………
  23. Düşün Payı ………………………………………………………………
  24. Mağaradakiler ………………………………………………………………
  25. Tuna Kıyıları ………………………………………………………………
  26. Avrupa Edebiyatı ve Biz………………………………………………………………
  27. Çankaya ………………………………………………………………
  28. Sözden Söze ………………………………………………………………
  29. Tanzimat’tan Beri ………………………………………………………………
  30. Sanat Üzerine Denemeler……………………………………………………… ………
  31. Ateş ve Güneş ………………………………………………………………
  32. Yokuşa Doğru ………………………………………………………………
  33. Diyelim ………………………………………………………………
  34. Gezerek Gördüklerim ………………………………………………………………
  35. Söyleşiler ………………………………………………………………
  36. Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi ………………………………………………………………
  37. Bu Ülke ………………………………………………………………


I. Makale açıklayıcı nitelik
II. Otobiyografi 3. kişili anlatım
III. Köşe yazısı güncel sorunlar
IV. Hitabet seslenme sözleri
V. Masal tekerlemeler
1. Yukarıdaki numaralanmış terimlerden hangisi, karşısındakiyle ilişkilendirilemez?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. (LYS 2010)
Daha çok, deneme, eleştiri, inceleme ve çeviri türün*de yapıt vermiştir. Yapıtlarıyla dilimizin gelişmesine ve edebiyatımızın ulusal ve evrensel bir nitelik kazanma*sına katkıda bulunmuştur. Fransız, İngiliz, Rus, Yunan, Latin edebiyatlarından birçok yapıtı Türkçeye kazan*dırmıştır. Türk kültürünü "Anadolu hümanizmi" kavra*mıyla açıklayarak yeni bir kültür yorumu getirmiştir. "Yunus Emre'ye Selam" ve "Mavi ve Kara" tanınmış yapıtlarıdır. 2. Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nazım Hikmet Ran
B) Halikarnas Balıkçısı
C) Sabahattin Eyüboğlu
D) Necmettin Halil Onan
E) Hamdullah Suphi Tanrıöver

3. Dilde özleşme hareketinin savunucularındandır. Türk-çedeki yabancı sözcükleri kullanmamış, dille düşünce arasında dolaysız bir ilişki olduğunu, somut düşünme geleneğinin doğabilmesi için kavramların saydam, hangi kökten geldiklerinin anlaşılır olması gerektiğini vurgulamıştır. Bazı yazılarında arı Türkçe kullandığı için anlaşılmaz olarak sert bir biçimde eleştirilmiştir. Deneme ve eleştiri türündeki yapıtlarıyla yazınımızın gelişimine katkıda bulunmuştur. Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Suut Kemal Yetkin
B) Nurullah Ataç
C) Cevdet Kudret Solok
D) Falih Rıfkı Atay
E) Refik Halit Karay


4. Deneme, Türk edebiyatında Cumhuriyet döne*minde yetkinliğe ulaşmış bir yazı türüdür. Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin, Cemil Meriç, Salah Birsel bu türün başarılı örneklerini vermişlerdir. Aşağıdaki eserlerden hangisi bu parçada adı geçen yazarlardan birine ait değildir?
A) Bu Ülke
B) Bize Göre
C) Günlerin Getirdiği
D) Yaşadığımız Günler
E) Boğaziçi Şıngır Mıngır

5. Şiirin ve edebiyatın kuramlarını anlattığı denemeleriyle tanınmasının yanı sıra ironi ve humor özelliklen taşıyan şiirleriyle modern şiirimizi tema ve dil bakımından geliş*tirmiştir. "Dünya işleri", "Kikirikname", "Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu", "Boğaziçi Şıngır Mıngır", "Kurutulmuş Felse*fe Bahçesi" ve "Nezleli Karga" tanınmış yapıtlarıdır. Bu parçada sözü edilen Cumhuriyet Dönemi sanat*çısı aşağıdakilerden hangisidir? A) Refik Erduran
B) Salah Birsel
C) Nazım Hikmet Ran
D) Cahit Sıtkı Tarancı
E) Ziya Osman Saba

6. Türk kültürünü "Anadolu hümanizmi" kavramıyla açıklayarak yeni bir kültür yorumu getiren, deneme türündeki yazılarının bir bölümünü "Mavi ve Kara" adıyla kitaplaştıran Cumhuriyet Dönemi yazarı aşa*ğıdakilerden hangisidir? A) Mehmet Akif B) Ahmet Haşim
C) Ahmet Rasim
D) Hüseyin Cahit E) Sabahattin Eyüboğlu

7. Nurullah Ataç, daha çok deneme ve eleştiri türündeki
l II
yapıtlarıyla tanınmıştır. "Günce". "Karalama Defteri" ve
III IV
"Havaya Çizilen Dünya" en tanınmış yapıtlarıdır.
V
Bu parçada numaralanmış bölümlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A. I
B. II
C. III
D. IV
E. V


8. Suut Kemal Yetkin, deneme, eleştiri ve inceleme tü-
I II
ründe yapıt vermiştir. Türk kültürünü "Anadolu hüma-
III
nizmi" kavramıyla açıklayarak yeni bir kültür yorumu
getirmiştir. "Yunus Emre'ye Selam" ve "Mavi ve Kara"
IV V
tanınmış yapıtlarıdır.
Bu parçada numaralanmış bölümlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A)l. B) II. C) III. D) IV. E) V.

