Sponsorlu Bağlantılar
Toplam 3 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 3 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    Üyelik tarihi
    16.Mart.2011
    Mesajlar
    1,603

    Şair Padişahlar

    PADİŞAH ŞAİRLER

    Belki de adlarından başka bir şey bilmediğimiz sultanlardı onlar. Kılıçlarının sesi daha yüksek duyulsa da kiminin kalemi kılıcından daha keskindi. Onlarda ete kemiğe bürünmüş, hüzne tutunan, sevinci, acıyı tatmış, ağlayan, gülen seven insanlardı. Onlarda sevmiş, aşk acısı çekmişlerdi. Ayrılığı yaşamış, kavuşmanın sevincini bilen duygusal insanlardı. Denilir ki ‘SULTANLARIN SÖZÜ, SÖZLERİN SULTANIDIR.' Sözlerin beklide en ihtişamlısı Osmanlı Sultanlarının dilinden düşenlerdi. Yüzyıllara hükmeden, dünyayı titreten bu sultanların kimi dizelerini, beyitlerini, gazellerini ve kasidelerini yazarken Avni, Muhibbi, Bahti, Selimi gibi mahlaslara sığındı. Aslında bu perde kulak verenler için sultanların iç dünyasına uzanan kapının habercisi, hatta anahtarıydı.

    Osmanlı Padişahları bu zarafeti, bu güzelliği bizlere sunarken bir taraftan savaşın, bir taraftan sözün sultanı olarak yaşadılar. Bu da sultanların sırca saraylarda yaşayan yalnızca bir mitolojik kahraman olmadıklarını göstermektedir. Aşkı, hüznü, neşeyi ve inancı yansıtan şiirleri, Osmanlı padişahlarının gönül dünyasının aynası olmuştur. Devletlû, haşmetlû, garabetlu olarak anılan padişahların, aynı zamanda ince, zarif, hassas insanlar olduğunu göstermektedir. Osmanlı tarihinde şiirle ve musikiyle ilgilenen birçok padişah olduğu bilinmektedir; Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Kanuni, II. Selim, I. Ahmet ve III. Selim gibi sultanlar Sarayda, sanata her zaman sıcak bakmış, hemen her padişah ve şehzade, bir sanat dalıyla ‘hobi’ düzeyinde de olsa uğraşmış, kendilerini bu alanlarda da geliştirmişlerdir. Kimi padişahlar hattat, nakkaş ve musikişinas olarak ün salmıştır; ama aralarında şiir yazmayan neredeyse yoktur. İyi derecede şair olan padişahlar, ülkede yetişen ilim ve sanat adamlarının kıymetini bilmiş; özellikle 15. asırdan itibaren Türk edebiyatının gelişmesinde önemli rol üstlenmişlerdir. Şiirleri, kişiliklerinin aynası olmuştur. Sultan Murad(1402-1451), şiir yazan ilk Osmanlı padişahıdır. Bir rivayete göre Haftada iki gün şair ve bilginleri toplayıp dikkat ve iltifatla, baştan sona kadar dinler, tartışmayı başlatmak içinde her hafta her konu için tartışmacı tayin edermiş.'

    Osman Gazi, Orhan Gazi, I. Murat, I. Bayezid ve I. Mehmet Osmanlı padişahları şiirle yalnızca bir hobi olarak uğraşmamışlardır. Fatih Sultan Mehmet (1432-l48l) Özellikle resme, şiire ve müziğe önem vermiştir. Fatih`ten sonraki birçok padişahın devrinin ünlü şairleriyle boy ölçüşecek nitelikte şiirlere imza atmıştır. ‘Avni’ mahlasıyla şiirler yazan Fatih`in aruzu ustaca kullandığını, arı ve duru bir üsluba sahip olduğu ve şiirlerindeki dilin zenginliği dikkat çeker. Sultanların şiirlerinden yola çıkılarak onların karakterlerini anlamamız, iç dünyasını tanımamız da mümkündür. Sert ve acımasız bir padişah olarak bilenen Yavuz Sultan Selim’in şiirleri, ‘bir cihanı iki hükümdara’ çok gören bir padişahın kaleminden çıkmışa hiç benzemiyor. Şiirlerinde ‘Selimi’ mahlasını kullanan Yavuz Sultan Selim, aşka tutsak olan ve acı çeken, hasret dolu bir insan olarak karşımıza çıkıyor. Farsca ve Arapça şiirler yazmış, felsefe, edebiyat, matematik ve dini ilimler konusunda geniş bilgiye sahiptir. Yavuz Sultan Selim`in ‘Şirpençe’ adlı şiiri, onun ölüm sebebi olan şirpençeyi hatırlatıyor.

