Sponsorlu Bağlantılar
+ Konuya Cevap Yaz
Toplam 2 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 2 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    Kayıtsız Üye Misafir

    Dolaylı anlatım ve nesnesine göre çatı sorusu

    Aşağıdakilerden hangisinde dolaylı anlatım vardır :?

    A) Onun yemeklerinin tadına doyum olmaz.

    B) Tencerenin altını kapatmazsan yemeği yakarsın.

    C) Ulu önder,bu vatanı biz gençlere armağan etti.

    D) Bütün yaz Cingöz Recai'nin serisini okudum.


    BİR TANE DAHA SORUM OLACAK......


    Aşağıdakilerden hangisi nesne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır :?

    A) Senin çantan dün burada kalmış.

    B) Akşama kadar dizimin dibinde oturdu.

    C) Dün akşam çok erken yattı.

    D)Ben de senin için yaptığım resimleri göstereyim

  2. #2
    Üyelik tarihi
    16.Mart.2011
    Mesajlar
    1,603
    Aşağıdakilerden hangisinde dolaylı anlatım vardır?

    A) Onun yemeklerinin tadına doyum olmaz.

    B) Tencerenin altını kapatmazsan yemeği yakarsın.

    C) Ulu önder,bu vatanı biz gençlere armağan etti.

    D) Bütün yaz Cingöz Recai'nin serisini okudum.


    BİR TANE DAHA SORUM OLACAK......


    Aşağıdakilerden hangisi nesne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?

    A) Senin çantan dün burada kalmış.

    B) Akşama kadar dizimin dibinde oturdu.

    C) Dün akşam çok erken yattı.

    D)Ben de senin için yaptığım resimleri göstereyim (geçişli, diğerleri geçişsiz fiil)

    -------------------------------------------------------------------------------------------------------

    Ayrıca aşağıdaki konuları inceleyiniz.

    Doğrudan ve Dolaylı Anlatımlı Cümleler

    Doğrudan (Dolaysız) Anlatım : Söylenenleri biçimsel bir değişikliğe uğratmadan, kişilerin söylediği ya da sözün söylendiği biçimde, olduğu gibi aktaran cümlelerin anlatımına denir.

    Dolaylı Anlatım: Bir sözün kişi, zaman, anlatıcı değişiklikleriyle aktarılan biçimidir. Bu anlatım biçimiyle kurulan cümlelere daha çok roman, öykü gibi anlatımsal türlerde, olayların yazar tarafından anlatılmasında rastlanır. Örnek :

    En iyi romanlar, bir bunalım döneminde yazılır, der Dostoyevski. (Doğrudan)

    En iyi romanların bir bunalım döneminde yazılacağını söylüyor Dostoyevski (Dolaylı)

    Turgut Uyar : "Nobel Ödülünü kazanan bu yazarı, en içten dileklerimle kutlarım." Diyor. (Doğrudan)

    Turgut Uyar, bir yazısında , Nobel Ödülü kazanan bu yazarı en içten dilekleriyle kutladığını belirtiyor. (Dolaylı)

    Nesneye Göre Çatı (Nesne - Yüklem İlişkisi)


    1. Geçişsiz Eylemler

    Nesne alamayanı belirtili ya da belirtisiz bir nesneyle kullanılamayan eylemler­dir. Bu tür eylemler "Neyi? Kimi? Ne?" sorularına cevap veremezler. Genel­likle oluş ve durum bildiren eylemlerdir.

    * Ahmet denizde yüzüyor.
    * Babam uyuyor, annem kanepede oturuyordu.
    * Kelebek yere düştü.
    * Ağaçlar yakında yeşerecek.
    * Fırtına üç gün sürdü.
    * Son günlerde biraz durgunlaştı.


    2. Geçişli Eylemler

    Nesne alabilen, belirtili ya da belirtisiz bir nesneyle kullanılabilen eylemlerdir. "Neyi? Kimi? Ne?" sorularına cevap verebilirler. Genellikle kılış bildirirler.

    * Babam gazetesini okuyor, annem televizyon seyrediyordu. (Babam neyi okuyordu? Gazetesini. "Okuyordu" yüklemi "gazetesini" sözcüğü­nü belirtili nesne olarak almıştır, geçişlidir.)

    * Babasının göç ettiği mahalleyi arıyormuş.
    * Ona bir mektup yazacağım.
    * Kar yollarıkapadı.
    * Hep seni düşünüyordum.
    * Seni aradığınısöyledi.

    ** Yüklem geçişli olduğu halde cümlede nesne kullanılmamış olabilir. Bu durum fiilin çatısını etkilemez.

    * Eve varınca sana bir bir anlatacağım.Anlatılacak şeyler söylenmemiş, nesne kullanılmamıştır. İstenirse uygun bir nesne eklenebilir: Konuştuklarımızı, olanları, o masalları... "Anlatacağım" fiili geçişlidir.