9. Cumhuriyet Dönemi yazarlarından Refik Halit Karay
I
daha çok deneme ve eleştiri türündeki yapıtlarıyla ta*-
II
nınmıştır. Türkçenin arılaşması için önemli çalışmalar
III
ortaya koymuştur. "Karalama Defteri" ve "Sözden Söze"
IV V
yapıtlarından bazılarıdır.
Bu parçadaki bilgi yanlışının giderilmesi için aşağı*daki değişikliklerden hangisi yapılmalıdır?
A) I. nin yerine "Nurullah Ataç" getirilmeli
B) II. nin yerine "öykü ve anı" getirilmeli
C) III. nün yerine "Türkçenin sanatsal bir nitelik kazan*
ması" getirilmeli
D) IV. nün yerine "Memleket Hikâyeleri" getirilmeli
E) V. nin yerine "Sürgün" getirilmeli


10.Türkçenin özleşmesi, arınması için yazdığı yazılarda yabancı sözcük kullanmayan; kendine özgü, devrik cümle ağırlıklı; yeni bir anlatım biçimi meydana getiren, edebiyatımızda eleştirmenliği ve de*nemeciliği ile öne çıkmış Cumhuriyet Dönemi yazarımız aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ömer Seyfettin
B) Nurullah Ataç
C) Refik Halit Karay
D) Falih Rıfkı Atay
E) Melih Cevdet Anday


11. Bir kimsenin, başından geçen ya da karşılaştığı olay*ları üzerinden belli bir zaman geçtikten sonra kaleme aldığı yazılardan oluşan yapıtlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede açıklanan ya*zınsal türe örnek gösterilebilir?
A) Anayurt Oteli
B) Mikadonun Çöpleri
C) Zoraki Tabip
D) Kırık Hayatlar
E) Zoraki Diplomat


12. Falih Rıfkı Atay'ın başarılı yapıtlarından -- ile --"Anadolu Notlan" adlı yapıtı, gezi türünün önemli ör*neklerindendir.
Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağı*dakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Bizim Akdeniz - Refik Halit Karay'ın
B) Denizaşırı - Yakup Kadri'nin
C) Tuna Kıyıları - Reşat Nuri'nin
D) Çankaya - Halide Edip'in
E) Hac Yolunda - Ziya Gökalp'in

13.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, göndergesel işlevde kullanılmamıştır?
A) Sensiz yaşayamamak ne demek bunun manasını
düşün de yine dilediğini yap, dilediğin gibi ve dile*diğin kadar yap.

B) Osmanlı kuvvetleri irili ufaklı üç yüz altmış gemiyle
Müezzinzade Ali Paşa kumandasında, Mayıs 1570'te
istanbul'dan hareket etmiştir.

C) Teksas Üniversitesi'nde yapılan araştırma sonuçla*
rına göre insanlar; okuduklarının % 10'unu, görüp
işittiklerinin % 50'sini, yapıp söylediklerinin % 90'ını
hatırlamaktadır.

D) Zekâ, insandaki beyin ve zihin sistemlerinin birbir*
leriyle etkileşimi sonucu ortaya çıkan çok yönlü bir
olgudur.

E) Mehmet Akif, Batı'daki çalışmaları, gelişmeleri vak*
tinde takip ederek öğrenmiş ve Türk insanına, yaz*
dığı şiirlerle duyurmaya çalışmıştır.



Cumhuriyet'ten sonraki Türk gezi edebiyatının oluşu*munda çok önemli bir yeri vardır. Gezi yazısı türünde ki birçok yapıtında, Türkiye ile diğer ülkeler arasında karşılaştırmalar yaparak önemli noktalara değinmiştir. Denizaşırı, Yeni Rusya, Bizim Akdeniz, Tuna Kıyıları gezi türündeki eserlerinden bazılarıdır. 14.Bu parçada tanıtılan sanatçı aşağıdakilerden han*gisidir?
A) Reşat Nuri Güntekin
B) Falih Rıfkı Atay
C) Ahmet Hamdi Tanpınar
D) Memduh Şevket Esendal
E) Sait Faik Abasıyanık

1B-2C-3B-4B-5B-6E-7E-8A-9A-10B-11E-12C-13A-14B