    Çağının hatırı sayılır şairlerinden biri olan 46 yıl hükümdarlık yapan Kanuni Sultan Süleyman ya da diğer adıyla Muhibbi`nin şiirleri de benzer duyarlıkları taşıyor. Dünyanın en büyük ve en zengin devletinin başındaki padişah, tıpkı diğer şairler gibi aşktan, ayrılıktan, özlemden, acıdan; fakirlikten, kimsesizlikten ve kadrinin bilinmediğinden şikâyet ediyor. Yaklaşık 3200 şiir yazan padişahın ‘Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi / Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi` dizeleri ise yüzyıllardır söylenegeliyor.
    Baki, Zati, Hayali ve Fuzuli gibi büyük şairler bu dönemde yetişmiştir. Sultanların yazdığı şiirler, sultanların yaşamlarını ve kişiliklerini daha iyi anlamak için bir kılavuz özelliği taşımaktadır. Bağdat Fatihi Sultan IV. Murad`ın `Bağdat ` şiiri, İyi bir bestekâr olduğu kadar tamburi ve neyzen olarak da ün salan III. Selim`in ise bestelenen şiirleri bulunmaktadır.

    Gönül kerestesiyle bin Yenişehir ü Bazar yap Zulm eyleme rençberlere Her ne ider isen var yap...
    Osman Ertuğrul oğlusun Oğuz Karahan neslisin Hakk`ın bir kemter kulusun İslambol’u aç gülzar yap.
    Osman Gazi (1258-1326)

    Şairler arasında duygularını ifade etmede en başarılı sayılan Cem Sultan’dır. Şiirlerinde vatan hasretini, aşk, tabiat, dini ve tasavvufi konuları işlemiştir. Geniş kültürü, şiir bilgisi, hassasiyeti onun şiirlerine zenginlik, güçlü bir dış yapı kazandırmıştır. Necip mahlasıyla şiir yazan III. Ahmed aynı zamanda Lale Devri' olarak bilinen kültür ve sanat hareketinin baş mimarı olmuştur. Nedim gibi divan şiirinin ustası bu dönemde yetişmiştir. Osmanlı şiiri, devletteki sosyal ve siyasi çözümlemenin aksine, sürekli bir gelişme ve yenilenme hali yaşamıştır. Divan şiiri, XVI. Yüzyılda en parlak dönemini yaşadıktan sonra, sosyal, siyasal ve ekonomik düşüşe zıt olarak, yeni ve farklı üsluplar içerisinde gelişmesini sürdürmüştür. Osmanlı padişahları, sadrazam, vezir ve devlet ricali saray, konak ve evlerini her türlü sanat etkinliklerine açarak, sanatın gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

    PADİŞAHLAR/ YILI / MAHLASLARI
    II. Murad (Muradi)
    Fatih Sultan Mehmet (1432-1481) Avni
    II. Bayezid (1448-1512) Adli
    Cem Sultan (1459-1495)
    Şehzade Korkut (1470-1512)
    Yavuz Sultan Selim (1470-1520)
    Kanuni Sultan Süleyman Muhubbi-Meftuni- Acizi

    Kanuni şehzadeleri Mustafa, Bayezıd ( 1527-1562), Selim ve Cihangir de şiir yazmıştır.

