Türkçe'de ünsüz yumuşaması
Konu Kapatılmıştır
Toplam 2 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 2 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    serapc Misafir

    Türkçe'de ünsüz yumuşaması


    Türkçe'de gerçekten bizim bildiğimiz gibi ünsüz yumuşaması var mıdır ?

  2. #2
    Üyelik tarihi
    16.Mart.2011
    Mesajlar
    1,602

    Cevap: Türkçe'de ünsüz yumuşaması


    Alıntı serapc Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
    Türkçe'de gerçekten bizim bildiğimiz gibi ünsüz yumuşaması var mıdır ?
    Türkçenin yazılı olarak bilinen ilk ürünleri 720-732-735 yılarında arasında Göktürk hükümdarları adına dikilmiş olan Orhun abidelerindeki yazılardır. Büyük ünlü uyumu kuralı ve kimi ses hadiselerine dayalı kuralları bu ilk ürünlerde ve sonrasında da görmek mümkündür.

    Sert Ünsüzlerin Yumuşaması Kuralı

    Türkçe'de sözcüklerin sonunda "b, c, d, g" ünsüzleri bulunamaz. Bunların yerine "ç, k, p, t" sert - süreksiz ünsüzleri kullanılır.


    Sert - süreksiz ünsüz (ç, k, p, t) ile biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir çekim ya da yapım eki gelirse sözcüklerin bazılarında sonda bulunan ç sesi c'ye, k sesi g, ğ'ye, t sesi d'ye, p sesi b'ye dönüşür. Buna "sert - ünsüz yumuşaması" ya da yalnızca "ünsüz yumuşaması" denir.


    · Tek heceli sözcüklerin çoğu bu kurala uymaz. (ot, sat-, kaç-, dert... vb.)
    · Yabancı dillerden dilimize gelmiş sözcükler de bu kuraldan etkilenir.
    · Çok heceli Türkçe sözcüklerin -(i)t ekiyle türemiş olanları bu kurala aykırıdır.
    · "t" sesiyle biten yabancı sözcüklerin kimileri bu kurala uymaz.

    Örnekler :

    * Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenen çok heceli sözcükler:

    • Bilek->bileği
    • Kitap->kitabı
    • Tarak->tarağa
    • Mezhep->mezhebi
    • Bacak->bacağı
    • Dolap->dolaba
    • Yanak->yanağa
    • Kasap->kasabı
    • Toprak->toprağın
    • Hesap->hesabı
    • Kurak->kurağı
    • Şurup->şurubu
    • Ağaç->ağaca
    • İnat->inadı
    • İnanç->inancımız
    • Kanat->kanadı
    • Piliç->pilici
    • Geçit->geçidi
    • Pirinç->pirinci
    • Yoğurt->yoğurdu
    • Pabuç->pabucun
    • Umut->umudu
    • Borç->borcu
    • Senet-> senedin



    * Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenmeyen tek heceli sözcükler:
    • Aç->aça
    • Bit->bitince
    • Tok->toku
    • Ot->ota
    • Set->setin
    • Sat->satılık
    • Türk->Türk'ün
    • Kat->katın
    • Geç->geçen
    • Set->setin
    • At->atı
    • Yat->yata
    • İt->iti
    • Bak->bakın
    • Küp->küpün
    • Saç->saçın



    * Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenen tek heceli sözcükler:
    • Kap-> kabı
    • Çok->çoğu
    • Denk->dengi
    • Kurt->kurda
    • Renk->rengi
    • Mert->merdin
    • Git->gidin
    • Gök->göğe
    • Yok->yoğun
    • Cenk->cengi


    * Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenmeyen yabancı kökenli sözcükler:

    • Millet->milleti
    • Hükümet->hükümete
    • Sanat->sanatı
    • Hakikat->Hakikati
    • Devlet->devleti
    • Halk->halkın
    • Bilet->bilete
    • Hakaret->hakaretin
    • Kanaat->kanaati
    • Hasret->hasretinden
    • Saat->saatin
    • Şöhret->şöhrete
    • Hukuk->hukuka
    • Tebligat->tebligatı
    • Fazilet->fazileti
    • Ziraat->ziraate



    * Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenmeyen Türkçe sözcükler:
    • Yanıt->yanıtı
    • Yarat->yaratan
    • Anıt->anıtı
    • Arat->aratın
    • Kanıt->kanıtı
    • Gölet->göletin
    • Akaryakıt->akaryakıtı
    • Gözet->gözeten
    • Kuşat->kuşatıcı
    • Dinlet->dinletin
    • Diret->direten
    • Beklet->bekletince

Benzer Konular

  1. Ünlü ve Ünsüz Harflerin Telaffuzu Fonetiği
    Konu Sahibi egitimci Forum Türk Dili ve Edebiyatı Genel İçerik
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 26.Temmuz.2018, 10:27
  2. İçinde yan yana iki veya daha fazla ünsüz bulunan Batı kökenli alıntıların imlası
    Konu Sahibi refresh Forum Bir İmlâ (Yazım) Kuralı Ekle
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 14.Ocak.2012, 19:10
  3. Ünsüz Uyumu ve Ünsüz Düşmesi
    Konu Sahibi refresh Forum Türk Dili ve Edebiyatı Genel İçerik
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 12.Nisan.2011, 14:59

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Var
  •