Sponsorlu Bağlantılar
+ Konuya Cevap Yaz
Toplam 1 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 1 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    Kayıtsız Üye Misafir

    Sayıların ve Kısaltmaların imlası yazımı

    Kısaltmaların ve sayıların, rakamların yazımı-imlası nasıl olur? Nasıl Yazılır?

    Sayıların ve Kısaltmaların yazımı ile ilgili kurallar şöyledir:

    Türk Dil Kurumu'na göre kısaltmalarla ilgili kurallar şöyle:

    Kısaltma; bir kelimenin, terimin veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve simgeleştirilmesidir. Kısaltmalarla ilgili kurallar şunlardır:

    1. Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır:
    • TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi),
    • TDK (Türk Dil Kurumu),
    • ABD (Amerika Birleşik Devletleri);
    • KB (Kutadgu Bilig);
    • TD (Türk Dili),
    • TK (Türk Kültürü),
    • TDED (Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi);
    • B (batı),
    • D (doğu),
    • G (güney),
    • K (kuzey);
    • GB (güneybatı),
    • GD (güneydoğu),
    • KB (kuzeybatı),
    • KD (kuzeydoğu) vb.

    Ancak bazen kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür:
    • BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi),
    • İLESAM (İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği),
    • TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi) vb.


    Dikkat! Gelenekleşmiş olan
    • T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve
    • T. (Türkçe)

    kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

    2. Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır:

    • m (metre),
    • mm (milimetre),
    • cm (santimetre),
    • km (kilometre),
    • g (gram),
    • kg (kilogram),
    • l (litre),
    • hl (hektolitre),
    • mg (miligram),
    • m² (metrekare),
    • cm² (santimetrekare) vb.


    3. Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır. Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur:
    • Alm. (Almanca),
    • İng. (İngilizce),
    • Kocatepe Mah.(Kocatepe Mahallesi),
    • Güniz Sok. (Güniz Sokağı),
    • Prof. (Profesör),
    • Dr. (Doktor),
    • Av. (Avukat),
    • Alb. (Albay),
    • Gen. (General);
    • sf. (sıfat),
    • haz. (hazırlayan),
    • çev. (çeviren),
    • ed. (edebiyat),
    • fiz. (fizik), kim.
    • (kimya) vb.


    * * *

    Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır:

    • cm'yi, kg'dan,
    • mm'den, kr.un.


    Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır:
    • BDT'ye,
    • TDK'den,
    • THY'de,
    • TRT'den,
    • TL'nin vb.

    Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır: ASELSAN'da,

    • BOTAŞ'ın,
    • NATO'dan,
    • UNESCO'ya vb.


    UYARI: Numara sözünün kısaltması da kelime gibi okunduğundan getirilecek olan ek okunuşa göre getirilecektir:
    • No.lu,
    • No.suz


    Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:
    • vb.leri,
    • Alm.dan,
    • İng.yi;
    • cm³e (santimetreküpe),
    • m²ye (metrekareye),
    • 6²den (altı üssü ikiden) vb.


    Sert ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman oku*nuşta sert ses yumuşatılmaz:
    • AGİK'in (AGİĞ'in değil),
    • CMUK'un (CMUĞ'un değil),
    • RTÜK'e (RTÜĞ'e değil),
    • TÜBİTAK'ın (TÜBİTAĞ'ın değil) vb.


    Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k'nin yumuşatılması normaldir:
    • ÇUKOBİRLİK'e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE),
    • FİSKOBİRLİK'in (söylenişi FİSKOBİRLİĞİN) vb.


    Sayıların Yazımı

    Sayılar rakamla yazılabildikleri gibi harfle de yazılabilir.

    ]Küçük sayılar, yüz ile bin sayıları ve daha çok edebî karakter taşıyan metinlerde geçen sayılar harfle gösterilir.

    İki hafta sonra, haftanın beşinci günü, üç ayda bir, dört kardeş, üçüncü sınıf, yüz yıllık tarih, bin yıldan beri...
    Yaş otuz beş, yolun yarısı eder.

    ]Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılar ile büyük sayılarda rakam kullanılır.
    Öğleden sonra saat 17.30'da, 1.500.000 lira, 25 kilometre, 150 kg, 15 metre kumaş, 60.000.000.000 insan...

    Saat ve dakikaların metin içinde harfle yazılması da mümkündür.

    Saat dokuzda, dokuzu beş geçe, yediye çeyrek kala, sekizi on dakika üç saniye geçe, meselâ saat onda...

    ]Sayılar daha çok Arap rakamlarıyla gösterilir:
    25, 150, 15.000...

    Romen rakamları, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında kullanılır. Bu tür örneklerde Arap rakamlarının (harflerinin değil) kullanılması da mümkündür. Hükümdar adlarında kullanılan rakamlar hükümdarın adından önce gelir.

    XX. yüzyıl, III. Selim, XIV. Louis, V. Karl, I. Cilt...

    ]Rakamlardan sonra getirilen ekler kesme işareti (') ile ayrılır:

    Saat 10.30'da, 1972'de, 2000'den, 12'nci...

    ]Sıra sayıları harfle de gösterilebilir, rakamla da:
    beşinci, yirmi ikinci...

    Rakamlardan sonra, sıra belirtmek üzere nokta da kullanılabilir, "-ncİ" eki de:
    16., 20., XXI., 16'ncı, 121'inci, 110'uncu...

    ]Üleştirme sayıları harfle gösterilir:
    ikişer, yedişer, dokuzar, üçer üçer, onar onar, ellişer bin lira, yüz yirmi yedişer milyon...

    ]Beş ve beşten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır. Gruplar arasına nokta da konabilir:
    22 605
    111 548 600
    22.605
    111.548.600

    ]Sayılarda kesirler virgülle ayrılır:
    15,2 5,26

    ]Harflerle yazılan birden fazla sayının her biri ayrı yazılır.
    Yüz yirmi beş milyon, on altı, yedi yüz iki,

    Ancak para ile ilgili işlem ve belgelerde (senet, çek vb.) harflerle yazılan sayıların tamamı, aralarına sonradan başka harfler konmasın diye birbirine bitişik yazılır:
    onbirmilyonyediyüzaltmışikibin dokuzyüzkırkaltı


    Ders Videosu: Kısaltmalar ve Sayılar Nasıl Yazılır?


    Ayrıca bakınız-> İmla (Yazım) Kuralları
    .

Benzer Konular

  1. Mehmetçik'in yazımı
    Konu Sahibi Kayıtsız Üye Forum Soru-Cevap
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 23.Nisan.2019, 20:48
  2. Matematik Sembollerinin Yazımı
    Konu Sahibi Kayıtsız Üye Forum Türk Dili ve Edebiyatı
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 11.Nisan.2018, 16:55
  3. Yön adlarının imlası, yazımı
    Konu Sahibi refresh Forum Bir İmlâ (Yazım) Kuralı Ekle
    Cevap: 4
    Son Mesaj : 10.Nisan.2018, 20:29
  4. Kısaltmaların imlası nasıldır?
    Konu Sahibi Kayıtsız Üye Forum Soru-Cevap
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 28.Aralık.2012, 20:29
  5. Sayıların Yazılışı
    Konu Sahibi refresh Forum Türk Dili ve Edebiyatı Genel İçerik
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 12.Nisan.2011, 15:02

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Var
  •