    II. Selim (1524-1574) Selimi
    III. Murad (1542-1595) Muradi
    III. Mehmed (1566-1603)
    I. Ahmed (1590-1617)
    II. Osman (1604-1622)
    IV Murad (1612-1640)
    IV. Mehmed (1642-1693)
    II. Ahmed (1643-1695) Ahmed
    II. Mustafa (1664-1703) ikbali
    III. Ahmed (1673-1736) Necib aynı zamanda hattadı.
    III. Mustafa (1717-1774) Cihangir
    III. Selim (1761-1808) İlhami
    II. Mahmud (1784-1839)
    II. Mahmudun kızı Adile Sultan
    II. Abdulhamid (1842-1918)
    Sultan Mehmed Reşad (1844-1918)
    Sultan Abdulaziz (1830-1876)
    Sultan Abdulmecid
    VI. Sultan Mehmed Vahideddin (1861-1926)

    Görülüyor ki;
    Osmanlı hanedanı diğer pek çok hanedandan farklı olarak tarih sahnesinde sanatkâr mizaçlı sultanlarıyla yer almıştır. İyi bir eğitimden geçen Osmanlı Şehzadeleri ve sultanları musikiye ve şiire büyük ilgi göstermişlerdir. Daha ilköğrenimleri sırasında iyi bir dil ve edebiyat eğitimi alan sultanlarının hemen hepsi şiir yazmış, pek çoğu da şairlik vasıflarını ön plana çıkarmışlardır. Osmanlı Sarayının diğer Türk devletlerinde de olduğu gibi sanatçıları ve ilim adamlarını desteklemesi, kültür ve sanat hayatını canlı tutmuştur. Bunlar bizim tarihimiz, kültürümüzdür. Onurumuz ve gururumuzdur. Kültürümüze sahip çıkalım. Atatürkün dediği gibi geçmişi olmayanın geleceği de olmaz. Günümüzle, Osmanlı dönemi arasındaki farkın yorumunu sizlere bırakıyorum.

    Kaynak: PADİŞAH ŞAİRLER - Nevin KILIÇ

  2. #2
    Üyelik tarihi
    16.Mart.2011
    Mesajlar
    1,603

    Post Cevap: Şair Padişahlar

    Şiir Yazan Osmanlı Padişahları ve Mahlasları:

    Padişahlar Mahlası Anlamı



    • II. Murad- Muradi (İstenerek, ümid ederek beklenen. Arzu edilen şey.)
    • Fatih Sultan Mehmed- Avni (Yardım)
    • II. Bayezid- Adli (Hakkaniyet. Adâlet üzere oluş)
    • Şehzade Korkut- Harimi (Çekinmez. Kayıtsız kimse.)
    • Cem Sultan
    • Yavuz Sultan Selim
    • Kanuni Sultan Süleyman- Muhibbi (Seven, sevgi besleyen anlamında muhible ilgili)
    • II. Selim
    • Sultan Mehmed
    • Şehzade Mustafa
    • Şehzade Cihangir
    • Şehzade Bayezid
    • Sultan III. Murad
    • Sultan III. Mehmed- Adni (Vatan tutmak , Cennette bir makam adı)
    • I. Ahmed- Bahti (Kader. Tâli. Uğur. Alın yazısı. Kısmet. İkbal.)
    • II. Osman- Farisi (Acemce, Farsça. İran'la alâkalı)
    • IV. Murad- Muradi (İstenerek, ümid ederek beklenen. Arzu edilen şey.)
    • IV. Mehmed
    • II. Ahmed
    • II. Mustafa- İkbali (Baht açıklığı. Talih. Refah.)
    • III. Ahmed- Necib (Soyu ve nesli temiz, aslı kerim olan. Cömert. Asilzâde. Güzel huylu ve ahlâklı)
    • III. Mustafa- Cihangir ( Meşhur, cihanı zabteden, fâtih.)
    • III. Selim- İlhami (İlham ile elde edilen ve nâil olunan. İlham ile alâkalı)
    • II. Mahmud- Adli (Adâlete mensup, adâletle alâkalı, ilgili.)
    • Mehmed Reşat