    Kazı geçişsiz fiillerin geçişli kullanımları da vardır. Bu yüzden, tek olarak fiile değil, cümlenin bütününe, fiilin hangi anlamda kullanıldığına bakılmalıdır.

    * Fırtına, üç gün sürdü. (geçişsiz)
    * Tepsiyi fırına sürdü. (geçişli)
    * Karlarda geziyoruz. (geçişsiz)
    * Kırları geziyoruz. (geçişli)

    Örnek Soru:
    (I) Kıyıları dantel dantel, tepeleri zeytinlerle süslü Orak Adası'nı geçtik. (II) Balıkçı kayıkları güneyli rüzgarlarla salınıp duruyordu. (III) Sonra Çöretme Koyu'nda öğle yemeği yedik. (IV) Kaptan demiri toplayıp koydan çıkarken türküdeki Çökertme'nin burası olmadığını söyledi. (V) Yalıkavak beldesinin batı sahilindeki Geriş köyünün altına düşen bölgenin eski adı da Çökertme'ymiş ve türkülere konu olan Halil oralıymış.
    Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (ÖSS - 2007)
    A) I. cümledeki ikileme sıfat görevindedir.
    B) II. cümlenin yüklemi bileşik zamanlıdır.
    C) III. cümlede nesne ad tamlamasından oluşmaktadır.
    D) IV. cümlenin yüklemi geçişsiz bir fiildir.
    E) V. cümlede "da" ile "ve" sözcükleri bağlaçtır.
    Cevap: D


    Örnek Soru:
    (I) İçine kapanmış olan Anadolu dağları, sessizliğini, bilge dalgınlığında sürdürür zamanın akışı içinde (II) Kendi dilince söyler türküsünü, kendi gönlünce yaşar ya­şamını. (III) Dağlar vardır, yüreğinden eski uygarlıklar gülümser çağımıza. (IV) İşte bundan dolayı birçok efsaneyi bağrında yaşatır bizim Anadolu dağları. (V) Anado­lu'nun en eski sahiplerinden şimdilere değin onları anlatır bize.
    Bu parçadaki numaralamış cümlelerden hangisinin yüklemi, çatısı bakımın­dan geçişsizdir? (2004 - ÖSS)
    A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
    Cevap: C

    Uygulama:
    I. Sen de artık ayağını yorganına göre uzatmayı öğrenmelisin.
    II. Duyar duymaz sana da söylediler. Yukarıdaki iki cümleyi dikkatle inceleyiniz.

    1. cümlenin yüklemi nesnesine göre geçişli çatılıdır. Çünkü "ayağını yorganına göre uzatmayı" nesnesini almıştır.

    2. cümlede öğeler "ZT/ DT/Y" şeklinde sıralanmış olmasına rağmen yüklem geçişli çatılıdır. Neden?


    3. Oldurgan Eylemler

    Geçişsiz bir fiile -l, - r, - dir (- it, - it, - üt, -ut; - ir, - ir, - ür, - ur, - er, - ar; - tir, - tır, - dır, - dur...) yapım ekleri getirilerek elde edilen geçişli fiillerdir. Başka bir deyişle, "geçişsizken ekle geçişli hale getirilmiş" fiillere oldurgan fiil denir. Bu fiillerin çatı değiştirmeden önceki biçimleri genellikle oluş ya da durum bil­dirir. Oldurgan duruma gelmiş fiillerde özne, işi yapandır.

    * Annem yeğenimi uyuttu.
    * Hastayı koltuğa oturttular.
    * Kedi, kelebeği yere düşürdü.
    * Bahar, ağaçları yeşertecek.
    * Çalışmalarını evinde sürdürüyor.

    ağarmak: ağartmak
    ürkmek: ürkütmek
    azmak: azıtmak
    gitmek: gi­dermek
    pişmek: pişirmek
    onmak: onarmak
    göçmek: göçürmek
    birikmek: biriktirmek
    bezmek: bezdirmek
    coşmak: coşturmak

    4. Ettirgen Eylemler

    Geçişli bir fiile -l, - r, - dir yapım ekleri getirilerek geçişlilik derecesi artırılır. Böylece ettirgen fiiller elde edilir. Bu fiillerde genellikle öznenin işi başkası­na yaptırması(ikinci dereceden geçişlilik, eylemin başka bir özneye de geç­mesi) anlamı vardır.

    * Ninem bir mektup yazdırıyor.
    * Burada her şey bana seni düşündürüyor.
    * Sonunda, ona istediklerini söylettiler.
    * Şurubu çocuğa içirin.

    ödemek: ödetmek
    bağlamak: bağlatmak
    dinlemek: dinletmek
    boyamak: boyatmak
    bulmak: buldurmak
    demek: dedirmek
    yemek: yedirmek

    Ettirgen çatı oluşturan eklerin birden fazla kullanılması da mümkündür. Ancak fiile özellikle ikiden fazla çatı eki getirildiğinde karışıklık doğar:

    Kitabı ablasına al - dır - dı.
    Kitabı ablası aracılığıyla bir başkasına al - dır -l - tı.
    Kitabı ablası aracılığıyla bir başkasına al - dır -l - tır - dı.

