1940 Sonrası Türk Edebiyatı ve Özellikleri

1940 SONRASI TÜRK EDEBİYATI

Bu dönemin en önemli olayı II. Dünya Savaşıdır. Yeni sömürgeler arayan daha doğrusu dünyanın sömürge düzeninden daha fazla pay almak isteyen Almanya, İtalya ve Japonya’nın silâhlanması II. Dünya Savaşını da beraberinde getirir.

İkinci Dünya Savaşı’nın yarattığı sıkıntıları, bütün dünya gibi Türk toplumu da yaşamıştır. Kültürel alanda yapılan çalışmaların okuma-yazma oranını hızla arttırmasıyla genç kuşaklar dünyadaki siyasî, edebî ve sanatsal gelişmeleri yakından izleyebilmiştir. Sanatçılar toplumsal olayları ve düşünce yaşamını daha geniş bir yelpaze içinde ele almaya başlamıştır. Roman ve hikâyede sosyal gerçekçiliğe ilgi artmış, bu yazarların çabalarıyla farklı bir köy romancılığı ortaya çıkmıştır.

Edebiyatımızdaki değişimlerin temelinde şair ve yazarların ülke sorunlarıyla iç içe yetişmesi önemli bir rol oynamıştır. Bu dönemde Anadolu kendi yetiştirdiği şairler ve yazarlar tarafından anlatılmıştır. Anadolu’da doğmuş, büyümüş, Cumhuriyet kurumlarında yeni bir anlayış içinde yetişmiş sanatçılar eser vermeye başlamıştır. Bir bakıma Atatürk İnkılâplarıyla atılan tohumlar bu dönemde meyveye dönüşmüştür.

DÖNEMİN GENEL ÖZELLİKLERİ

  1. Son dönemdeki eserlerin dili oldukça sadedir. Anlatım, çoğunlukla anlaşılır ve sanat kaygısından uzaktır.
  2. Bu dönem eserlerinde ağırlıklı olarak sosyal ve siyasî konular işlenmiştir.
  3. Şiirde serbest nazım fazlaca kullanılmış; az da olsa Halk şiirinin ve Klâsik Edebiyat’ın nazım şekillerini kullananlar da olmuştur.
  4. Şiirde anlam derinliğine önem verilmiş, bilinçaltı metafizik düşünceler, memleket sevgisi, mitoloji, aşk, sevgi, ölüm, sosyal çalkantılar, bireysel bunalımlar şiirde işlenmiştir.
  5. Hikâye ve romanda köy insanı ve sorunları iş ve işçi hayatı, orta sınıf insanların yaşayışları, gerçekçi bir üslupla işlenmiştir.
  6. Sahne dili ve tiyatro tekniği belli bir olgunluğa ulaşmıştır.
  7. Tiyatroda köy ve şehir hayatı, dar gelirli insanların ailevî sorunları ile Osmanlı tarihi işlenen başlıca konular olmuştur.
  8. Bu dönemde en önemli yenilik şiirde ve dilde gerçekleşmiştir.
  9. Eski şiir geleneğine karşı çıkılmış, şiiri şekil ve içerik yönünden kısıtlayan kurallar tümüyle reddedilmiştir.
  10. Memduh Şevket’in öncülüğünde Çehov tarzı hikâyecilik gelişmiştir.
  11. Roman ve hikâyede en önemli gelişme sosyal gerçekçi çizginin bu devirde yaygınlaşmasıdır.
  12. Garip hareketi, II. Yeni hareketi, bu dönemin en önemli ve etkili hareketi olarak karşımıza çıkar.

BU DÖNEMDE ORTAYA ÇIKAN AKIMLAR