  3. #3
    Üyelik tarihi
    16.Mart.2011
    Mesajlar
    1,603

    Cevap: Şair Padişahlar

    Saray, Pâdişah, Şair ve Şiir

    Osmanlı pâdişahlarının ilme, sanata; âlim ve sanatkârlara bilhassa şiire ve şâirlere ne kadar değer verdiklerini târihten biliyoruz. Sultanlar ve pâdişâh namzedi şehzâdeler en zorlu durumlarda bile âlim ve sanatkârları yanlarından ayırmamışlardır. Has dairede sırdaşları, dertdaşları; karşılaştıkları bir sıkınıtıyı çözmek için istişare ettikleri müsteşarları hep bu ilim ve sanat adamlarından olmuştur. Saltanat sahipleri, savaş hazırlıkları ve plânları yaparlarken bile bu ehil insanların ilim ve şiir sohbetlerini ihmâl etmemişlerdir. En neşeli anlarında, en hüzünlü zamanlarında, içinden çıkılamayan, kördüğüm meseleleri çözen; en derin acıları tatlıya bağlayıp hazanı bahara çeviren “hem neşâtın hem de gamın rûzgârını gören” bu ulu kişiler hep onların yanlarındadır.İşte sultanlar bu şiir ikliminin sultanlarından feyz alıp bu sanatın diyarında onların yolunda at koşturmuşlardır.
    Sehî Bey, tezkiresinde şair sultan olarak verdiği ilk kişi Sultan Yıldırım Bayezid’in oğlu Sultan Mehmed evlâdı Sultan Murâd’dır. (1) Lâtîfî’ye göre de şiir söyleyen ilk padişah odur. (2).Kınalızâde, kitabına Sultan Murâd’la başlar. Daha ilk cümlede hânedândan şiirle, kendisine üstünlük verenin evvelâ Sultan Murâd olduğunu söyler.(3)
    İkinci Murâd, geleceğin Fatih’i olacak oğlu Mehmed’in en iyi şekilde eğitilmesi için her türlü imkânı seferber etmiştir. Bu iyi tedrîsât neticesinde Fâtih Sultan Mehmed ,Avnî mahlâsıyla bir dîvân meydana getirecek kadar şiir yazabilmiştir.
    Şiirin tadını alan, bu sanatın ilmine vâkıf olup bu edebiyatın gerekliliğine inanan Fatih’ten sonra, şiir mecbûriyet hâlini almış gibidir. Şiirin ‘düm tek’leri; yani âhengi olan aruz vezni ile binâ edilen bu sanat, hânedan mensupları arasında su içmek, yemek yemek gibi zarûrî ihtiyaçlardan biri olmuştur. Şiir, hayatın öyle bir parçası olmuştur ki mektuplaşmalar bile şiir hâlini almıştır.
    Fâtih’in büyük oğlu Sultan Bayezid, kendisine baş kaldıran kardeşi Cem Sultan’a yazdığı manzum mektubu ve Cem’in ona verdiği cevabı, o devrin tarihini anlatan hemen hemen bütün kitaplarda görmek mümkündür. Sultan Bayezid, isyânkâr kardeşine şöyle seslenir:

    “Çün rûz-ı ezel kısmet olınmış bize devlet
    Takdîre rızâ virmeyesin buna sebeb ne
    Haccü’l-Haremeynim diyü da’vâlar idersin
    Ya saltanat-ı dünye içün bunca taleb ne”

    Cem Sultan ‘ın cevâbı:

    “Sen bister-i gülde yatasın şevk ile handan
    Ben kül döşenem külhen-i mihnetde sebeb ne” (4)

    Sultan Bayezid ile Cem Sultan arasındaki mücâdeleyi bu mısralardan daha güzel ne anlatabilir?

    Cem Sultan, ölümün nefesini ensesinde hissederken en büyük destekçilerinden, yardımcılarından biri şair Seferihhisarlı Haydar Çelebi olmuştur. Bu şair; onun defterdarı, yol arkadaşı ve dert ortağı,(5) “ sıkıntının en şiddetli olduğu zamanlarlarda onun acısını paylaşan, dertlerini unutturan dostu idi.”(6) Târihin en meşhur şehzâdesine, minik yavrusu Oğuz’un ölüm haberini getirdikleri sırada, Fâtih’in küçük, fakat derdi büyük oğlu, gazellerindeki kadar derin gözyaşı deryâlarına dalıp dalıp çıkmıştır. Cem’i bu dertli ânında Haydar Çelebi, teselli ve teskin etmek için ona samimiyet özlü şiirleriyle, inci mercan sözleriyle, dil ilminin bütün inceliklerini kullanarak kim bilir ne diller dökmüştü. Kara gün dostu bilge şair Haydar Çelebî olmasa bu gözyaşı sultânının şiirleri, çağlayan gözyaşlarıyla beraber akan zamana karışıp gidecekti. Biz de ondan haberdâr olmayacaktık.Yazımı fazla ıslatmamak için Cem Sultan’ın gayzerler gibi su fışkırtan beyitlerine yer vermeyeceğim.Sadece şu güzel beyitle iktifa edelim:
    Dün gece deryâya düşdüm düşde gark oldum sanıp
    Uyanıp gördüm gözüm yaşı imiş deryâ meğer