    Uygulama:
    Aşağıdaki cümlelerde verilen bilgilerden doğru olanına (D) yanlış olanına (Y) yazınız.
    Çatı, yüklemin özne ve nesnesine göre aldığı biçimdir. ( ) Dönüşlü ve işteş eylemler "yüklem - nesne" ilişkisiyle ilgilidir. ( ) Özne ve yüklem arasına getirilen "ne?, neyi?, kimi?" sorularına cevap alınabi­liyorsa yüklem geçişlidir. ( )


    Örnek Soru:
    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, "çatı" bakımından incelenemez?
    A) "Çalıkuşu", Reşat Nuri'nin en güzel romanlarından biridir.
    B) Arkadaşlarla tatil için plan yapıyoruz.
    C) Amasra'da sahilde oturmuş denizi seyrederken yıldız kaydı.
    D) Elinden oyuncağı alınmış çocuk gibi ağlıyordu.
    E) Saat gece yarısını çoktan geçmiş; hâlâ kitap okuyor.

    Cevap: A

    "Çatı" soruları incelenirken eylemin özellikle çatı eki alıp almadığına dikkat edil­melidir. Çatı ekleri eylemden eylem türetir. Çatı ekleri şunlardır:

    -( ) r: bit-ir-di-k (bit-mek eyleminden bit-ir-mek eylemi türetilmiştir.) çık-ar-mış-tı (çık-mak eyleminden çık-ar-mak eylemi türetilmiştir.)

    -( ) t: söyle-t-iyor (söyle-mek eyleminden söyle-t-mek eylemi türetilmiştir.) gözle-t-miş (gözle-mek eyleminden gözle-t-mek eylemi türetilmiştir.)

    -tir (-dir...): sev-dir-mi-yor (sev-mek eyleminden sev-dir-mek eylemi türetilmiş­tir.)

    -( ) I: kır-ıl-mış-tı-m (kır-mak eyleminden kır-ıl-mak eylemi türetilmiştir.)

    -( ) n: temizle-n-iyor (temizle-mek eyleminden temiz-le-n-mek eylemi türetil­miştir.)

    -( ) ş: öt-üş-üyor (öt-mek eyleminden öt-üş-mek eylemi türetilmiştir.) kaç-ış-ıyor-lar (kaç-mak eyleminden kaç-ış-mak eylemi türetilmiştir.) kucakla-ş-tı-k (kucakla-mak eyleminden kucakla-ş-mak eylemi türetilmiştir.)

    Örnek Soru:
    Geçişsiz eylemler "-r, -t, -tır" ekleriyle geçişli duruma getirilebilir. Bu eylemler oldur­gan eylemlerdir.
    Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi oldurgan bir fiildir?
    A) Ellerindeki fırsatı kıskançlıkları yüzünden kaçırdılar.
    B) Yeni tanıştığı firmaya evinin bütün dolaplarını yaptırdı.
    C) İkinci denemesinde inmeyi başaran pilot, yolcuları içeride bir süre bekletti.
    D) Nihayet ders notlarını dün yazdırdı.
    E) Evin duvarlarını yardımcısına özenle sildirdi.
    Cevap: A

    Örnek Soru:
    I. Çocuğu uyuttu.
    II. Kanadı iyileşen kuşu uçurdu.
    III. Gürültüsü çocukları sınıftan kovdurdu.
    IV. Bütün gün sokaklarda kedisini arattı.
    V. Ayağı takılınca yere düştü.

    Yukarıda numaralı cümlelerin yüklemleri çatı bakımından gruplandırılırsa kaç grup oluşur?

    A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
    Cevap: C


    Uygulama:
    Aşağıdaki eylemleri çatılarına göre inceleyiniz.
    * buldurttu
    * toplamıştık
    * okutturdum
    * uyutmuştur


Benzer Konular

  1. Kısa bir dil anlatım sorusu
    Konu Sahibi onlyn_gny Forum Soru-Cevap
    Cevap: 2
    Son Mesaj : 09.Şubat.2015, 12:39
  2. Ygs türkçe sorusu
    Konu Sahibi Modric Forum Soru-Cevap
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 22.Mart.2013, 23:55
  3. Fiilde Çatı Sorusu: Geçişli, etken...
    Konu Sahibi nazlıcan çakar Forum Soru-Cevap
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 01.Ağustos.2011, 23:13
  4. Fiillerde çatı testleri, soruları
    Konu Sahibi ahbar Forum Türk Dili Edebiyatı Soru Bankası
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 12.Mayıs.2011, 10:52
  5. Fiillerde Çatı Uygulama
    Konu Sahibi edebiyatci Forum Türk Dili Edebiyatı Soru Bankası
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 11.Mayıs.2011, 20:19

Bu Konu için Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Var
  •