    Sekiz yıllık saltanatı at üstünde geçen, üç kıtada “ Ezân-ı Muhammedî’nin şehbâl açması için” kâh “Karabulut” kâh “Akbulut” olup koşturan Sultan Selim, en meşgûl zamanlarında bile ilim, irfân sâhibi şairlerle sohbet etmeyi ihmâl etmemiş ve bu keyifli sohbetlerden aldığı zevk ve ilhamla şiir yazmaktan da geri durmamıştır.
    Ne yazık Yavuz Sultan Selim’in şiirlerinin dili Farsça’dır. Milletimiz ona kendi dilinde şiir yazdırmayı arzulamış olmalı ki başka şairlere ait olan birçok Türkçe şiiri, Sultan Selîm’e isnâd etmiştir. Bu durumla ilgili olarak Sehî Bey:”Câhil insanlar ona Türkçe şiirler isnâd ederler, ama o aslâ Türkçe şiir söylememiştir, bütün şiirleri Farsçadır.(7)”der. Bu mevzû hakkında Lâtîfî de Sehî Bey’i destekler mâhiyette bilgiler verir. Sultan Selîm bahsinde, Selîmî’nin olmadığı hâlde ona isnât edilen birkaç beyiti de bizlerle paylaşır. (8)Hatta şair Neşrî’nin anlatıldığı bölümde, bu şaire ait bir şiirin yanlışlıkla Sultan Selîm’inmiş gibi gösterildiğini dile getirerek sözü geçen şiirin beyitlerinden örnekler verir:

    “Gözlerimden aktı deryâlar gibi yaşım benim
    Dôstlar çok nesne gördü onmadık başım benim

    Geçmek için seyl-i eşkimden hayâlin askeri
    Bir direkli iki gözlü köprüdür kaşım benim” (9)

    Öyle ki tarihçi Reşat Ekrem Koçu bu bu şiirin son beyitini delil göstererek Sultan Selîm hakkında şu sözleri sarf eder : “İçki de kullanırdı, hem de çok içerdi. Pek asîlâne îtirâf ediyor:

    “Ey felek dokuz dolu câm içmeyince Han Selîm
    Dehr içinde olmadı hergez ayakdâşım benim”(10)

    Hattâ Google’da arama yaparken Dr.Abdullah Tekiner “Selim’den Bir Gazel” başlığı altında bu gazelin tamamını açıklama yoluyla bir yazısına denk geldim.(11)

    Kınalızâde Hasan Çelebi’nin tezkiresinde de Sultan Selim ‘den uzun uzun bahsedilirken şiirlerinden seçilen beyitlerde Türkçe tek beyit yoktur.(12)

    Bu mevzû da nerden çıktı denilebilir. Konunun dışına çıktığımın farkındayım. Fakat Yavuz Sultan Selîm imzalı Türkçe şiirlerin dillerde hatta kalemlerde hâlâ dolaşmasından ötürü bu konuya, karınca kararınca açıklık getirmek istedim.

    Sultan Selim’in Kastamonulu âlim ve şair Halîmî’yle Trabzon’daki şehzâdeliğinde başlayan bir dostluğu vardır. “ Halîmî’yi savaşta ve barışta dert ortağı olarak seçmişti kendine. Cihân pâdişâhının bir şairle dillere düşen dostluğunu şairlerden şöyle dile getirmiştir:

    Ol pâdişeh ki ism-i şerîfi Selîm ola
    Lâyık budur musâhibi anın Halîm ola (13)

    Sultân Selîm pâdişah olduğunda Halîmî Çelebi’yi sarayın bahçe kapısında karşılamış, hâlini hatırını sormuş, berâberce saraya girmişlerdir. Sultân Selîm, hürmet ettiği bu ilim ve sanat adamına : “Her ne kadar saltanata nâil olsak da dostlardan uzak kaldık.”(14) diyerek onun kendi indinde ne kadar değerli olduğunu anlatmıştır.

    Şiirden çok iyi anlayan Kânûnî Sultan Süleyman, kendi devrinde Bâkî’yi en büyük şair kabul ettiği için onu her zaman koruyor, ona ihsanlarda bulunuyordu. Hattâ Rumeli kazaskeri Hâmit Efendi Bâkî’nin Silivri Medresesi’ne tâyinini usûllere muvâfık bulmadığı için bu atamanın icrâsında tereddüt göstermiştir. Fakat kesin emirlerle Bâkî ‘nin, Silivri Medresesi’ne tayini gerçekleşmiştir. (15) Sultan Süleymân’ın takdirlerini kazanmış genç bir şairin, teamüllerin hiçe sayılıp bir medreseye atanması, şiir sanatına verilen ehemmiyeti ve bu sanatın o devirde nelere kâdir olduğunu göstermesi bakımından çok mühimdir.
    Zaman geçtikçe şiir, hayâtın içinde daha aktif hâle gelir. Soru sormak için bile şiir tercih edilir. Takrîben üç bin gazeli bulunan, Zâtî’den sonra en çok gazel yazan (16) şairlerden olan Kânûnî Sultan Süleyman, şiiri günlük konuşma dili hâline getirmiştir: Karıncaların istilâ ettiği bir ağacı, bu dur durak bilmeyen çalışkan böceklerden kurtarmak için Ebussuûd Efendi’den şöyle cevaz istemiştir:

    “Dırahta ger zarâr itse karınca
    Günâhı var mıdır ânı kırınca”

    Ebussuûd Efendi’nin cevâbı da aynı vezin ve kâfiyeyle olur:
    “Yarın dîvânına Hakk’ın varınca
    Süleyman’dan alır hakkın karınca” (17)

    Konuşma üslûbuyla yazılan şiirler tarih boyunca devam edegelmiştir.
    Meşhur mektuplardan biri de Bağdad’ı İranlılardan geri almak için Irak’a giden Hâfız Ahmed Paşa, başarılı olamayınca Dördüncü Murad’a gönderdiği mektuptur:

    “Aldı etrâfı adüv imdâda asker yok mudur
    Dîn yolunda baş verir bir merd-i server yok mudur

    Dergâhı Sultân Murâd’a nâmemiz îsâline
    Bâd-ı sarsâr gibi bir çâpük kebûter yok mudur”

    14-15 yaşındaki Dördüncü Murâd, aynı vezin ve kâfiye ile Hâfız Ahmed Paşa’ya cevap yazar:

    Hâfızâ Bağdad’da imdâd etmeye er yok mudur
    Bizden istimdâd idersin sende asker yok mudur

    Düşmeni mat etmeye ferzâneyim ben der idin
    Hasma karşı şimdi at oynatmaya yer yok mudur (18)

    Yukarıda söylendiği gibi Fatih Sultan Mehmet’ten sonra şiir; pâdişahların, şehzâdelerin hatta okuyup yazan herkesin olmazsa olmaz meşgûliyetlerinden biri olmuştur. Fâtih, devlet büyüyüp zenginleştikçe yakın ya da uzak devletlerdeki ilim, sanat ve gönül adamlarını İstanbul’a davet ediyordu. Bu vesîleyle ilim gelişiyor, İlim geliştikçe de şiir sanatımız da inkişâf ediyordu. Çünkü bahis mevzû olan ilim, fikir ve zikir sâhibi insanlar, şiir yazıyordu. Onlar bin bir zahmet ve emekle gece yarılarına kadar kafa patlatıp kaleme aldıkları beyitleri ilim temelleri üzerine binâ ediyorlardı. Bu da sanatı ilmîleştirmiştir. Şiir sanatının gelmiş geçmiş en büyük ustalarından biri olan Fuzûli ,dîvânının önsözünde “İlimsiz şiir, esâsı yok dîvâr gibi olur.Ve esâssız dîvâr gâyet de bî-i’tibâr olur. (19)” diyerek bu sanatın özünde ilim olduğu söylemiştir.

    Bizler bugün birçok devlet adamını şairlik yönüyle biliyor ve anıyoruz. Şairliği devlet adamlığının gerisinde kalan pâdişahlar da şiirden,edebiyattan anlayanlara daha yakın,daha sevimli geldiğini görüyoruz.Sultânü’ş-Şuârâ Bâkî devletin yargı mensuplarından idi. Bizler onu nasıl bir kazasker olduğuyla değil, şairliğinin büyüklüğü ile ilgileniyoruz. Bâkî nasıl bir kazaskerdi? Dâvâları nasıl çözerdi? Mahkemede adam kayırır mı idi? Suçluları suçsuz gösterip mâsum insanlara cezâ keser miydi? Bunlarla ilgilenmiyoruz. Biz, adı bu gökkubede “bir hoş sedâ olarak Bâkî kalan” söz sultânı ile alakadar oluyoruz. Vefat edip cenâzesi Fâtih Câmi’inde musallâ taşına konduğunda cenâze namazını kıldırıan Şeyhülislâm Sun’ullâh Efendi, Bâkî’nin :
    “Kadrini seng-i musâllâda bilip ey Bâkî
    Durup el bağlayalar karşına yârân saf saf”
    beyitini okudu. (20) Şeyhülislâm; kazasker Bâkî’nin değil, Sultânü’ş-Şuârâ Bâkî’nin cenâze namazını kıldırmış, onun ardından gözyaşı dökmüştür. Halk, omuzlarda asık suratlı bir bürokratın değil, gönüllere ferahlık veren, güneş yüzlü, sünbül kokulu büyük bir şârinin tabutunu taşımıştır.

    Osmanlı ailesinin mensupları ve devlet adamları şairleri koruyup gözetmişler. Oh ne iyi yapmışlar! Onlara güzel güzel imkânlar sağlamışlardır. Kıskananlar çatlasın! Söz ustalarının, kelime işçilerinin şiirlerini okumaktan ve dinlemekten büyük keyif almışlar. Yarasın! Eğer bunlar olmasaydı, belki de Bâkî gibi zaman rüzgârı önünde bir kuru yaprak gibi sürüklenme zevkini tadamayacaktık. Nâbî’nin tecrübelerinden istifâde edemeyecek, ikbâl meyhânesinde mağrurlananların baş ağrısı çekeceklerinden bî-haber yaşayacaktık. Şeyh Gâlib’in rahle-i tedrîsine oturamayacak, kendimize hoşça bakamayacak ve bu âlemin özü olduğumuzu bilemeyecektik…

    Sultanlar, şeyhülislamlar, paşalar, kadılar; şiir devletinde de ferman buyurmuşlar, fetvalar vermişler, emirler savurmuşlar, hükmetmişler… Devlet işlerinin boğucu ve yıpratıcı hırçın dalgalarından kaçabildikleri zamanlarda sığınabildikleri huzur limanı şiir olmuştur. Bu kaçışlar sayesinde asık suratlı, çatık kaşlı; kalplere korku salıp usanç veren devletten güler yüzlü, gönüllere ferahlık saçan; insanın gönlünde bahar esintileri terennüm ettiren; düşünce ve hayâl dünyasına güneşler doğuran koca koca divanlar meydana gelmiştir. İşte bu vesilelerle saraylar ve paşa konakları bir şiir muhiti hâline gelmiştir. Dîvân şiirine, aşağılamak için “saray şiiri” denmesinin sebebi bu olsa gerektir. Fakat bir edebiyatın sarayda da yankı bulması, kendini orada kabul ettirmesi, devletin en üst seviye idarecisinden en küçük bürokratına kadar birçok okuryazarın o şiir geleneğinin bir mensubu olması o edebiyatın eksikliği, kusûru değil, elbette başarısıdır.
    Kelimeleri incileştiren bu edebiyat sadece saray mensuplarına mahsus değildir. Divan şiiri eğitimli şehir insanlarının sanatıdır.
    Bin yıllık bir edebiyatı, Osmanlı coğrafyasına sıkıştırmak doğru değilken, birilerinin bu aşk ve gönül lisânını Topkapı Sarayı’na hapsetmeye çalışması sarayın yolunu dahi bilmeyen, hayatında İstanbul’a hiç gelmemiş, hatta Osmanlı coğrafyasının rüyâsını bile görmemiş divan şairlerine haksızlık olmaz mı?
    Unutulmamalıdır ki edebiyat yüksek zümrelerin işididir.

    Ömer SALMAN


    1-Sehî Bey ,Heşt Behişt ,Tercüman 1001 Temel Eser,İstanbul 1980,s.43
    2- Doç.Dr.Mustafa İSEN, Lâtîfî Tezkiresi,Kültür Bakanlığı Yayınları,Ankara 1990,s.68.
    3- Dr.İbrâhim KUTLUK,Kınalı Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-şuarâ,TTK,Ankara 1989,s.70
    4-Dr.Halil ERSOYLU,Cem Sultan’ın Türkçe Dîvânı 1.Cilt,Tercüman 1001 Temel Eser,İstanbul 1981,s.20.
    5- Doç.Dr.Mustafa İSEN, Lâtîfî Tezkiresi,Kültür Bakanlığı Yayınları,Ankara 1990,s.231.
    6- Dr.İbrâhim KUTLUK,Kınalı Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-şuarâ,TTK,Ankara 1989,s.313
    7- Sehî Bey ,Heşt Behişt ,Tercüman 1001 Temel Eser,İstanbul 1980,s.50.
    8- Doç.Dr.Mustafa İSEN, Lâtîfî Tezkiresi,Kültür Bakanlığı Yayınları,Ankara 1990,s.79.
    9- Doç.Dr.Mustafa İSEN, Lâtîfî Tezkiresi,Kültür Bakanlığı Yayınları,Ankara 1990,s.342.
    10-Reşad Ekrem KOÇU,Osmanlı Pâdişahları,Nebioğlu Yayınevi,s.208
    11-http://www.yagmurdergisi.com.tr/konu_goster.php?konu_id=1067&y agmur=bolum2&sid=26&kat=17
    12- Doç.Dr.Mustafa İSEN, Lâtîfî Tezkiresi,Kültür Bakanlığı Yayınları,Ankara 1990,s.207.
    13-Dr.İbrâhim KUTLUK,Kınalı Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-şuarâ,TTK,Ankara 1989,s.84-94.
    14- Dr.İbrâhim KUTLUK,Kınalı Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-şuarâ,TTK,Ankara 1989,s.307-308
    15-Prof.Dr.Köprülüzâde Mehmet Fuat,Eski Şairlerimiz Divan Şiiri Antolojisi,Muallim Ahmet Hâlit Kütüphânesi,İstanbul 1934.s.259-260
    16- Prof.Dr.Mine MENGİ,Esti Türk Edebiyatı Tarihi,Akçağ ,Ankara 1997.s.168.
    17-Prof.Dr.Âmil ÇELEBİOĞLU,Kânûnî Sultan Süleymân Devri Türk Edebiyatı,MEB,İstanbul 1994
    18-Hilmi YÜCEBAŞ,Hiciv ve Mîzah Edebiyatı Antolojisi,Milliyet Dağıtım,İstanbul 1976
    19-Fuzûlî,Külliyât-ı Dîvân-ı Fuzûlî,Ahter Matbaası,20 Rebi’ü’s-sânî 1308,s.5.
    20- Prof.Dr.Köprülüzâde Mehmet Fuat,Eski Şairlerimiz Divan Şiiri Antolojisi,Muallim Ahmet Hâlit Kütüphânesi,İstanbul 1934.s.264-265

Benzer Konular

  1. Türk Edebiyatında Şair Ve Yazarların Sözleri
    Konu Sahibi edebiyatci Forum Türk Dili ve Edebiyatı Genel İçerik
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 23.Mayıs.2018, 12:21
  2. Şair Evlenmesi- Şinasi
    Konu Sahibi refresh Forum Oku-Yorum
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 22.Ekim.2013, 09:35
  3. Şair ve Fikir Adamı Olarak Yahya Kemal Beyatlı
    Konu Sahibi refresh Forum Türk Dili ve Edebiyatı Genel İçerik
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 17.Nisan.2012, 22:10
  4. Edebiyatta Şair-Yazar Kadın
    Konu Sahibi nurullah Forum Yazı-Yorum
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 14.Aralık.2011, 11:25
  5. Ömrünü Şiire Bölen Şair
    Konu Sahibi ahbar Forum Oku-Yorum
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 29.Mayıs.2011, 22:08

Bu Konu için Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •